I SA/Gd 789/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 marca 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 września 2009 r. nr [....] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę . Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] odmawiającą J.K. umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości (II raty za 2009 r.) w kwocie 53 zł. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny: Pismem z dnia 15 czerwca 2009 r. podatniczka wniosła o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości II raty za 2009 r. w kwocie 53 zł. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała na niskie dochody rodziny, wysokie opłaty, koszty leczenia, kredyty. Podatniczka podała, że posiada I grupę inwalidzką, nie pracuje, otrzymuje zasiłek z MOPS, zawodowo pracuje jedynie jej mąż, nie mają na utrzymaniu dzieci, są właścicielami domu o powierzchni 160 m2. W toku postępowania ustalono, że Państwo K. posiadają dom jednorodzinny o powierzchni 160 m2, koszty jego utrzymania wynoszą około 400 zł miesięcznie. Podatniczka choruje na stwardnienie rozsiane i spłaca kredyt na windę w wysokości 333 zł. Dochody rodziny wynoszą około 2660 zł. W ocenie organów podatkowych wskazane okoliczności nie wyczerpują przesłanek umorzeniowych z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005r. z późn. zm), zwanej dalej Ordynacją podatkową. W szczególności nie wyczerpują one znamion przesłanki ważnego interesu podatnika, tj. uzasadnionego nadzwyczajnymi okolicznościami. Instytucja umorzenia zaległości daje możliwość uwzględnienia sytuacji nadzwyczajnych, uzasadniających odstąpienie od generalnej zasady, jaką jest płacenie podatków. Organy podkreśliły, że ulga w postaci umorzenia zaległości podatkowej ma charakter wyjątkowy i taki też charakter mają przesłanki uzasadniające jej zastosowanie. Tymczasem wysokość miesięcznego obciążenia z tytułu podatku od nieruchomości wynosi 17,58 zł i nie przekracza 0,70% miesięcznych dochodów podatników, nie stanowi więc znacznego obciążenia ich budżetu domowego. Organy podkreśliły też, że w poprzednich latach (2006, 2007 i 2008) strona korzystała już z instytucji umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości, jej wnioski były bowiem uwzględniane z uwagi na ciężką chorobę, konieczność spłaty kredytu zaciągniętego na zakup windy rehabilitacyjnej i chodnika dojazdowego. Jednakże przyznanie powyższych preferencji nie oznacza, ze będą one stosowane przy każdorazowym złożeniu wniosku. Zastosowanie wobec podatniczki kolejnej ulgi podatkowej naruszałoby zasadę równości i powszechności opodatkowania. Podatniczka wniosła na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zdaniem skarżącej nie uwzględniono wszystkich ponoszonych przez nią wydatków. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a). Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi. Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i procesowego, co upoważniałoby Sąd do uchylenia badanej decyzji w całości albo w części w oparciu o powołany powyżej przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Podstawą materialnoprawną badanej decyzji jest przepis art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, stanowiący, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub też umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe odsetki za zwłokę, lub opłatę prolongacyjną. Z przepisu tego wynika, że decyzje wydane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ podatkowy może, ale nie musi wydać decyzji pozytywnej, czyli zastosowanie ustanowionej w nim ulgi podatkowej jest prawem, a nie obowiązkiem organów podatkowych. W konsekwencji, jeżeli nawet zaistnieją przypadki uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć należnych kwot (por. S. Presnarowicz [w:] C. Kosikowski et. al., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2006, s. 255; Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1995, s. 270 i 271). Uznanie administracyjne nie oznacza zupełnej dowolności sposobu rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek, jednak kontrola legalności tego rozstrzygnięcia przez Sąd administracyjny jest w tym wypadku ograniczona. Kontrola Sądu sprowadza się w istocie do badania legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowo-wyjaśniającego i poprawności oceny dokonanej na podstawie stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2001 r., I S.A./Ka 498/00, PP z 2001 r. Nr 45, s. 14; tak też R. Mastalski [w:] B. Adamiak et. al., Ordynacja podatkowa. Komentarz 2005, Wrocław 2005, s. 308). Jeżeli więc organ podatkowy, dokonując koniecznych ustaleń w sprawie, nie dopuścił się naruszenia prawa procesowego i ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowych oraz jeżeli dokonanej ocenie tego stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności, to wyprowadzenie z takiej oceny wniosku czy należy umorzyć