I SA/Gd 80/02

WyrokWSA w Gdańsku2005-05-13

Skład orzekający: Zbigniew Romała, Elżbieta Rischka, Małgorzata Tomaszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieodpłatne przekazanie obornika przez spółkę powiązaną spółce prowadzącej działalność rolniczą, przy jednoczesnym braku wykazania przychodu z tego tytułu, stanowi podstawę do określenia dochodu w drodze oszacowania na podstawie metody porównywalnej ceny niekontrolowanej? Czy kradzież środków pieniężnych, przechowywanych w sposób niezapewniający należytej staranności, może stanowić koszt uzyskania przychodu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieodpłatne przekazanie obornika przez spółkę powiązaną spółce prowadzącej działalność rolniczą, przy jednoczesnym braku wykazania przychodu z tego tytułu, stanowi podstawę do określenia dochodu w drodze oszacowania na podstawie metody porównywalnej ceny niekontrolowanej, zgodnie z art. 11 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Sąd stwierdził również, że kradzież środków pieniężnych, przechowywanych w sposób niezapewniający należytej staranności, nie może stanowić kosztu uzyskania przychodu, ponieważ traci cechę zdarzenia losowego, co jest warunkiem uznania jej za stratę nadzwyczajną w świetle art. 16 ust. 1 pkt 5 tej ustawy.
Stan faktyczny
Spółka A została skontrolowana w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. Stwierdzono zaniżenie dochodu o kwotę 73.256,39 zł, wynikające z nieodpłatnego przekazania obornika spółce powiązanej B oraz zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z transportem międzynarodowym i skradzionych środków pieniężnych. Po decyzji organu pierwszej instancji, Izba Skarbowa uchyliła ją w części, uznając wydatki na transport międzynarodowy za koszty uzyskania przychodów, ale podtrzymała stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii zaniżenia przychodów z tytułu nieodpłatnego przekazania obornika oraz nieuznania skradzionej kwoty za koszt uzyskania przychodów. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kwestionując te ustalenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący NSA Zbigniew Romała Sędziowie NSA Elżbieta Rischka /spr./ NSA Małgorzata Tomaszewska Protokolant – Monika Szymańska po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A Sp. z o.o. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 12 grudnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości należnego podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. oddala skargę. I SA/Gd 80/02 U z a s a d n i e n i e W dniach od 23 maja 2001 r. do 6 września 2001 r. Inspektor Kontroli Skarbowej Urzędu Kontroli Skarbowej przeprowadził w Spółce z o.o A kontrolę w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. W wyniku kontroli ustalono, iż Spółka zaniżyła dochód stanowiący podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym o kwotę 73.256,39 zł. Nieprawidłowości stwierdzone w trakcie kontroli zawarte zostały w protokole z badania dokumentów i ewidencji z dnia 20 sierpnia 2001 r. Decyzją z dnia 07 września 2001 r. w konsekwencji poczynionych ustaleń Inspektor określił dla Spółki wysokość należnego podatku dochodowego od osób prawnych za okres od l stycznia 2000 r. do dnia 31 grudnia 2000 r. w kwocie 31.806,00 zł, wysokość zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych za ten okres w kwocie 21.977,00 zł oraz wysokość odsetek za zwłokę od tej zaległości na dzień wydania powyższej decyzji w kwocie 3.846,30 zł. Zaległość podatkowa określona powyższą decyzją była konsekwencją: - zaniżenia przychodów o kwotę 15.022,16 zł stanowiącą wartość nieodpłatnego przekazania obornika Spółce B z którą Spółka jest powiązana (powiązania o charakterze osobowym - Prezesami obu Spółek są te same osoby, a mianowicie W. F. oraz R. V. oraz powiązania o charakterze gospodarczym - Spółka świadczy Spółce B