I SA/Gd 769/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2017 r. sprawy ze skargi "A" w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 3 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 1 lutego 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wierzyciel - A w G. - wystawił w dniu 9 października 2012 r. na B L.R. sp. j. z siedzibą w G. tytuł wykonawczy nr 27/12, obejmujący należność z tytułu kary pieniężnej z mocy decyzji administracyjnej w kwocie 5.074 zł za rok 2012, a następnie przekazał go do organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego, celem realizacji. Podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego stanowi decyzja z dnia 4 lipca 2012 r. Postanowieniem z dnia 1 lutego 2017 r. (doręczonym wierzycielowi w dniu 14 lutego 2017 r.) Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.; dalej określanej jako "u.p.e.a."), umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku B L. R. sp. j. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 9 października 2012 r. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku ww. zobowiązanego na podstawie tytułów wykonawczych: z dnia 18 stycznia 2013r. i z dnia 20 maja 2014 r., wystawionych przez wierzyciela - a w G., zostało również umorzone w dniu 14 września 2016 r., w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a. Dokonane czynności egzekucyjne nie doprowadziły do wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postępowaniu egzekucyjnym - umorzonym dnia 14 września 2016 r., stwierdzono, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego Naczelnik Urzędu Skarbowego przedsięwziął działania zmierzające do ustalenia majątku zobowiązanej spółki. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie zarówno własnych tytułów wykonawczych, jak również tytułów wykonawczych innych wierzycieli, w tym A w G., Naczelnik badał sytuację majątkową i finansową zobowiązanej spółki z siedzibą wskazaną przez wierzyciela, jednakże nie ujawniono składników majątku, z których można by przeprowadzić skuteczną egzekucję. W aktach znajdują się dowody, które organ egzekucyjny zebrał w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego zarówno w oparciu o własne tytuły wykonawcze jak również innych wierzycieli wystawionych na spółkę B L. R. sp. j., potwierdzające powyższe ustalenia. Dyrektor podkreślił, że organ egzekucyjny dokonał analizy informacji zawartych w bazach danych Urzędu Skarbowego w dniu 3 czerwca 2016 r. i 14 września 2016 r., z której również wynika, że zobowiązana spółka nie posiada żadnego majątku, z którego można by było zaspokoić egzekwowane należności. W toku prowadzonych postępowań egzekucyjnych do majątku zobowiązanej spółki, organ egzekucyjny w latach 2010 - 2013 podejmował czynności egzekucyjne, mające na celu zajęcie rachunków bankowych w: C S.A., D S.A., Banku E, Banku F S.A., Banku G S.A., H S.A., I S.A. W odpowiedzi na powyższe Banki poinformowały organ egzekucyjny, że dla nie prowadzą rachunków dla wskazanej Spółki. W wyniku dokonanych przez organ egzekucyjny kolejnych zajęć, dłużnicy poinformowali o braku środków na rachunkach w: J S.A. i K oraz wystąpieniu zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej w L S.A. w W., M S.A., M S.A. i N. Wydruk rozliczenia uzyskanych kwot za okres od 9 października 2012 r. do 1 lutego 2017 r. wykazuje, że powyższa egzekucja była bezskuteczna. Ponadto, z zestawienia dochodów podatnika z deklaracji CIT-8 za lata: 2011 - 2016 wynika, że zobowiązana Spółka nie składała żadnych deklaracji w Urzędzie Skarbowy. Dyrektor wskazał także, że z protokołu o stanie majątkowym sporządzonym z panem L. R. (wspólnikiem sp. j.) w dniu 25 lipca 2016 r., wynika, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej od miesiąca lutego 2016 r. (działalność została zawieszona), nie dokonuje sprzedaży i nie wystawia faktur VAT, nie posiada: nieruchomości, wierzytelności, akcji, obligacji, środków obrotowych, gotówki na uregulowanie dochodzonych należności. Wspólnik oświadczył, że zobowiązana spółka posiada: - dwa rachunki bankowe w M (dawniej M) oraz L, na których brak środków pieniężnych, dwa samochody marki: Fiat Ducato (rok produkcji 2004) i Ford Mondeo (rok produkcji 2008), które są współwłasnością banków (odpowiednio: O S.A. i P S.A.); raty kredytów nie są płacone, - ruchomości w postaci towarów handlowych (sprzęt wędkarski) w G. przy ul. [...], które