I SA/Gd 717/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska /spr./, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 lipca 2024 r., nr 2201-IEE.7192.2.118.2024.DK w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Organ egzekucyjny - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej: Naczelnik, organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku A.P. (dalej: Zobowiązany, Skarżący) na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 1 września 2023 roku. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny 4 września 2023 roku zawiadomieniami nr: [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w S. S.A., M. S.A. i A. S.A. Wydruk ww. zawiadomień wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] zostały doręczone Zobowiązanemu 25 września 2023 roku, natomiast bankom zostały doręczone 4 września 2023 roku. W odpowiedzi S. S.A. i M. S.A. poinformowały, że prowadzą rachunek bankowy dla Zobowiązanego, ale brak środków pieniężnych stanowi przeszkodę w realizacji zajęcia egzekucyjnego. Natomiast A. S.A. poinformował, że prowadzi rachunek bankowy ale nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z Dyrektorem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku. Tytułem realizacji zajęcia na konto organu egzekucyjnego A. S.A. przekazał kwotę w wysokości 32.617,17 zł, która została rozliczona zgodnie z planem podziału uzyskanych kwot sporządzonym na dzień 11 grudnia 2023 roku. Pismem z 16 stycznia 2024 roku A. S.A. poinformował o braku środków na rachunkach bankowych. Działając na podstawie art. 37 b § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 roku, poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.) Naczelnik wezwał Zobowiązanego do złożenia oświadczenia o posiadanym majątku i źródłach dochodu. Korespondencja zawierająca wezwanie została zwrócona przez pocztę z adnotacją "nie podjął awizowanego pisma". W dniach 27 września 2023 roku oraz 5 stycznia 2024 roku organ egzekucyjny podejmował bezskutecznie próby kontaktu telefonicznego z Zobowiązanym. Organ egzekucyjny ustalił, że Zobowiązany jest właścicielem nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] objętej kw nr [...]. Zawiadomieniem z 8 lutego 2024 roku nr [...] na podstawie kolejnego tytułu wykonawczego [...] z 22 stycznia 2024 roku dokonano zajęcia ww. nieruchomości. Zawiadomienia o zajęciu przedmiotowej nieruchomości skierowane do Zobowiązanego oraz K.P. - współwłaściciela nieruchomości, zostały doręczone 24 lutego 2024 roku. Pismem z 28 lutego 2024 roku Zobowiązany wniósł skargę na czynność egzekucyjną, której podstawą jest zastosowanie zbyt uciążliwego dla Zobowiązanego sposobu egzekucji - tj. egzekucji z nieruchomości, w sytuacji, w której Zobowiązany posiada inny majątek, o wartości przewyższającej egzekwowaną kwotę. Postanowieniem z 25 marca 2024 roku organ egzekucyjny oddalił skargę jako nieuzasadnioną. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor), po rozpatrzeniu złożonego zażalenia, postanowieniem z 8 lipca 2024 roku utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 25 marca 2024 roku oddalające skargę na czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które drogą bezpośrednią prowadzą do wykonania obowiązków, a spośród kilku takich środków - te najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (jeśli istnieje wybór w tym zakresie). Wybór środka egzekucyjnego każdorazowo określa bowiem cel egzekucji, którym niewątpliwie jest jej efektywne i skuteczne prowadzenie, a w konsekwencji zadośćuczynienie interesom wierzyciela. Dalej organ odwoławczy zauważył, że wobec Zobowiązanego zastosowano szereg środków egzekucyjnych, w postaci m.in. zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych. W toku egzekucji odnotowano natomiast wpływ jedynie kwoty 32.617,17 zł, która została rozliczona zgodnie z planem podziału uzyskanych kwot sporządzonym na dzień 11 grudnia 2023 roku. Zastosowane do tej pory środki egzekucyjne nie przyniosły zatem oczekiwanych rezultatów (ich nieefektywność wynikała z braku środków na rachunkach bankowych oraz zbiegu egzekucji administracyjnych). Naczelnik przed wszczęciem egzekucji z nieruchomości dokonał analizy sytuacji majątkowej Zobowiązanego w oparciu o dostępne bazy danych i zapytania do podmiotów zewnętrznych, mającej na celu znalezienie majątku Zobowiązanego, skutkującego efektywną egzekucją. Biorąc pod uwagę fakt, że Zobowiązany