szereg usług rolniczych, ponadto Spółka B prowadzi działalność typowo rolniczą, co oznacza, iż nie stosuje się do niej przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - Dz. U. Nr 54 z 2000 r., poz. 54 z późn. zm.), czym naruszono art. 11 ust. 4 pkt l wyżej cyt. ustawy, - zawyżenia kosztów uzyskania przychodów w łącznej kwocie 58.234,23 zł, na którą składają się: a/ zaliczone do kosztów uzyskania przychodów wydatki związane z transportem międzynarodowym w kwocie 39.007,71 zł, czym naruszono art. 15 ust l wyżej cyt. ustawy, b/ zaliczona przez Spółkę do strat nadzwyczajnych i kosztów uzyskania przychodów wartość skradzionych z magazynu środków pieniężnych w wysokości 19.226,52 zł, czym naruszono art. 15 ust l w związku z art. 16 ust. l pkt 5 powołanej ustawy. W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jako wydanej z naruszeniem przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Izba Skarbowa decyzją z dnia 12 grudnia 2001 r. Nr [...] uchyliła decyzję organu pierwszej instancji w całości i określiła wysokość należnego podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2000 w kwocie 20.103,00 zł, zaległość podatkową w tym podatku w kwocie 10.274,00 zł oraz wysokość odsetek za zwłokę na dzień wydania decyzji przez organ pierwszej instancji w kwocie 1.821,70 zł. Za zasadne organ odwoławczy uznał zarzuty Spółki dotyczące wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z transportem międzynarodowym w kwocie 39.007,71 zł i w konsekwencji stwierdził, iż sporna kwota wydatków stanowi koszty uzyskania przychodów. Nie znalazł jednak podstaw do uznania zarzutów Spółki odnośnie ustalenia dotyczącego zaniżenia przychodów o kwotę 15.022,16 zł stanowiącą wartość nieodpłatnego przekazania obornika Spółce B oraz dotyczącego zaliczenia przez Spółkę do strat nadzwyczajnych i kosztów uzyskania przychodów wartości skradzionych z magazynu środków pieniężnych w wysokości 19.226,52 zł. Odnosząc się do zaniżenia przychodów o kwotę 15.022,16 zł Izba stwierdza, iż bezspornym w sprawie jest, iż Spółka z wyprodukowanego w ilości 3.547 ton obornika sprzedała różnym odbiorcom 2795,892 tony, a 751,108 ton przekazała nieodpłatnie Spółce B której siedziba mieści się pod tym samym adresem, Prezesami obu Spółek są te same osoby, a mianowicie W. F. oraz R. V. a Spółka B prowadzi działalność typowo rolniczą. Ponadto Spółka świadczy Spółce B szereg usług rolniczych, których wartość zalicza do przychodów (na podstawie faktur VAT). Z powyższego zdaniem Izby wynika, iż w/w Spółki są ze sobą powiązane, co pozostaje poza sporem. Izba Skarbowa podzieliła zatem stanowisko Inspektora, iż odstępując od sprzedaży obornika Spółce B Spółka naruszyła przepis art. 11 ust. 4 pkt l cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zastosowane przez organ pierwszej instancji szacowanie dochodów prawidłowo zdaniem Izby dokonane zostało w oparciu o art. 11 ust. 2 cyt. ustawy, tj. przy zastosowaniu metody porównywalnej ceny nie kontrolowanej oraz wynikające z art. 11 ust. 9 tej ustawy przepisy § 4 ust. l i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 października 1997 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów podatników w drodze oszacowania cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatników (Dz. U. Nr 128, poz. 833). W oparciu o w/w przepisy przychody Spółki zostały podwyższone o kwotę 15.022,16 zł, do której wyliczenia przyjęto średnią cenę sprzedaży obornika w 2000 r., wyliczoną na podstawie cen stosowanych wobec innych odbiorców. Zarzuty Spółki dotyczące spornego zagadnienia Izba uznaje za bezpodstawne. Izba stwierdza, iż cytowane wyżej przepisy jednoznacznie wskazują, iż skoro Spółka powiązana ze Spółką B stosowała wobec niej korzystniejsze warunki sprzedaży (przekazywała obornik nieodpłatnie) aniżeli wobec innych odbiorców obornika, nastąpiło przerzucenie