ponad 2 lata są we władaniu osoby trzeciej. Zobowiązana spółka nie ma do nich dostępu z uwagi na zaległości spółki z tytułu opłat czynszu. Zobowiązana spółka dzierżawi pomieszczenie przy ul. [...] (1 pokój, w którym brak ruchomości o wartości handlowej). W dniu 13 września 2016 r. poborca skarbowy (udał się pod adres wskazany w protokole z dnia 25 lipca 2016 r., tj. G., ul. [...], gdzie znajdują się magazyny należące do firmy R sp. z o.o. ) i ustalił, że pod tym adresem nie ma żadnego sprzętu wędkarskiego, ani żadnych ruchomości należących do zobowiązanej. Sprzęt wędkarski według oświadczenia pana M. (szefa firmy R sp. z o.o.) został sprzedany na poczet długu za niepłacony czynsz z odsetkami wobec R sp. z o.o. Organ egzekucyjny ustalił również, że zobowiązana spółka nie posiada żadnych nieruchomości gruntowych, budynkowych, lokalowych, ani nie figuruje w informatycznym rejestrze Ksiąg Wieczystych, prowadzonym przez Ministerstwo Sprawiedliwości Departament Informatyzacji i Rejestrów Sądowych. Pan L. R. zeznał do protokołu przesłuchania z dnia 27 stycznia 2017 r. m.in.: że zobowiązana spółka nie prowadzi działalności gospodarczej (jest zawieszona od stycznia 2016r.), przedmiotem działalności jest wyrób i hurtownia sprzętu wędkarskiego w G. przy ul. [...], dom jednorodzinny, należący do małżeństwa M. i L. R. został sprzedany przez Komornika Sądowego w G. na poczet zobowiązań wobec S. Jedynym majątkiem spółki są samochody marki: Ford Mondeo i Fiat Ducato, które są współwłasnością banków - bez badań technicznych. Zobowiązana nie posiada nieruchomości i czynnych rachunków bankowych. Posiada natomiast zobowiązania z tytułu zakupu towarów oraz względem ZUS. Oświadczył również, że udziałowcem spółki jest również pani M. R. Zdaniem Dyrektora rozstrzygnięcie organu I instancji nie był dowolne. Egzekucja z udziału w prawie własności pojazdów (w tym przypadku Fiata Ducato i Forda Mondeo), których współwłaścicielami są banki (O S.A. oraz P S.A.) jest co do zasady bezskuteczna. Jednocześnie za niezasadny uznał organ odwoławczy zarzut brak ustaleń dotyczących własności jachtu motorowego T wskazując, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że jacht ten, nie figurował w - prowadzonym przez Polski Rejestr Statków - rejestrze łodzi motorowych już w 2016 r. Organ odwoławczy nie podzielił jednocześnie zarzutu, że organ egzekucyjny dokonał ustaleń stanu majątkowego zobowiązanej spółki w decydującej mierze na zeznaniach wspólnika spółki pana L. R. z dnia 25 lipca 2016 r. Dyrektor podkreślił, że organ egzekucyjny dokonał analizy stanu majątkowego zobowiązanej spółki, w oparciu o informacje zawarte również w bazach danych Urzędu Skarbowego, która nie wykazała składników majątku zobowiązanego podmiotu a także ustalił, że w 18 bankach zobowiązana spółka nie posiada rachunków bankowych. Zobowiązana spółka posiada dwa rachunki bankowe w M S.A. i L S.A., jednakże z tytułu zajęć tych wierzytelności, organ egzekucyjny nie wyegzekwował żadnych kwot. Jednocześnie Dyrektor podkreślił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanej spółki na wniosek innych wierzycieli, w tym wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego czterdziestu tytułów wykonawczych również zostało umorzone w dniu 14 września 2016 r. w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a. Końcowo Dyrektor zauważył, że jakkolwiek w postanowieniu z dnia 1 lutego 2017 r. organ egzekucyjny wskazał na okoliczności dotyczące uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego w dniu 14 września 2016 r., to sytuacja finansowa i materialna spółki nie uległa w tym okresie zmianie. Podkreślił przy tym, że A w G. na otrzymane postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 14 września 2016 r. nie wniósł zażalenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A w G. wniósł o uchylenie w całości rozstrzygnięć organów obu instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 ust. 