nie reagował na zastosowane środki egzekucyjne, organ egzekucyjny podejmował próby skontaktowania się z Zobowiązanym, które okazały się bezskuteczne. Ustalono adres pobytu Zobowiązanego, a także wezwano do złożenia oświadczenia o posiadanym majątku i źródłach dochodu. W świetle braku wiedzy na temat innego składnika majątku, z którego egzekucja doprowadziłaby do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym o numerze [...] Naczelnik dokonał zajęcia nieruchomości. W ocenie organu zastosowany środek egzekucyjny najprostszą drogą doprowadzi do realizacji dochodzonego obowiązku. Dotychczasowe unikanie przez Zobowiązanego kontaktu z organem prowadzącym postępowanie egzekucyjne, wskazujące na brak zainteresowania wykonaniem obowiązku, uzasadniało obawę organu co do skutków ewentualnego uchylenia zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Odnosząc się do ewentualnej egzekucji z praw do domen internetowych, Dyrektor zauważył, że domeny internetowe wskazane przez Zobowiązanego zostały utworzone w latach 2017 - 2019 i aktualnie są wystawione na sprzedaż, zatem nie występuje inna wierzytelność pieniężna, którą organ egzekucyjny mógłby zająć, np. z tytułu ich dzierżawy lub praw podobnych. Jednocześnie Dyrektor zauważył, że pod wskazanymi przez Zobowiązanego adresami (domenami) nie znajdują się żadne popularne serwisy, które wiązałyby domenę z wysokim pozycjonowaniem strony w wyszukiwarkach internetowych. Po wpisaniu w wyszukiwarkę internetową wskazanych adresów (domen) następowało przekierowanie do oferty kupna praw do dysponowania domenami. W rezultacie nie można w żaden sposób stwierdzić, że możliwe jest całkowite zaspokojenie zaległości objętych tytułem wykonawczym nr [...] z egzekucji przeprowadzonej z posiadanych przez Zobowiązanego praw do domen. Na rozstrzygnięcie organu odwoławczego A.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jego uchylenia oraz uchylenia rozstrzygnięcia je poprzedzającego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: 1) przepisu art. 54 § 1 pkt 2) w zw. z 54 § 6 pkt 1) i 2) u.p.e.a. poprzez zaniechanie uwzględnienia zażalenia skarżącego i jego oddalenie, pomimo: a) braku dokonania przez Organ II Instancji oceny porównawczej środków egzekucyjnych - zajęcia nieruchomości oraz zajęcia praw majątkowych do domen internetowych, pod kątem ich uciążliwości dla skarżącego, co świadczy o nierozpoznaniu istoty sprawy (który to zarzut postawić można także organowi I Instancji, bo w/w organ I Instancji także zaniechał dokonania takiej oceny), b) wykazania przez skarżącego istnienia składników swego majątku o charakterze płynnym i zbywalnym (prawa majątkowe do domen internetowych), do którego organ egzekucyjny mógłby skierować egzekucję, z której to możliwości nie skorzystał, /wraz z w/w zarzutem postawiono zarzut naruszenia przepisu art. 7 § 2 u.p.e.a., poprzez stosowanie względem skarżącego środka egzekucyjnego (zajęcie i egzekucja nieruchomości), który jest nad wyraz dolegliwy dla skarżącego, przy jednoczesnej wiedzy organu egzekucyjnego/wierzyciela o istnieniu innego majątku skarżącego pozwalającego na przeprowadzenie skutecznej egzekucji (prawa do domen internetowych), 2) art. 18 pkt 2) u.p.e.a. w zw. z przepisem art. 6 kpa oraz w zw. z przepisem art. 67b u.p.e.a., polegające na: a) nakładaniu na skarżącego obowiązków, które nie wynikają z żadnego przepisu prawa - organy obu Instancji oczekiwały bowiem w sprawie wykazania przez skarżącego opisywanymi przez siebie dokumentami wartości praw majątkowych skarżącego do domen internetowych, podczas gdy taki obowiązek nie jest przewidziany ani Ustawą, ani kpa, ani jakimkolwiek innym przepisem prawa, b) całkowitym zignorowaniu przez organy obu Instancji przepisu art. 67b Ustawy, z którego wprost wynika, że to obowiązkiem organu egzekucyjnego jest ustalenie wartości zajętego prawa majątkowego, a zatem bezpodstawne było oczekiwanie, że to skarżący wykaże przed organami - w tym organem egzekucyjnym, jaką wartość posiada prawo do domen internetowych, 3) przepisu art. 107 § 3 kpa, w zw. z przepisem art. 140 kpa i 124 § 2 kpa poprzez zaniechanie ustosunkowania się przez organ II Instancji do zarzutu zażalenia, powołanego w punkcie 4) lit. a) i b) petitum zażalenia. Odpowiadając na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem sporu jest kwestia zastosowania przez organ egzekucyjny zajęcia nieruchomości, a w szczególności czy doszło w