I SA/Gd 69/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu zbycia nieruchomości postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, zawartym w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, a następnie uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 12 lutego 2014 r. (data stempla pocztowego), pełnomocnik A. K. zwrócił się o przyznanie skarżącemu prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca osiąga dochody wyłącznie ze stosunku pracy, którą świadczy w wymiarze ½ etatu, w wysokości 840 zł brutto miesięcznie, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, nie jest właścicielem ani współwłaścicielem nieruchomości, korzysta z pomocy żony, u której zamieszkuje. Nadto podał, że jest członkiem zarządu "A" Sp. z o.o. oraz jej udziałowcem (posiada 50% udziałów), przy czym podkreślił, że spółka jest zadłużona i faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej. Wskazał także, że naczelnik urzędu skarbowego prowadzi wobec niego postępowanie egzekucyjne, którego przedmiotem objęte zostały jego zobowiązania podatkowe w kwocie 297.008 zł, zaś całkowita kwota zadłużenia wynosi 317.463,78 zł. Do wniosku załączono zaświadczenie od pracodawcy skarżącego "A" Sp. z o.o. [...] z dnia 23 września 2013 r., z którego wynika, że skarżący został zatrudniony od dnia 1 marca 2013 r. na czas nieokreślony na stanowisku kierowniczym, w okresie ostatnich trzech miesięcy jego przeciętne wynagrodzenie wyniosło 628,43 zł netto oraz odpis zeznania podatkowego (PIT-36), które skarżący złożył za rok 2012, w którym wykazał dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 3.556,09 zł (deklarując przychód w kwocie 14.518,70 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 10.962,61 zł). Pełnomocnik wnioskodawcy w piśmie z dnia 12 lutego 2014 r. (dołączonym do druku PPF) wskazał, iż przyjął sprawę bez konieczności uiszczenia jakiegokolwiek wynagrodzenia z góry, a jego mandant nie poniósł dotychczas żadnych kosztów pomocy prawnej. Nadto wskazał, iż w przypadkach szczególnie uzasadnionych radca prawny może ustalić stawkę opłaty niższą niż stawka minimalna albo zrezygnować z opłaty w całości. Podał również, że: (1) w roku 2012 skarżący prowadził działalność gospodarczą sezonową (gastronomia), której nie kontynuował w latach następnych; (2) z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością skarżący nie otrzymuje wynagrodzenia (spółka została założona z zamiarem wybudowania elektrowni wiatrowej, nie posiada majątku); (3) skarżący od 25 lat jest po rozwodzie i nie prowadzi z byłą małżonką gospodarstwa domowego. Jednocześnie oświadczył, iż żona skarżącego nigdy nie wyrzuciła skarżącego z mieszkania i toleruje fakt zamieszkiwania w nim przez byłego małżonka. To była żona (będąca najemcą lokalu) pokrywa wszystkie koszty utrzymania mieszkania, a nadto zapewnia wyżywienie skarżącemu; (4) skarżący nie korzysta i nigdy nie korzystał z pomocy społecznej, nie jest i nie był zarejestrowany jako bezrobotny; (5) skarżący nie posiada rachunków bankowych, oszczędności ani pojazdów; (6) skarżący poza zobowiązaniem podatkowym posiada zadłużenie wobec ZUS w wysokości około 11.000 zł z tytułu składek od prowadzonej sezonowo działalności gospodarczej, której obecnie nie wykonuje, gdyż była ona nieopłacalna. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie ww. przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 21 lutego 2014 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 11 marca 2014 r.) wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: 1) odpisów wszystkich zeznań podatkowych za rok 2013 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), jeżeli zostały złożone przez wnioskodawcę, bądź stosownego zaświadczenia w przedmiocie wysokości dochodów osiągniętych za ten rok z właściwego urzędu skarbowego; 2) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (rachunków związanych z działalnością gospodarczą, która została zawieszona z dniem 31 sierpnia 2012 r., rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; w odniesieniu zaś do kont związanych z działalnością gospodarczą – dokumentu potwierdzającego ich zamknięcie; 3) zaświadczenia od pracodawcy potwierdzającego aktualną miesięczną wysokość wypłacanego wnioskodawcy wynagrodzenia (w kwocie netto i brutto) oraz wysokość dochodu z tego tytułu osiągniętego w okresie ostatnich trzech miesięcy; 4) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz nieczystości, inne), bądź też oświadczenia byłej żony, u której zamieszkuje w przedmiocie partycypowania przez wnioskodawcę w kosztach utrzymania lokalu; 5) w związku z zadeklarowanymi przez wnioskodawcę niskimi dochodami oświadczenia w przedmiocie form i wysokości pomocy otrzymywanej w bieżącym roku od rodziny; 6) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); 7) dowodów dotyczących egzekucji aktualnie prowadzonej na majątku wnioskodawcy wraz z aktualnym stanem zobowiązań finansowych wnioskodawcy innych niż zaległość podatkowa wynikająca z zaskarżonej decyzji (wobec ZUS/KRUS, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów); 8) oświadczenia, czy w roku 2013 r. oraz obecnie pełnił (pełni nadal) funkcje w zarządach spółek oraz zasiadał w radach nadzorczych, a jeżeli tak wskazania wysokości łącznego wynagrodzenia uzyskanego z tych tytułów w ww. okresie wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość uzyskanego dochodu; 9) oświadczenia, czy w bieżącym roku uzyskał dochody z dywidendy, jeżeli tak wskazania ich wysokości i daty ich otrzymania wraz z dokumentami potwierdzającymi wysokość uzyskanego dochodu. Poinformowano przy tym wnioskodawcę, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem przedmiotowego wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik nadesłał odpis: zeznania podatkowego za 2013 r. PIT-37, w którym skarżący wykazał dochód ze stosunku pracy w wysokości 2.755 zł, tytułu wykonawczego wystawionego przez naczelnika urzędu skarbowego w dniu 22 lipca 2013 r. na kwotę 297.008 zł oraz zawiadomienia z dnia 24 lipca 2013 r. o zajęciu przez naczelnika urzędu skarbowego rachunku bankowego w [...] do kwoty 317.463,78 zł. Przedłożył także dodatkowe oświadczenie z dnia 18 marca 2014 r., w którym wnioskodawca wyjaśnił, że w 2013 r. poza dochodami ze stosunku pracy nie uzyskał dochodów z innych źródeł, w tym z dywidend; nie prowadzi działalności gospodarczej oraz nie posiada rachunków bankowych (ani prywatnych, ani firmowych). Podał, że nie jest już zatrudniony w "A" Sp. z o.o., nie pełni funkcji w jej organach oraz nie posiada w niej udziałów; spółka nie uzyskiwała dochodów, od września 2013 r. nie wypłacała wnioskodawcy wynagrodzenia (wynagrodzenie spółka wypłacała jedynie przez cztery miesiące). Wnioskodawca, tak jak i jego pełnomocnik w oświadczeniu z dnia 12 lutego 2014 r., wskazał, że od 25 lat jest po rozwodzie, zamieszkuje wraz z byłą żoną w mieszkaniu komunalnym, którego jest ona najemcą, ale nie prowadzi z nią gospodarstwa domowego. Była żona pokrywa wszystkie koszty utrzymania tego mieszkania, a nadto zapewnia wyżywienie wnioskodawcy. Wnioskodawca nie otrzymuje od byłej żony pomocy finansowej, nie korzysta i nigdy nie korzystał z pomocy społecznej, nie jest i nie był zarejestrowany jako bezrobotny. Odmiennie niż pełnomocnik podał, że jest współwłaścicielem pojazdy – w dowodzie rejestracyjnym samochodu osobowego marki [...] z 2008 r. o wartości około 15.000 zł figuruje jako współwłaściciel tego pojazdu. Wyjaśnił przy tym, że nie wie z jakich powodów został