dochodów, co uzasadnia określenie dochodu Spółki w drodze oszacowania. Spółka B jest jedynym odbiorcą obornika kurzego, od sprzedaży którego Spółka nie wykazała należnego przychodu. Odnosząc się do twierdzeń Spółki, iż decyzję o nieodpłatnym przekazaniu obornika Spółce B podjęła w związku z koniecznością utrzymania bieżącej produkcji w zgodzie z normami ochrony środowiska, Izba zauważa, iż cele regulacji ustawy o odpadach i ustawy podatkowej są zupełnie odmienne i regulują różne zagadnienia. Wypełnienie norm wynikających z ustawy o odpadach nie może prowadzić w ocenie Izby do naruszenia czy nie przestrzegania norm określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych. Ponadto Izba zauważa, iż zasady stosunków gospodarczych ustalone między podmiotami nie mogą być wykorzystywane do uchylania się od obowiązku podatkowego albo zmniejszenia zobowiązania podatkowego. Możliwość swobodnego kształtowania stosunków umowy jest ograniczona przepisami prawa podatkowego. Dlatego za w pełni uzasadnione Izba uznała podwyższenie przychodu Spółki – stosownie do art. 11 ust. 4 pkt 1 cyt. ustawy oraz zgodnie z § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia – o kwotę 15.022,16 zł. Organ odwoławczy nie znalazł również podstaw do uznania za koszty uzyskania przychodów kwoty 19.226,52 zł, stanowiącej wartość skradzionych z magazynu w F. środków pieniężnych (ze sprzedaży jaj). W ocenie Izby Skarby Spółka zaliczając do kosztów uzyskania przychodów sporną kwotę naruszyła art. 15 ust l w związku z art. 16 ust. l pkt 5 cyt. ustawy. Kradzież środków pieniężnych może stanowić stratę i być uznana za koszty uzyskania przychodów jedynie przy zachowaniu należytej staranności dla przeciwdziałania kradzieży. W prawidłowo ustalonym przez Inspektora stanie faktycznym, z którego wynika, iż uzyskiwane ze sprzedaży jaj środki pieniężne były przechowywane, w ciągu dnia w biurku a na noc w pomieszczeniu gospodarczym pod tekturą na palecie, zaś do kasy wpłacane następnego dnia rano, nie można zdaniem Izby mówić o dochowaniu należytej staranności dla przeciwdziałania kradzieży tych środków. Ponadto Izba zauważa, że Spółka nie ubezpieczyła od kradzieży z włamaniem i rabunku środków pieniężnych znajdujących się w jej siedzibie w F., ubezpieczając w niej m.in. maszyny, urządzenia, wyposażenie. Od kradzieży z włamaniem i rabunku ubezpieczyła natomiast punkt sprzedaży w D. G. Izba podkreśla, że definicję strat nadzwyczajnych zawiera cyt. ustawa o rachunkowości. Przez straty nadzwyczajne rozumie się skutki finansowe zdarzeń powstających niepowtarzalnie, poza zwykłą działalnością podatnika, a w szczególności spowodowanych między innymi zdarzeniami losowymi takimi jak kradzież. Zdarzeniem losowym nie jest jednakże zdaniem Izby każda kradzież, a jedynie taka, która jest zdarzeniem nieprzewidywalnym, nie do uniknięcia. Przechowywanie środków pieniężnych w biurku a na noc pod tekturą na palecie (zamiast wpłaty do kasy Spółki, co zmieniło się po fakcie kradzieży z włamaniem) - nie może być ocenione jako podjęcie szczególnej staranności dla przeciwdziałania kradzieży tych środków, nawet kradzieży z włamaniem. Ponadto Izba podkreśla, iż skoro Spółka nie dokonała ubezpieczenia swego mienia (środków pieniężnych w siedzibie w F.), nie może wymagać by skutki kradzieży dokonanej w mieniu podatnika ponosił Skarb Państwa. Skutki te powinny być przeniesione na zakład ubezpieczeniowy, działający w ramach systemu ubezpieczeń majątkowych. Jeżeli Spółka przez swoje działanie lub zaniechanie dopuszcza się powstania strat spowodowanych kradzieżą, to kradzież w tych warunkach traci cechę "losowości", która jest niezbędna by kradzież zaliczoną do strat nadzwyczajnych uznać za koszty uzyskania przychodu. Izba nie podziela poglądu Spółki o należytym zabezpieczeniu środków pieniężnych (w podwójny sposób, tzn. drzwi do magazynu zabezpieczone