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez: - ustalenie, że zobowiązana Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i nie dokonuje sprzedaży jedynie w oparciu o zeznania wspólnika spółki oraz analizy deklaracji VAT-7 wyłącznie za II kwartał 2016 r., - niewyjaśnienie z jakich środków dłużnik opłaca kredyty zaciągnięte w O S.A. i P S.A. na samochody Fiat Ducato oraz Ford Mondeo, - niedokonanie ustaleń, czy jacht motorowy T, którego dłużnik jest armatorem zgodnie z decyzją A w G. z dnia 4 lipca 2012 r. jest własnością dłużnej Spółki lub jednego z jej wspólników, będącego subsydiarnie odpowiedzialnym za zobowiązania Spółki, - oparcie ustaleń prowadzących do wniosku o niemożności uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne w decydującej mierze na zeznaniach wspólnika spółki pan L. R. z dnia 25 lipca 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację jak w zaskarżonym postanowieniu, precyzując dodatkowo stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych orzeczeń z prawem. Prawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest przepis art. 59 § 3 w zw. z § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albowiem organ ustalił, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyskuje się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Przesłanka umorzenia postępowania wskazana w art. 59 § 2 u.p.e.a. jest objęta uznaniem administracyjnym, co oznacza, że po stronie organu nie istnieje obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego nawet wówczas, gdy zostanie stwierdzone, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (tak: wyrok NSA z 11 kwietnia 2012 r., sygn.. akt II FSK 1961/10). Możliwość działania organu na podstawie upoważnienia udzielonego przez ustawodawcę nakłada obowiązek dokładnego zbadania i ocenienia okoliczności sprawy w celu wyboru rozwiązania optymalnego (por. R. Hauser, A. Skoczylas "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz" Warszawa 2014, str. 285). Kalkulacja stanowiąca podstawę ustalenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie zostanie uzyskana kwota przewyższająca wydatki egzekucyjne stanowi istotny element rozważań organu umożliwiający wykazanie, że uznanie zostało wykorzystane zgodnie z celami postepowania egzekucyjnego, skoro umorzenie postępowania w związku z zaistnieniem przesłanki z art. 59 § 2 u.p.e.a. chroni zarówno wierzyciela przed poniesieniem kosztów egzekucyjnych, jak i zobowiązanego przed zwiększeniem jego zobowiązań o koszty bezskutecznej egzekucji (por. Z. Klat-Wertelecka, Glosa do wyroku NSA z 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt I FSK 872/09, OSP 2011, z. 11, str. 857). Przedstawione akta administracyjne zawierające zebrany w sprawie materiał dowodowy dotyczący stanu finansowego i majątkowego dłużnika oraz braku skuteczności prowadzonych czynności egzekucyjnych podjętych w innych postępowaniach potwierdzają zasadność zarzutów strony skarżącej, że istotne ustalenia w sprawie zostały poczynione na podstawie wyjaśnień udziału L. R. Należy wskazać, że informacje od wspólnika uzyskano również w formie telefonicznej po dacie wydania zaskarżonego postanowienia (por. notatka służbowa z 11 maja 2017 r., k. 91, teczka II). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie zawarto rozważań dotyczących majątku w postaci jachtu motorowego T, ograniczając ustalenia do stwierdzenia, że jednostka nie figuruje w Polskim Rejestrze Statków – rejestrze łodzi motorowych od 2016 roku. W sytuacji gdy wierzyciel wskazuje majątek w postaci rzeczy ruchomych: jachtu oraz samochodów, istnieją możliwości dowodowe, z uwagi na obowiązki ewidencyjne związane z własnością i korzystania z rzeczy tego rodzaju, poszukiwania informacji odzwierciedlających rzeczywisty stan prawny ruchomości. Twierdzenia wierzyciela dotyczące zarejestrowanych samochodów nie zostały zweryfikowane – w aktach sprawy brak dokumentów potwierdzających zaniechania opłacania rat, współwłasność z P oraz zły stan techniczny pojazdów. Porównanie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz uzasadnienia odpowiedzi na skargę prowadzi do wniosku, że dopiero po złożeniu przez stronę skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku organ przedstawił uszczegółowione stanowisko w sprawie. W świetle powyższego Sąd stwierdza naruszenie art. 7 i 77 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ poczyni ustalenia dotyczące majątku dłużnika w zakresie wskazanego przez wierzyciela majątku ruchomego jako ewentualnego przedmiotu postępowania egzekucyjnego, uzyskując informację ze źródeł rejestrowych oraz P a także na podstawie zeznań wspólnika, w szczególności na okoliczność własności jachtu T. Z tych względów Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w punkcie 1. wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 wskazanej ustawy.