I SA/Gd 792/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 4 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. N. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku akcyzowym za październik 2008 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 25 czerwca 2012 r., złożonym na formularzu PPF, E. N. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 30 lipca 2012 r. (doręczonym wnioskodawcy w dniu 6 sierpnia 2012 r.) wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni określonych dokumentów źródłowych, w tym wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę, jego małżonkę, ojca oraz matkę rachunków bankowych (rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z wymienionych osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego dodatkowych oświadczeń wnioskodawcy, jego małżonki, ojca i matki oraz dokumentów źródłowych (odpisów: zeznań podatkowych wnioskodawcy za 2011 r., tj. PIT-38, PIT-36L i PIT-37, zeznań podatkowych za 2011 r. żony wnioskodawcy, tj. PIT-36L i PIT-37, PIT-40A za 2011 r. rodziców wnioskodawcy, zaświadczenia z dnia 1 sierpnia 2012 r. od pracodawcy wnioskodawcy, rachunku zysku i strat za okres od 1 maja do 31 lipca 2012 r. z działalności gospodarczej wnioskodawcy, podsumowania księgi przychodów i rozchodów za ww. okres z działalności prowadzonej przez małżonkę wnioskodawcy, wyciągów z rachunków bankowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą wnioskodawcy oraz jego małżonki, zajęcia z dnia 26 października 2010 r. wynagrodzenia za pracę małżonki wnioskodawcy, zajęć z dnia 3 i 20 lutego 2012 r. wynagrodzenia wnioskodawcy, zawiadomień z dnia 3 sierpnia 2012 r. i 18 listopada 2011 r. o zajęciu rachunku bankowego wnioskodawcy, informacji z dnia 13 marca 2012 r. o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej, zestawienia zobowiązań z działalności gospodarczej wnioskodawcy oraz zapisów na koncie – Rozrachunki z ZUS, przekazu pocztowego emerytury za czerwiec br. ojca wnioskodawcy, faktur za wodę i energię elektryczną) wynika, że wnioskodawca uzyskał w ubiegłym roku podatkowym dochód z działalności gospodarczej w wysokości 239.750,95 zł brutto oraz ze stosunku pracy w kwocie 21.324,50 zł brutto, nadto osiągnął przychód w wysokości 3.400.000,00 zł wykazywany w PIT-38, tj. z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, i z realizacji praw z nich wynikających oraz z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, przy czym nie uzyskał on dochodu z tego tytułu lecz stratę w wysokości 950.000,00 zł. Aktualnie prowadzona działalność gospodarcza nie przynosi wnioskodawcy dochodu lecz stratę, która w okresie od 1 maja br. do 31 lipca br. wyniosła 107.629,59 zł netto, zaś otrzymywane przez niego wynagrodzenie stanowi kwotę 1.116,86 zł netto (1.500 zł brutto). Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawca posiada zobowiązania względem ZUS w kwocie 600.885,03 zł oraz wobec kontrahentów w wysokości 4.398.054,87 zł. Niektóre z tych należności są przedmiotem egzekucji komorniczej, w ramach której dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę wnioskodawcy (jednakże z uwagi na wysokość tego wynagrodzenia nie są z niego dokonywane potrącenia tytułem dokonanych zajęć) oraz jego rachunków bankowych. Z przedłożonego przez wnioskodawcę wyciągu z prowadzonego dla niego przez "A" rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą wynika, że na dzień 31 lipca 2012 r. jego saldo było ujemne i wynosiło 640,00 zł, jednakże analiza zapisów operacji księgowanych na tym rachunku wskazuje, że pobierane są z niego opłaty także za prowadzenie rachunku pomocniczego, z którego wnioskodawca wyciągu nie przedłożył – pomimo wyraźnego wezwania do przedłożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych. Nadto podkreślić należy, że nadesłany przez wnioskodawcę załącznik nr 16 mający stanowić – zgodnie z pismem przewodnim wnioskodawcy załączonym do sprawy o sygn. akt I SA/Gd 785/12 – wyciąg z prowadzonego dla niego przez "B" rachunku bankowego w istocie rzeczy nie przedstawia żadnej wartości dowodowej, gdyż z treści tego dokumentu nie wynika, jaki jest numer tego rachunku ani kto jest jego posiadaczem, jak również jakie są salda początkowe i końcowe tego rachunku (nie podano żadnych wartości). Tym samym należy przyjąć, że wnioskodawca nie przedłożył wymaganego dokumentu na okoliczność wysokości środków pieniężnych znajdujących się na tym rachunku i księgowanych na nim transakcji. Wnioskodawca nie posiada pojazdów mechanicznych, nie