są zamkiem patentowym i dodatkowo kratami zamykanymi dwiema kłódkami patentowymi), skoro z uzasadnienia Prokuratora o umorzeniu dochodzenia wynika, iż włamania dokonano z 21/22.12.2000 r. poprzez otworzenie zamka drzwi zabezpieczających pomieszczenie gospodarcze przy użyciu tzw. wytrycha. Biorąc pod uwagę powyższe Izba Skarbowa stosownie do art. 15 ust. l w związku z art. 16 ust. l pkt 5 powołanej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych spornej kwoty 19.226,52 zł nie uznała za koszty uzyskania przychodów. Izba Skarbowa nie dopatrzyła się również naruszenia przez Inspektora przepisu art. 24 ust. l ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 1999 r. Nr 54, poz. 572 z późn. zm.). Izba wyjaśnia, że pismem z dnia 23 sierpnia 2001 r. (wpływ do Urzędu Kontroli Skarbowej 27 sierpnia 2001r.) Spółka złożyła wyjaśnienia i zastrzeżenia do protokółu z badania i ewidencji, do których Inspektor odniósł się w piśmie z dnia 28 sierpnia 2001 r. Natomiast pismem z dnia 10 września 2001 r. Spółka zwróciła się o przeprowadzenie ponownej oceny zebranej dokumentacji i dokonania weryfikacji. Po ponownym przeanalizowaniu materiału z przeprowadzonej kontroli Inspektor dokonał oceny dowodów, w granicach zasady swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 191 Ordynacji podatkowej i pismem z dnia 12 września 2001 r. udzielił odpowiedzi, iż nie ma możliwości dokonania weryfikacji ustaleń. Stąd, w ocenie Izby Skarbowej, zarzut Spółki odnośnie naruszenia art. 24 ust. l cyt. ustawy o kontroli skarbowej nie znajduje uzasadnienia. W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonej decyzji podobnie jak w odwołaniu zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. l i art. 16 ust. l pkt 5 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. Nr 54 z 2000 r., poz. 54 z późn. zm.) oraz § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 października 1997 r. w sprawie sposobu i trybu określenia dochodów podatników w drodze oszacowania cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatników (Dz. U. Nr 128, poz. 833). W uzasadnieniu skargi odnosząc się do ustalenia dotyczącego zaniżenia przychodów poprzez nieodpłatne przekazanie pomiotu kurzego Spółce B Spółka podnosi, iż ustalenie dochodów z w/w tytułu nastąpiło z naruszeniem § 4 ust. 4 cyt. rozporządzenia. Spółka twierdzi, iż rozporządzenie to przyznaje wprawdzie pierwszeństwo w zastosowaniu metody porównywalnej ceny niekontrolowanej, ale jedynie wówczas, gdy zastosowanie innej metody nie pozwala na ustalenie ceny w transakcjach na poziomie bardziej zbliżonym do wartości rynkowej przedmiotu takiej transakcji i nie umożliwia dokładniejszego określenia dochodów podatnika. W ocenie Spółki, ze względu na dużą rozpiętość cen sprzedaży obornika (od 12,50 zł do 27,50 zł) ich uśrednienie nie gwarantuje ustalenia wartości rynkowej obornika i dlatego transakcji tych nie można uznać za porównywalne w rozumieniu § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia. Spółka podobnie jak w odwołaniu podnosi, iż jej decyzja o nieodpłatnym przekazaniu obornika Spółce B nie miała na celu "przerzucania dochodu" lecz wynikała z konieczności utrzymania bieżącej produkcji w zgodzie z normami ochrony środowiska. Spółka twierdzi, iż zwiększenie przez organ kontroli przychodu z powyższego tytułu nastąpiło z całkowitym pominięciem istotnych elementów stanu faktycznego. Spółka ponownie wyjaśnia, iż w związku z hodowlą ok. 168 000 sztuk niosek wytwarzane są znaczne ilości pomiotu, którego usunięcie z terenu fermy stwarza poważne problemy z uwagi na brak odbiorców. Ze względów technologicznych oraz z uwagi na normy ochrony środowiska zachodziła potrzeba zorganizowania systemu bieżącego zagospodarowania pomiotu poprzez pozyskanie odpowiedniej ilości odbiorców. Ze względu na ograniczony krąg odbiorców, zarówno pod względem