I SA/Gd 791/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędzia NSA Sławomir Kozik, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2026 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 30 lipca 2025 r. sygn. akt SKO Gd/2837/25 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę. 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 lipca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej jako: "SKO"), działając na podstawie art. 126, art. 134, art. 127, art. 109 i art. 110 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania Z. B. (dalej jako: "Skarżący", "strona") od pisma Prezydenta Miasta Starogard Gdański (dalej jako: "Prezydent Miasta") z dnia 14 maja 2025 r. nr WW.3162.2.1.41.2025 w sprawie powołania pełnomocnika z urzędu oraz pozostawienia podania bez rozpatrzenia, stwierdziło niedopuszczalność odwołania. 2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego oraz prawnego sprawy. 2.1. Pismem z dnia 24 marca 2025 r. Skarżący wniósł do Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy prawnej. W uzasadnieniu strona wskazała, że wnosi zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim na podstawie administracyjnych tytułów wykonawczych: Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...] i innych, jeśli istnieją, a strona nie ma o nich wiedzy. Jednocześnie Skarżący wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego rozpoznania sprawy oraz o udzielenie pomocy prawnej poprzez ustanowienie adwokata/radcy prawnego z urzędu oraz zwolnienie od wszelkich kosztów w prowadzonych egzekucjach w związku z trudną sytuacją finansową i zdrowotną. Pismem z dnia 10 kwietnia 2025 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim przekazał zarzuty do wierzyciela – Prezydenta Miasta Starogard Gdański. 2.2. Prezydent Miasta pismem z dnia 15 kwietnia 2025 r. wezwał Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniesionego zarzutu z dnia 24 marca 2025 r. poprzez określenie istoty i zakresu żądania oraz dowodów uzasadniających to żądanie. Zwrócono się o szczegółowe doprecyzowanie treści zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 28 listopada 2024 r. oraz [...] z dnia 18 lutego 2025 r. wskazanych w piśmie z dnia 24 marca 2025 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego. Poinformowano stronę, że usunięcie braków formalnych należy dokonać w terminie 7 dni, od dnia otrzymania wezwania oraz, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Pismem z dnia 9 maja 2025 r. Skarżący oświadczył, że przebywa na zwolnieniu lekarskim i nie może merytorycznie odnieść się do sprawy w zakreślonym krótkim terminie. Wniesiono o powołanie pełnomocnika z urzędu, który odpowie merytorycznie w zakreślonym terminie mając do tego prawo jako osoba niepełnosprawna. Pismem z dnia 14 maja 2025 r. Prezydent Miasta poinformował Skarżącego, że brak jest podstawy prawnej do powołania pełnomocnika z urzędu, ponieważ przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują takiego uprawnienia dla strony. Wskazano również, że w związku z nieuzupełnieniem braków formalnych zgodnie z wezwaniem z dnia 15 kwietnia 2025 r., pozostawiono podanie bez rozpatrzenia. 2.3. Skarżący złożył pismo z dnia 5 czerwca 2025 r. nazwane; "odwołanie/skarga/zażalenie". Wskazał, że w odpowiedzi na pismo Prezydenta Miasta z dnia 14 maja 2025 r. składa odwołanie od ,,informacji’’, gdyż nie jest to decyzja, postanowienie i inne pismo przewidziane przepisami prawa, wnosząc o uznanie pisma za nieodnoszące skutków prawnych. 2.4. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2025 r. SKO stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu SKO wskazało, że w przedmiotowej sprawie pismo Prezydenta Miasta informujące, że pomoc prawna w postępowaniu egzekucyjnym nie przysługuje oraz, że pozostawiono podanie Skarżącego bez rozpatrzenia z uwagi na przekroczenie terminu do uzupełnienia braków formalnych, nie stanowi decyzji czy postanowienia. Pismo informuje o braku podstaw do ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu i zawiadamia o pozostawieniu jej zarzutów dotyczących egzekucji bez rozpatrzenia. Powyższe związane jest z odpowiedzią na wezwanie z dnia 14 kwietnia 2025 r. dotyczące uzupełnienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, na podstawie art. 33 § 2 u.p.e.a. SKO wskazało, że do przyczyn niedopuszczalności odwołania o charakterze przedmiotowym zalicza się nieistnienie w sensie prawnym przedmiotu zaskarżenia, tj. nieistnienie decyzji administracyjnej czy takiego postanowienia w znaczeniu prawnym. W ocenie SKO wskazane pismo Prezydenta Miasta nie jest żadnym z tych aktów administracyjnych. W takim przypadku ma zastosowanie przepis art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Wyjaśniono również, że ujawnienie na etapie wstępnego postępowania organu odwoławczego niedopuszczalności odwołania prowadzi do stwierdzenia powyższego w drodze postanowienia. W przypadku zatem stwierdzenia przez organ odwoławczy, że złożone przez stronę odwołanie, jak w niniejszym przypadku, nie dotyczy decyzji administracyjnej/postanowienia, bowiem jej nie wydano, organ nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. 3. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie. Strona wskazała, że działania Prezydenta Miasta Starogard Gdański były i dalej są sprzeczne z przepisami. Organ ten działał i dalej działa z pogwałceniem interesu prywatnego bądź interesu państwowego (konsekwencje następują) oraz przy nadużyciu całego aparatu państwowego przez urzędników wobec osób, które nie mogą skutecznie się bronić. Jednocześnie Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. 4. SKO w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: 5.1. Skarga jest niezasadna. 5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepisy art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: "p.p.s.a."), stanowią, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części w myśl art. 151 p.p.s.a. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie z dnia 30 lipca 2025 r., którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego od pisma Prezydenta Miasta Starogard Gdański z dnia 14 maja 2025 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W związku z powyższym, Sąd w oparciu o podany wyżej przepis prawa rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, co z kolei odpowiada treści art. 120 p.p.s.a. 5.3. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do stwierdzenia czy SKO prawidłowo stwierdziło niedopuszczalność odwołania złożonego od pisma Prezydenta Miasta z dnia 14 maja 2025 r. informującego o braku podstawy prawnej do powołania pełnomocnika z urzędu oraz pozostawieniu podania bez rozpatrzenia w związku z nieuzupełnieniem braków formalnych. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Co istotne - omawiane rozstrzygnięcie zapada we wstępnym postępowaniu organu odwoławczego, w którym organ podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Takie postanowienie ma więc charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. W konsekwencji również kognicja Sądu ogranicza się wyłącznie do oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia w przedmiocie niedopuszczalności odwołania, tj. oceny czy w konkretnej sprawie faktycznie zaistniały przyczyny formalne do takiego stwierdzenia. Wskazać należy, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia w toku instancji. Niedopuszczalność zaś z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez jednostkę niemającą legitymacji do złożenia tego środka, a zatem gdy został wniesiony przez osobę trzecią lub podmiot na prawach strony, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji albo też wniesione przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnej (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016 r., str. 600). Natomiast stosownie do art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. 5.4. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać należy, że Skarżący pismem z dnia 24 marca 2025 r. wniósł do organu egzekucyjnego -Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim - zarzut na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. na prowadzone postępowanie egzekucyjne wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy prawnej. Organ egzekucyjny przekazał zarzuty Prezydentowi Miasta jako wierzycielowi. Następnie Prezydent Miasta pismem z dnia 15 kwietnia 2025 r. wezwał Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniesionego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, poprzez określenie istoty i zakresu