jest właścicielem nieruchomości, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką (z którą posiada rozdzielność majątkową), ojcem oraz matką. Żona wnioskodawcy również prowadzi działalność gospodarczą, która w okresie od 1 maja br. do 31 lipca br. przyniosła jej dochód w wysokości 27.933,38 zł brutto. W ubiegłym roku podatkowym żona wnioskodawcy uzyskała z tego tytułu dochód w wysokości 194.397,36 zł brutto, ponadto osiągnęła dochód ze stosunku pracy w kwocie 6.186,88 zł brutto. Majątek małżonki wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni 160 m2, samochód osobowy marki [...] (rok produkcji 2007) stanowiący zabezpieczenie kredytu bankowego oraz dwa ciągniki siodłowe o łącznej wartości 72.000 zł (wartości ww. samochodu osobowego nie podano). Jak wskazała małżonka wnioskodawcy, posiada ona zobowiązania wobec kontrahentów w kwocie 65.344 zł, toczy się względem niej postępowanie egzekucyjne, którego przedmiotem są należności z odsetkami w łącznej wysokości 213.018,99 zł (stan na dzień 26 października 2010 r.). W ramach prowadzonej egzekucji w dniu 26 października 2010 r. komornik sądowy dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego. Z przedłożonego na wezwanie referendarza sądowego wyciągu z prowadzonego dla małżonki wnioskodawcy rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą wynika, że na dzień 1 sierpnia 2012 r. jego saldo wynosiło 0,69 zł, jednakże analiza zapisów operacji księgowanych na tym rachunku wskazuje, że pobierane są z niego opłaty także za prowadzenie rachunku pomocniczego, z którego wyciągu już nie przedłożono. Nadto z dokumentu tego wynika, że w okresie od 1 maja br. do 1 sierpnia 2012 r. zaksięgowano na tym rachunku wpływy w wysokości 570.519,00 zł i dokonano obciążeń w wysokości 570.450,11 zł, z których kwota 327.901,48 zł została przekazana (przelewami wewnątrzbankowymi) na drugi (osobisty) rachunek prowadzony dla żony wnioskodawcy (o czym świadczą opisy przelewów), z którego wyciągu już nie przedłożono. Tym samym brak jest jakiejkolwiek informacji o stanie środków zgromadzonych na osobistym rachunku żony wnioskodawcy. Wiadomo jedynie, że w okresie od 1 maja br. do 1 sierpnia 2012 r. małżonka wnioskodawcy zasiliła go kwotą 327.901,48 zł (przelewy własne). Rodzice wnioskodawcy otrzymują świadczenia emerytalne w aktualnej łącznej wysokości 2.962,68 zł brutto, w ubiegłym roku podatkowym uzyskali z tego tytułu razem dochód w kwocie 33.678,54 zł brutto, nie toczy się względem nich postępowanie egzekucyjne, nie posiadają zobowiązań finansowych wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów ani innych podmiotów, nie są właścicielami nieruchomości ani pojazdów mechanicznych, nie są dla nich prowadzone żadne rachunki bankowe. Mając na uwadze powyższe, nie można przyjąć, że wnioskodawca wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, iż łączny dochód wnioskodawcy i jego małżonki za ubiegły rok uzyskany ze stosunków pracy i prowadzonej przez nich działalności gospodarczej stanowił znaczną kwotę 461.659,69 zł brutto, nadto wnioskodawca osiągnął przychód wykazany w PIT-38 wysokości 3.400.000,00 zł. Aktualna wysokość łącznych dochodów małżonków kształtuje się zaś na poziomie 10.811,12 zł średnio miesięcznie (pomimo że wnioskodawca nie wykazuje dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej). Małżonka wnioskodawcy w okresie od 1 maja do 1 sierpnia br. zasiliła (przelewami własnymi) prowadzony dla niej rachunek bankowy kwotą 327.901,48 zł, jednakże nie wiadomo, czy ww. środki pieniężne zostały wydatkowane czy nadal znajdują się na ww. rachunku, gdyż – pomimo wezwania – nie przedłożono stosownego wyciągu z tego rachunku bankowego. Podobnie jak z rachunków bankowych prowadzonych dla wnioskodawcy, z wyjątkiem rachunku o numerze [...]. Tym samym nie można ustalić z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy –szczególnie istotnych dla oceny złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy – okoliczności faktycznych, tj. wysokości środków pieniężnych zgromadzonych na wszystkich prowadzonych dla małżonków rachunkach bankowych. Skoro zaś nie jest znana wysokość zasobów finansowych, którymi dysponują małżonkowie, nie można przyjąć, że nie są oni w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zważyć należy, że postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym przedkładaniu dokumentów, o które był wzywany, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 128/05). W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.