zaległości podatkowe, jest zagadnieniem natury słusznościowej, które uchyla się spod kontroli Sądu administracyjnego sprawującego tylko kontrolę legalności, czyli zgodności decyzji organów administracyjnych z prawem. Zauważyć przy tym należy, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, skoro zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 1991 r., SA/Gd 295/91, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego z 1994 r. Nr 1, poz. 7). Z tego względu ważnego interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej (B. Dauter [w:] S. Babiarz et. al., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2005, teza 10 do komentarza do art. 67 Ordynacji podatkowej, Lex Polonica Maxima w wersji na październik 2006 r.). Przeciwnie, przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika, i że umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu, i które są niezależne od sposobu jego postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2004 r., I SA/Wr 735/02, LEX nr 129659; zob. też P. Roksisz, Uznanie administracyjne w ramach instytucji umorzenia zaległości podatkowych, Dor. Podatk. z 2004 r. Nr 1, s . 37). Za ważny interes podatnika należy uznać sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych wskutek utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, POP 2000, nr 6, poz. 168). A zatem jedynie sytuacja, w której podatnik wskutek niezależnych od siebie, niespodziewanych okoliczności utracił możliwość zarobkowania lub utracił majątek uzasadniałaby przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Istotne jest przy tym, że to po stronie podatnika, który ubiega się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości, jako tego, kto występuje o określone uprawnienie, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 1999 r., III SA 7580/98, Lex Polonica Maxima w wersji na październik 2006 r.). Mając powyższe względy na uwadze Sąd uznał, że organ podatkowy, podejmując zaskarżoną decyzję, nie wykroczył poza granice przyznanego mu uznania administracyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana po rozpatrzeniu przez organ odwoławczy wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Analizując, czy zachodzą w sprawie przesłanki udzielenia wnioskowanej ulgi, organy podatkowe prawidłowo uznały, że okoliczności wskazane przez skarżącą są niewystarczające do przyznania wnioskowanej ulgi podatkowej, albowiem nie są okolicznościami wyróżniającymi sytuację skarżącej od sytuacji innych podatników. Wprawdzie podatniczka jest osobą chorą, co wiąże się nie tylko z niemożnością podjęcia pracy ale także z kosztami leczenia oraz przystosowania otoczenia do potrzeb osoby niepełnosprawnej, jednakże mąż podatniczki pracuje, dochód rodziny wynosi około 2660 zł miesięcznie (z uwzględnieniem zasiłku pielęgnacyjnego uzyskiwanego przez skarżącą), a wysokość zaległości podatkowej, o umorzenie której wnosi strona, nie jest znaczna, wynosi bowiem 17,58 zł miesięcznie. Nawet więc uwzględniając wysokość ponoszonych przez stronę wydatków na utrzymanie, leczenie i spłatę kredytów bankowych nie można uznać, że uiszczenie tej zaległości przekracza możliwości finansowe skarżącej. Należy także podkreślić, na co słusznie zwróciły uwagę organy, że podatniczka w latach poprzednich korzystała z instytucji umorzenia w odniesieniu do zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości. Jak już wyżej podniesiono, instytucja umorzenia zaległości podatkowych ma charakter nadzwyczajny, stosuje się ją w sytuacjach wyjątkowych, kiedy to wskutek szczególnych, niespodziewanych okoliczności podatnik nie jest w stanie ponieść ciężaru podatku. Jednym z przejawów równości wobec prawa jest to, że każdy jest zobowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawie. Uzyskanie ulgi podatkowej jest odstępstwem od zasady równości, gdyż na mocy indywidualnej decyzji podatnik zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia wynikającego z ustawy. Dlatego nie można z tego odstępstwa czynić normy i z faktu, że poprzednio ulga w spłacie zobowiązań podatkowych została udzielona, wywodzić prawo do żądania kolejnych ulg. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej stanowi wyjątek, i to szczególny wyjątek, od zasady powszechności opodatkowania. Nie jest dopuszczalne odwracanie tej proporcji i traktowanie umorzenia zaległości podatkowej jako zasady, do czego w istocie zmierza strona skarżąca. Udzielenie przedmiotowej ulgi w latach poprzednich nie oznacza, że przyznanie tej ulgi "należy się" stronie automatycznie w latach kolejnych. Przeciwnie, skoro podatniczka została już poprzednio uprzywilejowana w stosunku do innych podatników, jej obowiązkiem było poczynienie wszelkich starań, aby w przyszłości móc się ze swych zobowiązań podatkowych należycie wywiązywać. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a., nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.