zapotrzebowania oraz zapewnienia stałego i terminowego odbioru pomiotu, lukę wypełnić mogła jedynie Spółka B. Spółka dodaje, iż podjęcie decyzji przez Spółkę B o odbiorze pomiotu było o tyle ułatwione i uzasadnione, że w zarządach obu Spółek zasiadają te same osoby. W ocenie Spółki odbieranie występujących okresowo nadwyżek pomiotu przez Spółkę B stanowiło formę pomocy dla Spółki w rozwiązywaniu jej bieżących problemów wynikających ze specyfiki prowadzonej działalności, zaś brak tej pomocy prowadziłby w konsekwencji do wstrzymania działalności Spółki przez organy ochrony środowiska. W dalszej części skargi Spółka uzasadniając swą decyzję o bezpłatnym przekazaniu pomiotu kurzego powołuje się na postanowienia ustawy z 27 czerwca 1997 r. o odpadach, która jej zdaniem miała decydujący wpływ na jej podjęcie. Natomiast odmawiając zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów skradzionej kwoty 19.226,52 zł zdaniem skarżącej Izba Skarbowa naruszyła art. 16 ust. l pkt 5 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, a tym samym art. 15 ust. l tej ustawy. Skarżąca przywołując przepis art. 16 ust. l pkt 5 powołanej ustawy stwierdza, iż w przedmiotowej sprawie nie występuje żadna przesłanka wymieniona w cyt. przepisie, a ich wyliczenie w ustawie ma charakter wyczerpujący, co oznacza, iż pozostałe straty są zatem kosztem uzyskania przychodów. Spółka twierdzi, iż o słuszności stanowiska organu odwoławczego nie przesądza również posiłkowe zastosowanie definicji strat nadzwyczajnych zawartej w art. 3 ust. l pkt 21 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości - Dz. U. Nr 121, poz. 591 z późn. zm.). Trudno bowiem odmówić takiemu zdarzeniu jak kradzież cech niepowtarzalności, a zwłaszcza losowości. W ocenie Spółki organ podatkowy nie wskazał żadnych przepisów prawa materialnego uzasadniających swoje stanowisko. Niezależnie od powyższego Spółka podtrzymała swoje stanowisko w kwestii zabezpieczenia środków finansowych. Stawiany przez organy zarzut niewłaściwego zabezpieczenia środków pieniężnych jest mało precyzyjny. Nie wykazano bowiem czy w ogóle, a jeżeli tak, to jakie normy dotyczące zabezpieczenia środków pieniężnych zostały przez Spółkę naruszone. W ocenie Spółki biorąc pod uwagę wydane na podstawie ustawy o ochronie osób i mienia rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 września 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad i wymagań, jakim powinna odpowiadać ochrona wartości pieniężnych (Dz. U. Nr 129, poz. 858 z późn. zm.) brak jest podstaw do postawienia zarzutu niewłaściwego zabezpieczenia wartości pieniężnych. Bezsporny w świetle ustaleń fakt dokonania włamania przesądza zdaniem skarżącej o tym, że środki były zabezpieczone. Spółka uzupełniając wyjaśnienia dotyczące właściwego zabezpieczenia podkreśla, iż gotówka była zabezpieczona w podwójny sposób. Środki pieniężne przechowywane były w pomieszczeniu zamkniętym na dwoje drzwi z zamkami patentowymi, z których ponadto jedne dodatkowo zabezpieczone były kratami zamkniętymi na dwie kłódki. Zdaniem Spółki niemożność ustalenia w trakcie dochodzenia prowadzonego przez Komisariat Policji w Nowem sposobu, w jaki sprawca dostał się do wnętrza magazynu, nie zmienia faktu istnienia podwójnego zabezpieczenia, dodając, iż poza godzinami pracy pracowników biura cały obiekt jest strzeżony. Ponadto Spółka przedstawia sposób w jaki skradzione środki pieniężne zostały wprowadzone do ksiąg rachunkowych, wyjaśniając jednocześnie, iż skradziona kwota nie mogła być uwzględniona w raporcie kasowym, gdyż kradzieży dokonano w punkcie sprzedaży jaj (magazynie), gdzie znajduje się kasa fiskalna, przed przekazaniem gotówki do kasy. Izba w odpowiedzi na skargę wnosząc o jej oddalenie, w pełni podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W ustalonym niespornie stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wbrew