I SA/Gd 769/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA: Zbigniew Romała /spr./ Sędziowie NSA: Małgorzata Tomaszewska NSA: Alicja Stępień Protokolant: Elżbieta Cymanowska po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w L. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 27 maja 2003r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zabezpieczeniu na majątku Spółki zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 i 2000 rok oraz w podatku od towarów i usług za (miesiąc sierpień 1999 roku postanawia: umorzyć postępowanie Urząd Skarbowy na wniosek Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, w oparciu o art.33 § 2 i 3 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 z późno zm.) decyzją z dnia 04.02.2003r. orzekł o zabezpieczeniu na majątku Spółki z o.o. "A" przybliżonej kwoty zaległości podatkowych w łącznej wysokości [...] zł oraz kwoty odsetek od tych zaległości liczonych na dzień wydania decyzji w łącznej wysokości [...] zł. Spółka "A" wniosła odwołanie, w którym zarzuciła rażące naruszenie przepisu art.33 § 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez błędne przyjęcie, iż zaistniały przesłanki wymienione w tym przepisie do wydania zaskarżonej decyzji. W ocenie Spółki do wydania decyzji o zabezpieczeniu potrzebne jest stwierdzenie istnienia uzasadnionej obawy, że przyszłe zobowiązanie nie zostanie wykonane. Natomiast Spółka przez okres swego istnienia nie dała organom podatkowym podstaw do takiego wnioskowania. Dotychczas terminowo regulowała wszystkie swoje zobowiązania podatkowe. Świadczyć może o tym fakt "przestrzegania układu ratalnego" w zapłacie zobowiązań określonych w decyzjach Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, później uchylonych decyzjami z dnia 06.11.2002r. przez Izbę Skarbową. Strona skarżąca zwróciła też uwagę, że udzielając układu ratalnego, organ podatkowy przyjął, że istnienie Spółki nie jest zagrożone i jest ona w stanie spłacać tak wysokie zobowiązanie, co z kolei dowodzi, że w momencie wydania decyzji ratalnej, tj. w dniu 20.08.2002r. organ podatkowy nie miał obaw, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Spółka poinformowała, że zwłoka w zapłacie V AT za grudzień 2002r. podyktowana była brakiem zwrotu powstałej nadpłaty w podatku V AT, którą Spółka wnioskowała zarachować na poczet tej należności, do czego organ podatkowy się nie przychylił. Spółka mimo wykazania straty za rok 2001 i 6 miesięcy 2000 roku, zawsze na bieżąco regulowała swoje zobowiązania, a jej sytuacja finansowa zaczęła się pogarszać od momentu odmowy zwrotu nadpłaty. Ponadto Spółka zarzuciła naruszenie art.122 i 187 w związku 33 § 4 poprzez niewyjaśnienie na jakiej podstawie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we wniosku o zabezpieczenie określił przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w wysokości takiej samej jak w decyzjach z dnia 19.07.2002r., które zostały decyzjami Izby Skarbowej uchylone. Stwierdziła, że decyzja o zabezpieczeniu została wydana bez wcześniejszych ustaleń organu kontrolnego w przedmiocie podstaw opodatkowania. Podniosła, iż przy orzekaniu o zabezpieczeniu nie wyjaśniono faktycznej sytuacji finansowej Spółki, a w szczególności nie wzięto pod uwagę faktu, że gdyby nie "przetrzymywanie" przez organ podatkowy kwoty nadpłaty od sierpnia 2002r. w wysokości [...]zł, sytuacja finansowa Spółki byłaby zupełnie "inna". W związku z powyższym Spółka stwierdziła, że organ podatkowy nie miał podstaw do dokonania zabezpieczenia. Izba Skarbowa decyzją z dnia 27 maja 2003r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ podatkowy dokonał zabezpieczenia na wniosek Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, który to dysponując materiałami dotyczącym wysokości opodatkowania, wskazał przybliżone kwoty zobowiązań. Sytuacja finansowa Spółki "A" pogarszała się. Strata za 2001r. wynosiła [...] zł, a za 11 miesięcy 2002r. wynosiła [...] zł. Ponadto Spółka zaległa z tytułu dostaw towarów na kwotę [...] zł. Z tytułu kredytów bankowych zobowiązania Spółki wynosiły [...] EUR i [...] zł. Zaległość Spółki wobec Urzędu Rejonowego wynosiła [...] zł. Taki stan uzasadniał zastosowanie zabezpieczenia dla ochrony przyszłych interesów Skarbu Państwa. "A" Spółka z o.o. