I SA/Gd 720/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 29 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 marca 2017 r., po rozpatrzeniu wniosku W. K. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 10 lutego 2017 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Zaskarżone postanowienie wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Postanowieniem z dnia 10 lutego 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], działając jako organ egzekucyjny w oparciu o art. 59 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1201), odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku W. K. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 22 listopada 2013 r. obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. Przedmiotowe postanowienie zostało wysłane za pośrednictwem wyznaczonego operatora pocztowego na adres zamieszkania zobowiązanego, na skutek czego zostało doręczone w dniu 16 lutego 2017 r. pełnomocnikowi pocztowemu skarżącego – A. K. W związku z tym, siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia rozpoczął swój bieg w dniu 17 lutego 2017 r. i upłynął w dniu 23 lutego 2017 r. W dniu 25 lutego 2017 r. W. K. złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 10 lutego 2017 r., w treści którego zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że ze względu na pobyt małżonki w P. oraz jej stan zdrowia zmuszony jest przebywać przynajmniej przez około 15 dni w miesiącu w P. Wszelką korespondencję w razie nieobecności zobowiązanego odbiera jego brat, a następnie przesyła ją zobowiązanemu do P. W. K. oświadczył, że korespondencję w sprawie odebrał jako przesyłkę poleconą w dniu 22 lutego 2017 r. i załączył na poparcie tej okoliczności kserokopię koperty. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 marca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia, organ wyjaśnił, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki, od których wystąpienia uzależnione jest przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], strona nie uprawdopodobniła, czego wymaga art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a. , że w sprawie wystąpiła niemożliwa do przezwyciężenia przeszkoda w dotrzymaniu terminu do złożenia zażalenia. Organ wskazał, że wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia strona powinna uprawdopodobnić, że przyczyny, dla których zażalenie zostało złożone po ustawowym terminie nie nosiły znamion winy strony. Strona powinna zatem wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda do złożenia zażalenia była od niej niezależna, czy też nie do pokonania (np. awaria komunikacyjna, nagła choroba, pożar). Uprawdopodobnienie wystąpienia okoliczności uchybienia terminu bez winy zainteresowanego powinno dotyczyć nie tyle zaistnienia zdarzenia, które ma uzasadniać przywrócenie terminu, ile braku możliwości uniknięcia jego skutków. Powołując się na dorobek orzecznictwa organ wskazał, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie dotrzymania terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy wnioskodawca nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. W związku z tym, przywrócenie terminu do złożenia zażalenia nie jest możliwe w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Organ stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy jedyną przyczyną niedochowania terminu do wniesienia zażalenia był przyjęty przez W. K. sposób odbioru korespondencji. Okoliczność ta nie dowodzi braku jego winy w uchybieniu terminu. Przyjęta przez skarżącego praktyka odbioru korespondencji nie może świadczyć o zachowaniu należytej staranności i braku zawinienia zobowiązanego. Osoba dbająca należycie o swoje interesy powinna bowiem zabezpieczyć sposób odbioru korespondencji i przekazania jej o tym informacji, w razie dłuższej nieobecności w miejscu zamieszkania. Organ zauważył, że zobowiązany powinien zatem podjąć niezbędne czynności mające na celu zabezpieczenie swoich interesów podczas nieobecności, np. upewnienie się, że zostanie poinformowany przez osobę, która odbiera przesyłki w imieniu strony o dacie odbioru przesyłki i jej treści, celem zachowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Organ stwierdził, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż wyjazd poza miejsce zamieszkania, nie może zostać uznany za okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wskazał nadto, że zobowiązany we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia wskazał, że korespondencję zawierającą przedmiotowe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] odebrał w dniu 22 lutego 2017 r., tj. na 1 dzień przed upływem terminu do wniesienia zażalenia. Zobowiązany miał zatem możliwość, przy dołożeniu należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, dochowania ustawowego terminu do złożenia zażalenia. W skardze na powyższe postanowienie W. K. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz spowodowanie rozpatrzenia zażalenia z dnia 23 lutego 2017 r., uzupełnionego o argumentację przedstawioną w złożonej skardze. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł zarzuty dotyczące przeprowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] postępowania kontrolnego i podatkowego, skutkujące bezprawnością prowadzonej egzekucji. Odnosząc się do kwestii uchybienia terminu, poza okolicznościami przywołanymi we wniosku o przywrócenie terminu, skarżący podniósł, że wskazana we wniosku o przywrócenie terminu data odbioru przesyłki 22 lutego została określona omyłkowo. W dniach od 21 do 23 lutego 2017 r. zgłaszał się on do wyznaczonej placówki pocztowej celem odebrania przesyłki, natomiast z winy leżącej po stronie operatora pocztowego przesyłkę otrzymał dopiero w dniu 23 lutego 2017 r., w godzinach popołudniowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 718 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. W wyniku kontroli, postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Podstawę rozstrzygnięcia winny stanowić przepisy k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Na podstawie przepisów k.p.a. rozpoznawane są wszelkie kwestie dotyczące postępowania egzekucyjnego, nieuregulowane w u.p.e.a., w tym również przywrócenie uchybionego terminu. Przepis art. 58 § 1 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Przywrócenie terminu uzależnione jest od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. We wniosku o przywrócenie terminu, skarżący jako okoliczność wyłączającą jego winę w uchybieniu terminu wskazał, że w czasie doręczenia przesyłki przebywał poza miejscem zamieszkania w P. Ze względu na pobyt małżonki w P. oraz jej stan zdrowia zmuszony jest przebywać przynajmniej przez około 15 dni w miesiącu w P. Wszelką korespondencję w razie nieobecności zobowiązanego odbiera jego brat, a następnie przesyła ją zobowiązanemu do P. W. K. oświadczył, że przesyłkę zawierającą postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 10 lutego 2017 r. odebrał w dniu 17 lutego 2017 r. jego brat, dysponujący pełnomocnictwem do odbioru korespondencji i zgodnie z ustaleniami przesłał ją skarżącemu na adres jego pobytu w P. Przesyłka ta została przez skarżącego odebrana w dniu 22 lutego 2017 r. W skardze skarżący stwierdził, że datę odbioru przesyłki wskazał omyłkowo, bowiem w rzeczywistości odebrał ją 23 lutego 2017 r. Organ w zaskarżonym postanowieniu dokonał prawidłowej oceny, że przytoczone we wniosku przywrócenie przyczyny uchybienia terminu nie uzasadniają uwzględnienia wniosku. Działania skarżącego, który nie powiadomił organu o zmianie miejsca pobytu i aktualnym adresie i ustalił z pełnomocnikiem zasady informowania go o treści obieranej korespondencji nie stanowią bowiem okoliczności przez skarżącego niezawinionych. Przesłankę braku winy należy oceniać, zgodnie z poglądem utrwalonym tak w judykaturze jak i w doktrynie, w świetle kryterium należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych przez uczestnika postępowania, od którego należy wymagać dbałości o swoje interesy. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 779/09). Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jednocześnie przyjmuje się, że od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Do takich okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się miedzy innymi przerwę w komunikacji, chorobę wymagającą hospitalizacji, czy inną nagłą i obłożną chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności procesowej lub posłużenie się osobą trzecią w celu dokonania czynności w zakreślonym terminie. Przyczyną niezawinionego niedokonania w terminie czynności procesowej mogą być także klęska żywiołowa czy katastrofa (por. wyrok z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt I FSK 2179/11). Wskazać także należy, że nie można przyjąć, by uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową, jeżeli przyczyną tego była działalność lub brak działania osób, którymi podmiot ten się posługuje. Za brak działania przedstawiciela strony odpowiedzialność ponosi bowiem sama strona (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., sygn. II FSK 791/12 i powołane tam orzecznictwo). Przyczyną uchybienia terminu w niniejszej sprawie był przyjęty przez skarżącego sposób odbioru przesyłek sądowych. Skarżący ustalił sposób odbioru korespondencji, który wiązał się z ryzykiem braku możliwości zachowania terminu. Okoliczność ta świadczy o braku należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Nie jest ona okolicznością obiektywną i niezależną od woli strony. Ocena przez organ, że skarżący nie dochował należytej staranności, zatem przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia jest przez niego zawiniona, jest prawidłowa i nie narusza normy art. 58 § 1 k.p.a. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że organ słusznie uznał, skarżący miał możliwości zachowania terminu do wniesienia zażalenia, bowiem przesyłka została mu doręczona w terminie do wniesienia zażalenia, który upływał w dniu 23 lutego 2017 r. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazywał, że otrzymał ją w dniu 22 lutego 2017 r. W skardze stwierdził, że data ta została podana omyłkowo, bowiem przesyłkę odebrał 23 lutego 2017 r. Skarżący nie dołączył żadnych dokumentów potwierdzających tę datę, ani okoliczność zaniedbania pracowników urzędu pocztowego, którzy wydali przesyłkę nadaną przez brata 23 zamiast 22 lutego 2017 r. Niezależnie jednak od ustalenia daty jej otrzymania, niewątpliwym jest, że skarżący, który sporządził zażalenie w dniu 23 lutego 2017 r., a więc w czasie biegu terminu do wniesienia zażalenia, mógł w tym też dniu za pośrednictwem urzędu pocztowego wnieść zażalenie. Zarzuty skargi dotyczące przeprowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] postępowania kontrolnego i podatkowego oraz zasadność prowadzonej egzekucji nie podlegają rozpatrzeniu w niniejszej sprawie, dotyczącej skargi na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu wniesionej skargi, jako niezasadnej. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.