ujawniony w tym dokumencie jako współwłaściciel, gdyż pojazd stanowi własność jego byłej żony. Po analizie przedłożonego materiału dowodowego stwierdzono, że zawiera on oczywiste sprzeczności co do wysokości dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę, posiadanego przez niego majątku oraz ilości osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Podkreślić należy, iż w oświadczeniu złożonym na urzędowym druku PPF wnioskodawca wskazał, że jest zatrudniony w spółce, której jest udziałowcem i w której pełni nieodpłatnie funkcje członka zarządu. Na powyższą okoliczność przedłożył dowód, z którego wynika, iż jest zatrudniony w spółce od 1 marca 2013 r. na czas nieokreślony na stanowisku kierowniczym. Fakt świadczenia pracy na rzecz spółki za wynagrodzeniem potwierdził także pełnomocnik wnioskodawcy w piśmie z dnia 12 lutego 2014 r. Następnie zaś w piśmie z dnia 18 marca 2014 r. wnioskodawca zmienił swoje dotychczasowe oświadczenie podając, iż nie uzyskuje już dochodów z tego tytułu. Przy czym okoliczność ta w żaden sposób nie została przez wnioskodawcę udokumentowana, chociażby przez nadesłanie odpisu świadectwa pracy. Nie sposób nie zauważyć, że powyższe miało miejsce po zobowiązaniu wnioskodawcy do przedłożenia dokumentu potwierdzającego aktualną miesięczną wysokość osiąganych przez niego dochodów ze stosunku pracy. Analogicznie wnioskodawca postąpił w odniesieniu do posiadanych udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością oraz pełnienia w niej funkcji członka zarządu. W złożonym oświadczeniu podał bowiem, że jest udziałowcem w spółce, w której jest zatrudniony (posiada 50% jej udziałów) i pełni w niej funkcję członka zarządu nieodpłatnie (co zresztą potwierdził pełnomocnik wnioskodawcy w piśmie z dnia 12 lutego 2014 r.), by następnie okolicznościom tym zaprzeczyć. Jednocześnie wnioskodawca nie wyjaśnił, czy posiadane udziały zbył (a jeśli tak, to za jaką kwotę), czy też spółka zaprzestała – nie tylko faktycznie, ale i formalnie – prowadzenia działalności gospodarczej. Co więcej twierdzeniom wnioskodawcy przeczą dane ujawnione w Krajowym Rejestrze Sądowym, w którym "A" Sp. z o.o. zarejestrowana została pod numerem [...]. Zgodnie ze stanem na dzień 14 kwietnia 2014 r. wnioskodawca wciąż jest udziałowcem spółki – posiada 50% jej udziałów o łącznej wartości nominalnej 2.500 zł oraz pełni funkcję członka jej zarządu. Ostatni wpis w KRS dokonany został w dniu 24 lutego 2014 r. i dotyczył Działu 3 Rubryki 2, tj. złożenia przez spółkę w dniu 15 stycznia 2014 r. rocznego sprawozdania finansowego za okres od 31 maja do 31 grudnia 2012 r. Spółka posiada także aktywny profil pod adresem www.[...]. Wnioskodawca podał także sprzeczne informacje dotyczące innych składników swojego majątku. W oświadczeniu złożonym na formularzu PPF nie wykazał samochodu osobowego, którego jest współwłaścicielem, zaś jego pełnomocnik w piśmie z dnia 12 lutego 2014 r. wprost wskazał, że wnioskodawca nie posiada pojazdów. Referendarz sądowy nie dał przy tym wiary wyjaśnieniom wnioskodawcy, w świetle których nie wie on dlaczego w dowodzie rejestracyjnym samochodu został wpisany jako jego współwłaściciel, skoro właścicielem pojazdu jest jego była żona. Nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju dane ujawnione zostały na podstawie przedłożonych organowi rejestracyjnemu dokumentów, z których wynikało prawo własności wnioskodawcy do pojazdu (np. umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, dożywocia, czy postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku). Wątpliwości budzą także oświadczenia wnioskodawcy o nieposiadaniu przez niego rachunków bankowych. Nie sposób nie zauważyć, że naczelnik urzędu skarbowego prowadzi egzekucję właśnie z rachunku bankowego wnioskodawcy, który posiada on w [...]