I SA/Gd 802/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 5 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.W. z wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu pierwszej sprzedaży na terytorium kraju samochodu osobowego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia skargi. Decyzją z dnia 21 maja 2012 r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 20 grudnia 2011 r. określającą P.W. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu pierwszej sprzedaży na terytorium kraju samochodu osobowego. Powyższa decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 22 maja 2012 r. Pismem z dnia 21 czerwca 2012 r., nadanym w dniu 22 czerwca 2012 r. pełnomocnik skarżącego złożył do tutejszego Sądu skargę na wyżej opisane decyzje. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o odrzucenie skargi, z uwagi na upływ terminu do jej wniesienia, ewentualnie o jej oddalenie w przypadku merytorycznego jej rozpoznania. Odpis odpowiedzi na skargę został doręczony stronie skarżącej w dniu 31 lipca 2012 r. Pismem z dnia 7 sierpnia 2012 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu ww. wniosku podniósł, że uchybienie terminowi nastąpiło z uwagi na śmierć jego wieloletniej partnerki, co spowodowało konieczność zajęcia się wszelkimi formalnościami związanymi – w pierwszym rzędzie z zapewnieniem opieki medycznej, a następnie kolejnymi, związanymi ze śmiercią. Powyższe okoliczności spowodowały, że pełnomocnik strony nie był w stanie rzetelnie zająć się terminowymi sprawami, tj. nie był w stanie podejmować jakichkolwiek czynności. Podkreślił, że dopiero w dniu następnym był w stanie prawidłowo funkcjonować, jednakże pod wpływem silnych emocji uznał, że termin do wniesienia skargi na decyzję doręczoną w dniu 22 maja 2012 r. upływa z dniem 22 czerwca 2012 r., dlatego też nie wniósł wraz ze skargą wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 ww. ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione łącznie, w przeciwnym razie wniosek podlega oddaleniu bądź też – w przypadku wniosku spóźnionego lub z mocy ustawy niedopuszczalnego – odrzuceniu (art. 88 P.p.s.a.). W ocenie Sądu zaprezentowana przez pełnomocnika argumentacja nie zasługuje na aprobatę, a przedstawione okoliczności nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 P.p.s.a, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie NSA z 24 marca 2004 r., FZ 13/04, niepubl.). Przy czym ocena uprawdopodobnienia przesłanki braku winy strony pozostawiona została uznaniu sądu, który badając wystąpienie braku winy w uchybieniu terminu powinien dokonywać ocen z wykorzystaniem wszystkich okoliczności sprawy. Stosownie do ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, jeśli strona jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika to przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności także przez tego pełnomocnika, działa on bowiem w imieniu i na rzecz strony. Działania pełnomocnika należy więc traktować, jak działania samej strony. Pełnomocnik zobowiązany jest do działania z należytą dbałością o interesy swego mocodawcy, a jego zaniedbania obciążają reprezentowaną przez niego stronę. Ponadto kryteria oceny zachowania osoby ujmowane są surowiej w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują – tak jak w sprawie rozważanej - jako pełnomocnicy stron (wyr. NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., I SA/Gd 745/98, LEX 42023). Podkreślić należy, że na pełnomocniku spoczywa bowiem obowiązek takiej organizacji pracy, a zwłaszcza starannego powierzania swoich obowiązków na czas nieobecności (np. urlopu, choroby), by zapewnić jak najskuteczniejszą ochronę interesów reprezentowanej przez siebie osoby. Strona reprezentowana przez pełnomocnika działa bowiem w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy, w konsekwencji ponosi również odpowiedzialność związaną z wyborem pełnomocnika oraz skutków jego działań i zaniechań (post. NSA z dnia 12 lutego 2010 r., sygn. akt II OZ 88/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo. Pełnomocnik powinien zatem mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności procesowych, zaś przy dochowaniu należytej staranności powinien, jako profesjonalista, dopilnować, aby czynność procesowa została dokonana terminowo (post. NSA z dnia 29 lipca 2004 r. sygn. akt FZ 110/04 i FZ 133/04, niepublik.). Wskazane we wniosku powody, dla których pełnomocnik skarżącego złożył skargę po terminie, zdaniem sądu nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Tak więc przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Z akt sprawy wynika, że skarga została sporządzona w dniu 21 czerwca 2012 r., to jest z zachowaniem terminu odkreślonego w art. 53 § 1 P.p.s.a. Datowanie skargi na powyższy dzień pozwala uznać, że pełnomocnik skarżącego mimo wskazanych okoliczności był w stanie w dniu 21 czerwca 2012 r. rzetelnie zająć się sprawą swojego klienta. Śmierć bliskiej osoby jest niewątpliwie dramatycznym przeżyciem, jednak w realiach tej konkretnej sprawy pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił, że sytuacja ta miała faktycznie miejsce i że wpłynęła bezpośrednio na podejmowane przez niego czynności. Skoro więc pełnomocnik strony w tej trudnej dla niego sytuacji osobistej napisał skargę, to zdaniem Sądu zachowując należytą staranność mógł też skargę tę wnieść z zachowaniem określonego dla tej czynności terminu. Zaznaczyć należy, że w orzecznictwie do zawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się m.in. dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę (wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2002 r., II SA/Wa 1329/01, niepubl.), czy niedostateczną staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie NSA z dnia 10 lutego 20000 r., SA/Sz 1117/99, niepubl.). Zauważyć należy, że pełnomocnik strony (znajdując się w trudnej sytuacji życiowej) mógł wyręczyć się inna osobą, np. współpracownikiem (działalność prowadzona w formie spółki cywilnej), jednak tego nie zrobił. Ponownie należy zauważyć, że pełnomocnik strony w żaden sposób nie uwiarygodnił swych twierdzeń i nie załączył do wniosku jakichkolwiek dokumentów, które pozwoliłyby Sądowi uznać jego twierdzenia, za uprawdopodobnione. Uznając zatem, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił w sposób należyty braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. - postanowił odmówić przywrócenia terminu do dokonania ww. czynności.