I SA/Gd 788/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. T. G. wnioskiem z dnia 10 września 2010 r. zwrócił się o zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, pomiędzy małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, źródłem ich utrzymania są osiągane przez każdego z nich dochody ze stosunku pracy w łącznej wysokości 4 900 zł miesięcznie, przy czym wynagrodzenie wnioskodawcy wynosi 1 900 zł netto, żona wnioskodawcy posiada mieszkanie o powierzchni 50 m2 oraz niezabudowaną nieruchomość (wielkości nie podano), natomiast wnioskodawca posiada 1 408 udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o wartości nominalnej 50 zł każdy (spółka nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej z uwagi na zaległości podatkowe), miesięczne wydatki związane z eksploatacją mieszkania wynoszą około 1 000 zł, nadto wnioskodawca spłaca kredyty i pożyczki hipoteczne udzielone mu przez banki w łącznej wysokości 890 000 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 16 września 2010 r. (doręczonym w dniu 5 października 2010 r.) skarżący zobowiązany został do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: (1) odpisów zeznań podatkowych małżonków za rok 2009, bądź też zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości wszystkich dochodów osiągniętych w roku 2009, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji (wpływy, wpłaty, przelewy); w przypadku ich nieposiadania – oświadczenia złożonego przez każdego z małżonków w tym przedmiocie, (3) dokumentu potwierdzającego aktualną miesięczną wysokość osiąganych przez każdego z małżonków dochodów ze stosunku pracy (w kwocie brutto i netto) oraz średnią miesięczną ich wysokość z okresu ostatnich trzech miesięcy, (4) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi kosztami utrzymania z okresu ostatnich trzech miesięcy (opłaty związane z eksploatacją mieszkania, za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, inne), (5) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego żonę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), (6) dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów (pożyczek) bankowych oraz wysokość dokonywanych miesięcznych ich spłat. Jednocześnie poinformowano skarżącego, że skarżący nie jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. Wyjaśniono także, iż niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Z wymaganych dokumentów źródłowych skarżący przedłożył odpis rocznego obliczenia podatku za rok 2009 (PIT-40), w którym wykazano dochód w wysokości 95 708,02 zł, zaświadczenie z dnia 19 października 2010 r. o zarobkach osiągniętych w okresie od lipca do września br., harmonogramy spłat kredytów zaciągniętych w dniu 8 kwietnia 2008 r. na kwotę 70 000 zł oraz w dniach 6 kwietnia i 3 sierpnia 2010 r. odpowiednio na kwoty 220 000 zł i 800 000 zł, kopie faktur VAT za usługi telekomunikacyjne za okres od sierpnia do października 2010 r., za gaz za okres od 17 maja do 10 września 2010 r. oraz za energię elektryczną za okres od 19 listopada 2009 r. do 12 maja 2010 r. wraz z prognozą na okres od czerwca do listopada 2010 r., kopie powiadomień z dnia 24 kwietnia i 23 września 2010 r. o zmianie opłat za eksploatację mieszkania, oświadczenie o nieposiadaniu pojazdów mechanicznych. Dołączył także odpis umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 5 października 2005 r. i wyjaśnił, że w świetle postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt I FZ 25/08 sąd powinien zobowiązać wnioskodawcę do złożenia stosownej dokumentacji i uzupełnienia danych w zakresie podziału majątku wspólnego oraz przedmiotów będących majątkiem osobistym wnioskodawcy. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że skarżący nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego możliwości płatniczych. Natomiast nadesłane dokumenty nie potwierdzają trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy, a rzeczywiste możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan jego majątku nadal budzą istotne wątpliwości. Przyjąć zatem należało, że przedstawił on swoją sytuację finansową w sposób selektywny, manipulując danymi tak by potwierdzały zasadność złożonego wniosku. Za taką oceną przemawiają następujące okoliczności. Zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem od pracodawcy miesięczny dochód skarżącego wynosi 3 111,68 zł netto (4 210,18 zł brutto), zaś łączna kwota miesięcznych rat z tytułu spłaty kredytów bankowych stanowi ponad dwukrotność miesięcznego wynagrodzenia wnioskodawcy. I tak, we wrześniu br. wyniosła ona 7 515,93 zł, w październiku br. – 8 900,68 zł, a w listopadzie br. – 8.785,24 zł. Istotne jest również, że kredyty na łączną kwotę 1 020 000 zł wnioskodawca zaciągnął w zaledwie czteromiesięcznym odstępie czasu, tj. 6 kwietnia i 3 sierpnia 2010 r. W świetle powołanych ustaleń zasadne jest twierdzenie, że zadeklarowany dochód z umowy o pracę nie stanowi jedynego źródła utrzymania skarżącego, bądź też, że spłaty rat kredytowych dokonuje on z posiadanych zasobów pieniężnych, których nie wskazał albo nie dokonuje ich sam, a na przykład wspólnie z żoną. Zauważyć przy tym trzeba, że podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność posiadania znacznych zobowiązań kredytowych nie oznacza, iż znajduje się on w sytuacji materialnej, która uprawniałaby go do korzystania z pomocy państwa w postaci przyznania prawa pomocy, która ma co do zasady charakter wyjątkowy. Bezspornym jest, że udzielając tych kredytów, banki dokonały oceny zdolności kredytobiorcy i nie pozwoliłyby na zaciągnięcie przez niego zobowiązań finansowych, gdyby uznały, że jego sytuacja majątkowa nie daje gwarancji spłaty kredytów i ich zabezpieczenia (wnioskodawca zaś oświadczył, że – poza udziałami w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością – nie posiada majątku). Ponadto, wnioskodawca uchylił się od przedstawienia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, jak również nie złożył oświadczenia o ich nieposiadaniu. Tym samym uniemożliwił weryfikację złożonego oświadczenia w przedmiocie nie posiadania zasobów pieniężnych. Jednocześnie w niniejszej sprawie nie można przyjąć, iż małżonkowie z uwagi na istniejący w ich małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Za takim stanowiskiem przemawia chociażby fakt, że wnioskodawca dokumentując wydatki związane z kosztami swojego utrzymania przedłożył także faktury VAT za usługi telekomunikacyjne wystawione na żonę. Przedstawił również faktury VAT za gaz i energię elektryczną wystawione wprawdzie na niego, ale z danych w nich zawartych wynika jednoznacznie, że miejscem poboru jest lokal stanowiący wyłączną własność żony. Natomiast informacje dotyczące opłat związanych z eksploatacją mieszkania kierowane są przez zarządcę nieruchomości do obojga małżonków. Skoro z jednej strony wnioskodawca odmawia przedłożenia dokumentów potwierdzających stan majątkowy żony powołując się na rozdzielność majątkową to brak jest podstaw do przyjęcia, że ponosi on w pełnej wysokości, tj. w kwocie 1 109,32 zł wydatki na lokal niestanowiący jego własności. Podkreślić trzeba, że wnioskodawca nie wskazał, w jakiej części partycypuje w kosztach związanych z utrzymaniem mieszkania, dążąc do uznania, iż ponosi je w całości, a w konsekwencji do jego dyspozycji pozostaje tylko część osiąganego dochodu. Powyższe ustalenia potwierdzają zasadność stwierdzenia, że wnioskodawca przedstawił swoją sytuację majątkową i finansową w taki sposób by potwierdzała ona, iż nie ma on realnych możliwości poniesienia wpisu od skargi. Powołane ustalenia faktyczne skutkują uznaniem za niewiarygodne oświadczeń złożonych przez skarżącego w przedmiocie osiąganych przez niego dochodów i posiadanego majątku, gdyż dane w nich przedstawione są sprzeczne z dokonanymi ustaleniami. Dokonanie rzetelnej i pełnej analizy sytuacji finansowej strony zostało przez niego samego uniemożliwione. W tym stanie faktycznym stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Z tych wszystkich względów uznano, iż wnioskodawca nie udowodnił, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.