. W tym miejscu należy podkreślić, że wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia wyciągów i wykazów także z kont podlegających zajęciu egzekucyjnemu, a w odniesieniu do rachunków prowadzonych dla potrzeb działalności gospodarczej (której wykonywanie wnioskodawca wprawdzie zawiesił) – dokumentu potwierdzającego jego zamknięcie. Pomimo jasno sformułowanego żądania w tym zakresie wnioskodawca uchylił się od przedstawienia stosownych dokumentów. W tych okolicznościach ocenić należy składane przez wnioskodawcę oświadczenia jako niewiarygodne. Wątpliwości budzi też oświadczenie wnioskodawcy o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego. Z przedłożonego przez niego materiału dowodowego wynika bowiem, że zamieszkuje on w jednym mieszkaniu z byłą małżonką, która uiszcza wszelkie koszty związane z utrzymaniem tego mieszkania, nadto zapewnia wnioskodawcy wyżywienie poprzez jak to określił "zapełnianie lodówki". Wnioskodawca – jak wynika z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej – z dniem 31 sierpnia 2012 r. zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej pod nazwą "B" i albo otrzymuje niewielkie wynagrodzenie w kwocie 628,43 zł netto (jeśli za prawdziwe przyjąć dane zawarte w oświadczeniu złożonym na formularzu PPF), albo też nie posiada żadnych dochodów (jeśli za wiarygodne przyjąć oświadczenie wnioskodawcy z dnia 18 marca 2014 r.). Tym samym stwierdzić należy, że faktycznie znajduje się on – w całości, bądź przynajmniej w części – na utrzymaniu swojej byłej małżonki, z której pomocy, jak sam przyznaje, korzysta. Warto w tym miejscu podkreślić, iż jak wskazał wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, bez pomocy byłej żony nie byłby w stanie samodzielnie się utrzymać. Powyższe sprzeczności skutkują stwierdzeniem, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nadal pozostaje niejasna. Co więcej, w ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego przyjąć można, że wnioskodawca przedstawił swoją sytuację finansową w sposób wybiórczy poprzez akcentowanie jedynie tych okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem, że znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej, która nie pozwala mu na pokrycie kosztów sądowych. Końcowo, referendarz sądowy zauważa, że przedmiotowy wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Wniosek skarżącego złożony w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1045/13 został negatywnie rozpoznany zarówno przez Sąd pierwszej instancji (postanowienie z dnia 25 listopada 2013 r., Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), jak i Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienie z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 128/14, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), a podstawą rozstrzygnięć sądów obu instancji było zachowanie skarżącego analogiczne jak w niniejszej sprawie. Sądy obu instancji uznały bowiem, że "(...) skarżący przedstawił swoją sytuację majątkową i finansową nierzetelnie, w taki sposób by potwierdzała, iż nie ma on realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. (...) W rozpoznawanej sprawie skarżący został zobowiązany, na podstawie art. 255 p.p.s.a. do przedstawienia wskazanych w wezwaniu informacji. Mimo wyraźnie określonego zakresu żądania, skarżący nie wypełnił nałożonego obowiązku, ponieważ przedłożone dokumenty i oświadczenia są niespójne. Rzeczą skarżącego było rzetelne wykazanie wszystkich istotnych danych, co do sytuacji majątkowej (...)". W niniejszej sprawie skarżący zachował się w sposób tożsamy, pomimo że znał stanowisko sądów w tej kwestii. Z tych wszystkich względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.