sprawie do zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z brzmieniem art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Przedmiotem zaskarżenia w przypadku skargi na czynność egzekucyjną są przede wszystkim czynności egzekucyjne rozumiane zgodnie z legalną definicją zawartą w art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej, jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Przez środek egzekucyjny rozumie się m.in. egzekucję z nieruchomości, zgodnie z brzmieniem art. 1a pkt 12 lit. a tiret 14 ustawy egzekucyjnej. Organ dokonuje oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. kontroli podlega prawidłowość zakwestionowanych czynności. Skarga na czynność egzekucyjną nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia. Organ egzekucyjny bada czy w ramach zastosowanego środka czynności zostały dokonane zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. Niewątpliwie celem każdego postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzyciela. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Tym samym podnoszona przez stronę "uciążliwość" musi uwzględniać brzmienie art. 7 § 2 u.p.e.a. Zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia możliwości wyboru. Natomiast w sytuacji gdy cel egzekucji tego wymaga np. z uwagi na wysokość dochodzonych należności, organ egzekucyjny może stosować jednocześnie wszystkie dostępne środki egzekucyjne. Przytoczony przepis statuuje dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Przy czym zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego będzie mogło mieć miejsce jedynie wówczas, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie. Co więcej, przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela. W realiach rozpoznawanej sprawy Naczelnik prowadzi wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 1 września 2023 roku. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny 4 września 2023 roku zawiadomieniami nr: [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w S. S.A., M. S.A. i A. S.A. Wydruk ww. zawiadomień wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] zostały doręczone Zobowiązanemu 25 września 2023 roku, natomiast bankom zostały doręczone 4 września 2023 roku. W odpowiedzi S. S.A. i M. S.A. poinformowały, że prowadzą rachunek bankowy dla Zobowiązanego, ale brak środków pieniężnych stanowi przeszkodę w realizacji zajęcia egzekucyjnego. Natomiast A. S.A. poinformował, że prowadzi rachunek bankowy ale nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z Dyrektorem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku. Tytułem realizacji zajęcia na konto organu egzekucyjnego A. S.A. przekazał kwotę w wysokości 32.617,17 zł, która została rozliczona zgodnie z planem podziału uzyskanych kwot sporządzonym na dzień 11 grudnia 2023 roku. Pismem z 16 stycznia 2024 roku A. S.A. poinformował o braku środków na rachunkach bankowych. Działając na podstawie art. 37 b § 1 u.p.e.a. Naczelnik wezwał Zobowiązanego do złożenia oświadczenia o posiadanym majątku i źródłach dochodu. Korespondencja zawierająca wezwanie została zwrócona przez pocztę z adnotacją " nie podjął awizowanego pisma". W dniach 27 września 2023 roku oraz 5 stycznia 2024 roku organ egzekucyjny podejmował bezskutecznie próby kontaktu telefonicznego z Zobowiązanym. Organ egzekucyjny ustalił, że Zobowiązany jest właścicielem nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] objętej kw nr [...]. Zawiadomieniem z 8 lutego 2024 roku nr [...] na podstawie kolejnego tytułu wykonawczego [...] z 22 stycznia 2024 roku dokonano zajęcia ww. nieruchomości. Odnosząc się do podnoszonego w skardze zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości wskazać należy, że zastosowanie łagodniejszych środków egzekucyjnych w postaci zajęcia rachunków bankowych nie doprowadziło do uregulowania należności. Sąd podziela pogląd organu egzekucyjnego, że zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości zapewni skuteczne wykonanie ciążącego obowiązku, gdyż środek ten jest dostosowany do wysokości egzekwowanego obowiązku. Zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia możliwości wyboru. W sytuacji, gdy cel egzekucji tego wymaga np. z uwagi na wysokość dochodzonych należności, organ egzekucyjny może stosować jednocześnie wszystkie dostępne środki egzekucyjne. Przytoczony przepis statuuje dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Przy