zarzutom skargi odpowiada prawu. Organy podatkowe w zakresie niezbędnym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zebrały materiał dowodowy który wnikliwie oceniły w kontekście prawidłowo przywołanego stanu prawnego, zaś wyciągniętym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności. Odnosząc się do pierwszej ze spornych kwestii bezsporne jest, iż Spółka w trakcie 2000 roku z wyprodukowanego w ilości 3.547 ton obornika sprzedała różnym odbiorcom 2795,892 tony, a 751,108 ton przekazała nieodpłatnie Spółce B której siedziba mieści się pod tym samym adresem, Prezesami obu Spółek są te same osoby a Spółka B prowadzi działalność typowo rolniczą. Ponadto skarżąca Spółka świadczy Spółce B szereg usług rolniczych, których wartość zalicza do przychodów (na podstawie faktur VAT). Z powyższego Izba trafnie wywiodła, iż w/w Spółki są ze sobą powiązane osobowo i gospodarczo. W konsekwencji za uprawniony w okolicznościach rozpoznawanej sprawy uznać należy pogląd Izby, że skarżąca odstępując od sprzedaży obornika Spółce B naruszyła przepis art. 11 ust. 4 pkt l cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, w myśl którego, gdy podmiot krajowy wykorzystuje swój związek z innym podmiotem krajowym, któremu przysługują ulgi w podatku dochodowym i na rzecz tego podmiotu wykonuje świadczenia na warunkach korzystniejszych, odbiegających od ogólnie stosowanych w czasie i miejscu wykonywania świadczenia, w wyniku czego nie wykazuje dochodów albo wykazuje dochody niższe od tych, jakich należałoby oczekiwać, gdyby warunki tych świadczeń nie odbiegały od warunków ogólnie stosowanych w czasie i miejscu wykonywania świadczenia - dochody danego podmiotu określa się w drodze oszacowania. Również w ocenie Sądu prawidłowo organy dokonały szacowania dochodów w oparciu o art. 11 ust 2 cyt. ustawy, tj. przy zastosowaniu metody porównywalnej ceny nie kontrolowanej oraz wynikające z art. 11 ust. 9 tej ustawy przepisy § 4 ust. l i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 października 1997 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów podatników w drodze oszacowania cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatników (Dz. U. Nr 128, poz. 833). W ocenie Sądu do wyliczenia dochodu w przedmiotowej sprawie organy prawidłowo zastosowały ceny, jakie skarżąca stosowała na danym rynku w transakcjach z wszystkimi podmiotami niezależnymi (tzw. wewnętrzne porównanie cen). Podwyższenie przychodów Spółki o kwotę 15.022,16 zł, przy zastosowaniu średniej ceny sprzedaży obornika stosowanej wobec niezależnych podmiotów znajduje uzasadnienie w/w przepisach prawa materialnego. Izba w odpowiedzi na skargę trafnie nadto zauważa, że metoda oszacowania dochodów Spółki z tytułu nieodpłatnego przekazania obornika Spółce B nie była dotąd na żadnym etapie prowadzonego postępowania przez Spółkę kwestionowana a ponadto wskazując w skardze na naruszenie przepisów § 4 ust. 4 cyt. rozporządzenia (poprzez zastosowanie metody porównywalnej ceny niekontrolowanej), Spółka nie wskazała, jaka inna metoda pozwoliłaby na ustalenie ceny w transakcjach ze Spółką B na poziomie bardziej zbliżonym do wartości rynkowej i umożliwiłaby dokładniejsze określenie dochodów podatnika. W konsekwencji stwierdzić należy, iż skoro Spółka powiązana ze Spółką B stosowała wobec niej korzystniejsze warunki sprzedaży (przekazywała obornik nieodpłatnie) aniżeli wobec innych odbiorców obornika, nastąpiło przerzucenie dochodów, co uzasadnia określenie dochodu Spółki w drodze oszacowania. Spółka B jest jedynym odbiorcą obornika kurzego, od sprzedaży którego Spółka nie wykazała należnego przychodu. Odnośnie twierdzeń skarżącej, iż decyzję o nieodpłatnym przekazaniu obornika Spółce B podjęła w związku z koniecznością utrzymania bieżącej produkcji w zgodzie z normami ochrony środowiska, Izba trafnie