żądania oraz dowodów uzasadniających to żądanie ( art. 33 § 4 u.p.e.a.) wraz z pouczeniem, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie pisma bez rozpoznania ( art. 64 § 2 k.p.a.). Pismem z dnia 14 maja 2025 r. Prezydent Miasta poinformował Skarżącego, że brak jest podstawy prawnej do powołania pełnomocnika z urzędu, ponieważ przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują takiego uprawnienia dla strony. Wskazano również, że w związku z nieuzupełnieniem braków formalnych zgodnie z wezwaniem z dnia 15 kwietnia 2025 r., pozostawiono podanie bez rozpatrzenia. W tym miejscu należy wskazać, że określenie żądania jest obowiązkiem strony, która zwraca się do organu o podjęcie działania. Powinno ono spełniać wymóg jednoznacznego, wyraźnego i niebudzącego wątpliwości. Żądanie (jego treść) wiąże się bowiem z wyznaczeniem przedmiotu postępowania w ogóle albo rodzaju i charakteru dalszych czynności organu administracji publicznej. Określenie żądania i wszelkie związane z tym następstwa (np. sprecyzowanie żądania niejasnego) należą zawsze do wnoszącego podanie. Organ jest związany żądaniem strony, zatem w razie wątpliwości co do treści żądania obowiązany jest wyjaśnić rzeczywistą wolę strony, tj. ustalić treść żądania strony (por. wyroki NSA z dnia 10 listopada 2015r., II OSK 578/140, z dnia 26 września 2017 r., II OSK 1071/16, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Niespełnienie zaś tego wymogu nakłada na organ obowiązek pozostawienia podania bez rozpoznania (wskazywany powyżej art. 64 § 2 k.p.a.). Na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (por. uchwała NSA podjęta w składzie 7 sędziów z 3 września 2013 r., sygn. I OPS 2/13). Pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 K.p.a. następuje w drodze czynności materialno-technicznej, o której podjęciu należy powiadomić wnoszącego podanie na piśmie. Nie jest to jednak czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ nie spełnia kryteriów określonych w tym przepisie. Czynność ta bowiem nie potwierdza ani nie zaprzecza, że dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikających wprost z ustawy. Podejmując tę czynność, organ prowadzący postępowanie informuje stronę, że nie rozpozna jej sprawy na podstawie wniesionego podania, ponieważ w terminie nie uzupełniła braków tego podania. Poza tym pozostawienie sprawy bez rozpoznania z tej przyczyny, co do zasady (tzn. o ile możliwość wystąpienia z żądaniem nie jest ograniczona terminem prawa materialnego) nie pozbawia strony uprawnienia do rozpoznania jej sprawy. Jeżeli więc organ prowadzący postępowanie pozostawia podanie bez rozpoznania, mimo, że nie zachodzą przesłanki uzależniające podjęcie tej czynności materialno-technicznej, to pozostaje on w bezczynności, bo odmawia rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji. Jeżeli w ocenie składającego wniosek spełnił on kryterium kompletności, wnioskodawca może złożyć skargę na bezczynność organu. Wówczas wynik tego postępowania przesądzi o tym, czy wniosek spełniał wszystkie wymogi formalne, a zatem czy organ pozostawał bezczynnym w sprawie (por. post. NSA z 8 kwietnia 2008 r., sygn. I GSK 485/07, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy Prezydent Miasta pismem z dnia 14 maja 2025 r. w związku z nieuzupełnieniem przez stronę braków formalnych zgodnie z wezwaniem z dnia 15 kwietnia 2025 r., pozostawił podanie bez rozpatrzenia, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Pismo to nie jest decyzją, postanowieniem czy innym aktem administracyjnym, od którego przysługuje środek zaskarżenia w trybie instancyjnym. Jak już zostało wskazane powyżej, do przyczyn niedopuszczalności odwołania o charakterze przedmiotowym zalicza się nieistnienie w sensie prawnym przedmiotu zaskarżenia, tj. nieistnienie decyzji administracyjnej, czy innego aktu podlegającego zaskarżeniu w trybie instancyjnym. Skoro wydane pismo Prezydenta Miasta z dnia 14 maja 2025 r. nie jest żadnym aktem administracyjnym, na który przysługuje środek zaskarżenia do organu drugiej instancji, to w związku ze złożeniem odwołania na powołane pismo, organ odwoławczy prawidłowo, postanowieniem wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność odwołania. 5.5. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.