I SA/Gd 69/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 maja 2010 r. sprawy ze skargi A.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata M.D. kwotę 309,80(trzysta dziewięć 80/100) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G., po rozpatrzeniu wniosku A.B., odmówił wydania zaświadczenia na dzień 21 sierpnia 2009 r. o treści żądanej przez stronę z uwagi na fakt, iż podatnik posiada zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług. Pismem z dnia 31 sierpnia 2009 r. podatnik wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Następnie A.B. pismem z dnia 1 września 2009 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wniosku podatnik wskazał, że uchybienie terminu nastąpiło z uwagi na zły stan zdrowia, tj. silne bóle zamostkowe i potężne ciśnienie. Wskazał, że przedmiotowa sprawa ma dla niego istotne znaczenie bowiem kwestionuje jego zadłużenie. Zaznaczył, że jego wniosek został załatwiony pobieżnie, bez pełnej oceny materiału dowodowego. Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 163 § 2 w zw. z art. 162 i art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako "O.p.") wydał postanowienie z dnia 16 listopada 2009 r. nr [...], w którym odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 21 sierpnia 2009 r. W tym samym dniu organ odwoławczy działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 12 i art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O.p. postanowieniem z dnia 16 listopada 2009 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej podał, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. zostało doręczone A.B. 24 sierpnia 2009 r. Zgodnie z zawartym w postanowieniu prawidłowym pouczeniem, stronie przysługiwało od niego zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej– za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. - w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Powołując się na treść art. 12 O.p. wskazał, że termin ten upłynął zatem dnia 31 sierpnia 2009 r., zaś zażalenie na postanowienie zostało wniesione w dniu 1 września 2009 r., a więc z jednodniowym uchybieniem terminu. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż samo wniesienie prośby przez zainteresowanego nie jest wystarczającą, przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Obowiązkiem strony jest bowiem w takich przypadkach uprawdopodobnienie, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu, co stanowi konieczną przesłankę przewidzianą w art. 162 § 1 O.p. , którą należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. Zdaniem organu o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że twierdzenie A. B., że nie mógł wysłać napisanego już zażalenia z powodu silnego bólu i wysokiego ciśnienia nie potwierdza braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia, bowiem w złożonym wniosku strona nie wykazała, że dopełniła należytej staranności w celu złożenia przedmiotowego zażalenia. Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że strona nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie swego stanowiska, a przecież mogła dnia 31 sierpnia 2009 r. chociażby poprosić inną osobę o nadanie w urzędzie pocztowym napisanego już zażalenia. Reasumując organ stwierdził, że dokonywanie wielu czynności procesowych przez stronę powinno następować w terminach ustawowych (pod rygorem bezskuteczności tych czynności) między innymi dlatego, że ustanawiane przez prawo terminy mają charakter dyscyplinujący. Ponadto powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2004r. sygn. akt III SA 2967/03 (LEX nr 164436), wskazując iż wobec przywołanych powyżej faktów oraz niedochowaniu reguł starannego działania przez stronę należało uznać, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie uprawdopodobniono uchybienia, które nastąpiło bez winy A.B. A.B. skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, zarzucając mu błędną interpretację przepisów: art. 163 § 2 w zw. z art. 162 i art. 216 O.p. a także art. 12 O.p. wskazując na chorobę, która objawiała się gorączką ok. 39oC, co uniemożliwiło skarżącemu dochowanie terminu do złożenia zażalenia. Zdaniem A.B. powyższa okoliczność wskazuje na brak zawinienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem z dnia 17 maja 2010 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał dotychczas przedstawione przez A.B. wnioski i twierdzenia. Powołując się na art. 162 § 1 O.p. pełnomocnik strony wskazał, że na skarżącym spoczywał obowiązek jedynie uprawdopodobnienia okoliczności uchybienia terminowi do złożenia zażalenia a nie udowodnienia. Zaznaczył, że prawdopodobieństwo jest środkiem, który nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie. Podniósł również, że wbrew stanowisku strony przeciwnej nagłe, znaczne pogorszenie stanu zdrowia może być okolicznością usprawiedliwiającą uchybienie terminu do złożenia zażalenia. Podkreślił, że w tym czasie stan zdrowia skarżącego nie pozwalał mu na sporządzenie i nadanie środka odwoławczego, jak również nie mógł tego dokonać przy pomocy innej osoby. Pełnomocnik wskazał, że zwlekanie z nadaniem przesyłki do ostatniego dnia terminu nie wyklucza możliwości przyjęcia braku winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na stępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji. Kryterium tej kontroli stanowi natomiast legalność tj. zgodność działania administracji z prawem (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Należy również podkreślić, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."). Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższe kryterium w ocenie Sądu skarga A.B. nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przedmiotem badania w niniejszej sprawie było postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, w oparciu o art. 306c O.p. Na wstępie należy podkreślić, że wśród ustawowych terminów, których zachowanie jest koniecznym warunkiem skutecznego dokonania określonych czynności procesowych, Ordynacja podatkowa wymienia m.in. termin do wniesienia zażalenia. Zgodnie z art. 236 O.p. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. W razie uchybienia zakreślonemu terminowi strona dysponuje środkiem prawnym, zawartym w art. 162 O.p., który umożliwia, po spełnieniu zawartych w nim przesłanek przywrócenie terminu. Przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Mianowicie zainteresowany powinien jednocześnie: – uprawdopodobnić, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy, – wnieść wniosek (prośbę) o przywrócenie terminu w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, – jednocześnie z wniesieniem wniosku dopełnić czynności, dla której termin był określony, czyli złożyć zażalenie. Rację ma skarżący, że ww. przepis nie wymaga udowodnienia braku winy w uchybieniu terminowi a jedynie uprawdopodobnienie jego niedochowania. W doktrynie oraz judykaturze za utrwalony należy uznać pogląd, że uprawdopodobnienie to środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym, niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) o jakimś fakcie, jednak to na stronie spoczywa ciężar wykazania w stopniu graniczącym z pewnością, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej. O braku winy można mówić wówczas, gdy nawet przy użyciu przez stronę największego w określonym stanie faktycznym wysiłku, nie była ona w stanie przezwyciężyć przeszkody, która uniemożliwiła jej dokonanie czynności w terminie. Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 1997 r., sygn. III SA 1581/95 i z dnia 18 sierpnia 2000 r., sygn. III SA 1716/99). Ponadto zauważyć należy, że przepis art. 162 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji (wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. I FSK 374/06). Konieczność uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oznacza, że skarżący powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna i istniała ona przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Ogólne twierdzenie, że przyczyną uchybienia terminu była nagła choroba podatnika nie może być zatem w świetle tego, co wyżej podkreślone, wystarczającą argumentacją na wykazanie braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Zwrócić należy uwagę, iż nie każda choroba może wystarczyć do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, ale musi mieć ona charakter nagły, obiektywnie i całkowicie uniemożliwiający wniesienie środka zaskarżenia albo wyręczenie się inną osobą do nadania przesyłki pocztowej (zob. wyrok WSA z dnia 29 października 2004 r., sygn. III SA 2967/03). Nawet choroba poświadczona zaświadczeniem lekarskim nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, bowiem, jak wskazuje także Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 10 marca 1998 r., I SA/Po 865/97), posiadanie zwolnienia lekarskiego nie wyklucza możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę, sporządzenia i nadania go przez pocztę osobiście lub przez domownika. W niniejszej sprawie nie przedstawiono jakichkolwiek dowodów, które mogłyby stać się przedmiotem oceny Dyrektora Izby Skarbowej, (jak np. wskazanie dlaczego skarżący nie mógł wyręczyć się domownikiem) jak również nie wskazano na argumentację, która uprawdopodobniłaby brak winy. W stanie niniejszej sprawy nie ma podstaw do postawienia Dyrektorowi Izby Skarbowej zarzutu wydania zaskarżonego postanowienia z naruszeniem obowiązującego prawa. Organ ten prawidłowo ocenił, że skarżący nie wykazał, aby dołożył należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej ( złożenia zażalenia ), uznając, że przytoczona przez niego argumentacja nie wskazuje na istnienie niezawinionej przyczyny uchybienia terminu. Okoliczności faktyczne sprawy nie wskazują bowiem na to, że skarżący użył możliwie największego wysiłku umożliwiającego zachowanie terminu do wniesienia zażalenia, w szczególności aby wskutek "ataku" choroby podjął jakiekolwiek próby złożenia zażalenia przy pomocy innych osób. Uprawdopodobnienie jest wprawdzie środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale zadaniem strony jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej z pewnością co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Sąd podziela zatem pogląd Dyrektora Izby Skarbowej, że samo wniesienie prośby przez zainteresowanego nie jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a. skargę oddalił. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd określił w wysokości wynikającej z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 19 w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).