czym zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego będzie mogło mieć miejsce jedynie wówczas, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie. Co więcej, przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela. Skarżący przed dokonaniem zajęcia nieruchomości nie odpowiadał na próby kontaktu podejmowane przez organ egzekucyjny, nie złożył także oświadczenia o posiadanym majątku i źródłach dochodu. Składając skargę na czynność zajęcia nieruchomości Skarżący natomiast wskazał, że posiada prawa do domen internetowych o znacznej wartości rynkowej, z których egzekucja pozwoli na zaspokojenie należności. Należy jednak zauważyć, że domeny internetowe wskazane przez Skarżącego zostały utworzone w latach 2017 - 2019 i aktualnie są wystawione na sprzedaż, zatem nie występuje inna wierzytelność pieniężna, którą organ egzekucyjny mógłby zająć, np. z tytułu ich dzierżawy lub praw podobnych. Zgodzić także trzeba się z Dyrektorem, że ewentualne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego zmierzającego do sprzedaży egzekucyjnej praw do posiadanych domen nie doprowadziłoby do celu egzekucji. Wskazywane przez Skarżącego "szacunkowe wartości" tych praw, są to wyłącznie kwoty, za które Skarżący oczekuje je sprzedać. Wydruki ze strony internetowej [...] - nie są dokumentami, które potwierdzają wartość rynkową prawa do użytkowania domen [...]. Wycena domeny podobnie jak wszystkich innych unikalnych dóbr, zawiera zawsze czynnik subiektywny. Wartość domeny może być bardzo różna i zależy od wielu czynników, takich jak np. długość domeny, popularność słów kluczowych czy potencjalna wartość rynkowa. Wycenę domeny warto przeprowadzić, korzystając z narzędzi służących do tego celu np. [...] czy [...]. Są to usługi, które pomogą w oszacowaniu wartości domeny, analizując różne czynniki, takie jak ruch na domenie, ilość linków zwrotnych czy wiek domeny. Chcąc sprzedać domenę na rynku wtórnym, należy najpierw wybrać odpowiednią platformę. Szereg popularnych platform oferuje sprzedaż domen na [...], takich jak S., F., A. Dobrze prezentowana domena ma większe szanse na sprzedaż, dlatego warto zatroszczyć się o interesujący opis oraz stronę sprzedaży. Promowanie domeny w różnych kanałach zwiększy jej zasięg i zainteresowanie potencjalnych nabywców. Jak wynika z analizy przeprowadzonej przez Naczelnika, domeny internetowe wskazane przez Skarżącego zostały utworzone w latach 2017 - 2019 i aktualnie są wystawione na sprzedaż. Istotne w niniejszej sprawie jest również to, że pod wskazanymi adresami (domenami) nie znajdują się żadne popularne serwisy, które wiązałyby domenę z wysokim pozycjonowaniem strony w wyszukiwarkach internetowych. Po wpisaniu w wyszukiwarkę internetową wskazanych adresów (domen) następowało przekierowanie do oferty kupna praw do dysponowania domenami. Reasumując, organ egzekucyjny właściwie uznał, że zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości zapewni skuteczne wykonanie ciążącego obowiązku, gdyż środek ten jest dostosowany do wysokości egzekwowanego obowiązku. Nie można przy tym czynić zarzutu organowi egzekucyjnemu, że oceniając możliwość ewentualnego zaspokojenia w drodze egzekucji z praw do domen internetowych podkreślały, że Skarżący nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu na poparcie swoich twierdzeń o znacznej wartości rynkowej tych prawa. Podnoszony w skardze przepis art. 67b u.p.e.a. stanowi zaś, że o ile dalsze przepisy nie stanowią inaczej, organ egzekucyjny zwraca się do biegłego skarbowego o oszacowanie wartości zajętej ruchomości lub prawa majątkowego. W tym przypadku nie doszło do zajęcia praw do domen, a tym samym przepis ten nie mógł mieć zastosowania w sprawie. Tym samym nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze zarzutów prawa, co oznacza, że organ egzekucyjny nie naruszył przepisów ustawy egzekucyjnej oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. Dyrektor w sposób należyty ustalił stan faktyczny sprawy oraz dokonał prawidłowych ustaleń co do uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego. Również ocena tak ustalonego stanu faktycznego oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego okazała się prawidłowa. Dyrektor, wbrew twierdzeniom skargi, odniósł się także do wszystkich zarzutów podniesionych w zażaleniu. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 137) oddalił skargę, uznając ją za niezasadną.