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku, w której zarzuciła: – naruszenie przepisu art.33 § I i 2 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.Nr 137, poz.926 z późno zm:) poprzez przyjęcie, że w dacie wydania decyzji przez organ podatkowy I instancji istniały przesłanki określone ww. przepisem prawa do dokonania zabezpieczenia, – naruszenie przepisów art.122 i 187 w związku z art.33 § 4 ww. ustawy Ordynacja podatkowa, – niewyjaśnienie na jakiej podstawie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we wniosku o zabezpieczeniu określił przybliżoną kwotę zobowiązania w takiej samej wysokości jaka została określona w decyzjach z dnia I9.07.2002r. później uchylonych decyzjami z dnia 06.11.2002r. Izby Skarbowej, – niewyjaśnienie sytuacji finansowej Spółki istniejącej w dacie wydania decyzji o zabezpieczeniu, a zwłaszcza kwestii wpływu na tą sytuację "przetrzymywanej" przez organ podatkowy od miesiąca sierpnia 2002r. nadpłaty w kwocie [...]zł, naruszenie art.I2I § I ustawy Ordynacja podatkowa poprzez sprzeczność stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji ze stanowiskiem wyrażonym w decyzjach z dnia 06.11.2002r. uchylających decyzje Dyrektora UKS i utrzymanie decyzji orzekającej zabezpieczenie w takiej samej kwocie jak w decyzjach uchylonych. Winę za pogorszenie sytuacji Spółki ponosi w znacznym stopniu organ podatkowy odmawiający zwrotu nadpłaty w kwocie [...] zł. Wbrew ustaleniom organu podatkowego Spółka na bieżąco realizowała określone ratalnie spłaty kredytu bankowego i należności wobec Urzędu Rejonowego. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Po powtórzeniu stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy dodatkowo podkreślił, że korzystanie ze spłaty należności w ramach układu ratalnego świadczy o trudnej sytuacji Spółki. Zwrot żądanej kwoty" nadpłaty nie wpłynąłby znacząco na poprawę płynności finansowej Spółki. Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1271) właściwym do rozpoznania sprawy stał się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który zważył, co następuje: Zgodnie z art.33a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa decyzja o zabezpieczeniu wygasa po upływie 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, lub z dniem doręczenia decyzji określających wysokość zobowiązania podatkowego czy wysokość zwrotu podatku. Jednym ze skutków wygaśnięcia decyzji o zabezpieczeniu jest niemożność rozpoznania odwołania od tej decyzji, co skutkowałoby umorzeniem postępowania odwoławczego (por. wyroki NSA z dnia 10 października 2002r. I SA/Łd 51/01 - POP 2003/2/23, czy z dnia 14 listopada 2000 III SA 7499/998 - Przegląd Podatkowy 2001/7/59). Podobnie sąd administracyjny powinien umorzyć postępowanie w sprawie skargi na taką decyzję, jeżeli orzeczenie miałoby zostać wydane po wygaśnięciu decyzji (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska. Ordynacja podatkowa. Komentarz. Zobowiązania podatkowe, Toruń 1999r. str. 136). Wygaśnięcie z mocy prawa decyzji o zabezpieczeniu powoduje brak prawnej i faktycznej podstawy orzekania. Decyzja taka nie funkcjonuje już w obrocie prawnym i nie kształtuje praw i obowiązków stron (por. I. Orłowski. Glosa do wyników NSA z dnia 8 listopada 2002r. III SA 820/01 - POP 2003/4/390). W niniejszym przypadku skoro Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 25 czerwca 2003r. uchylił decyzje kasacyjne Izby Skarbowej, to w obrocie prawnym znalazły się ponownie decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 19 lipca 2002r. utrzymane w mocy decyzjami Dyrektora Izby Skarbowej z 9 i 10 września 2003r. Wobec powyższego rozpoznanie skargi stało się bezprzedmiotowe (brak przedmiotu zaskarżenia) co skutkowało umorzeniem postępowania w oparciu o art. 161 § l pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270).