zauważa, iż cele regulacji ustawy o odpadach i ustawy podatkowej są zupełnie odmienne i regulują różne zagadnienia. Wypełnienie norm wynikających z ustawy o odpadach nie może prowadzić do naruszenia czy nie przestrzegania norm określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych. Odnosząc się do zarzutów odnośnie nie uznania za koszty uzyskania przychodów kwoty 19.226,52 zł, stanowiącej wartość skradzionych z magazynu w F. środków pieniężnych (ze sprzedaży jaj) uznając je za niezasadne stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 15 ust. 1 powołanej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 tej ustawy. Oceniając całokształt zgromadzonego materiału dowodowego dotyczącego spornej kwestii zaliczenie przez Spółkę straty w wysokości 19.226,52 zł spowodowanej kradzieżą tej kwoty, przy nie zachowaniu należytej staranności przy przeciwdziałaniu kradzieży, stanowiło naruszenie art. 15 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 pkt 5 cyt. ustawy. W sprawie niesporny jest fakt przechowywania środków pieniężnych ze sprzedaży jaj, w ciągu dnia w biurku, a w nocy w pomieszczeniu gospodarczym pod tekturą na palecie. Dopiero następnego dnia rano kwota z utargu wpłacana była do kasy. W tak ustalonym stanie faktycznym organy w sposób zasadny uznały, iż środki pieniężne nie były przechowywane w pomieszczeniu służącym do ich przechowywania, wyposażonym w odpowiednie urządzenia i właściwie zabezpieczone. Izba trafnie powołuje się na definicję strat nadzwyczajnych sprecyzowaną w cyt./w ustawie o rachunkowości. Przez straty nadzwyczajne rozumie się skutki finansowe zdarzeń powstających niepowtarzalnie, poza zwykłą działalnością podatnika, a w szczególności spowodowanych między innymi zdarzeniami losowymi takimi jak kradzież. Zdarzeniem losowym nie jest jednakże każda kradzież, a jedynie taka, która jest zdarzeniem nieprzewidywalnym, nie do uniknięcia. Mając na uwadze przywołaną przez Izbę uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 12 października 1995 r. Sygn. akt IIIAZP 19/95, iż nie można uznać za zdarzenie losowe kradzieży środków obrotowych nienależycie zabezpieczonych podzielić należy pogląd Izby, iż przechowywanie środków pieniężnych w biurku a na noc pod tekturą na palecie (zamiast wpłaty do kasy Spółki, co zmieniło się po fakcie kradzieży z włamaniem) - nie może być ocenione jako podjęcie szczególnej staranności dla przeciwdziałania kradzieży tych środków, nawet kradzieży z włamaniem. Ponadto skoro Spółka nie dokonując ubezpieczenia swego mienia (środków pieniężnych w siedzibie w F.), nie może oczekiwać by skutki kradzieży dokonanej w mieniu podatnika ponosił Skarb Państwa. Skutki te powinny być przeniesione na zakład ubezpieczeniowy, działający w ramach systemu ubezpieczeń majątkowych. W konsekwencji Izba trafnie stwierdza, iż skoro Spółka przez swoje działanie lub zaniechanie dopuszcza się powstania strat spowodowanych kradzieżą, to kradzież w tych warunkach traci cechę "losowości", która jest niezbędna by kradzież zaliczoną do strat nadzwyczajnych uznać za koszty uzyskania przychodu. Należy zwrócić uwagę i na tę okoliczność, że wbrew twierdzeniom Spółki o należytym zabezpieczeniu środków pieniężnych (w podwójny sposób, tzn. drzwi do magazynu zabezpieczone są zamkiem patentowym i dodatkowo kratami zamykanymi dwiema kłódkami patentowymi), z uzasadnienia orzeczenia o umorzeniu dochodzenia wynika, iż włamania dokonano z 21/22.12.2000 roku poprzez otworzenie zamka drzwi zabezpieczających pomieszczenie gospodarcze przy użyciu tzw. wytrycha. Biorąc pod uwagę powyższe organy prawidłowo uznały, iż na mocy art. 15 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych kradzież środków pieniężnych w kwocie 19.226,52 zł nie może stanowić kosztu uzyskania przychodów Spółki. Z tych przyczyn na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło