I SA/Gd 820/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 października 2013 r. sprawy ze skargi K. Ł. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W DNIU 19 PAŹDZIERNIKA 2012 R., DO ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ODDZIAŁ [...] WPŁYNĄŁ WNIOSEK PANA K. Ł. O UMORZENIE NALEŻNYCH OD NIEGO SKŁADEK ZA OKRES OD CZERWCA 2010 R., DO LUTEGO 2011 R. PAN K. Ł. WNIOSKOWAŁ O UMORZENIE NALEŻNOŚCI POWOŁUJĄC SIĘ NA FAKT, ŻE NARASTAJĄCE ZADŁUŻENIE SPOWODOWAŁO ZAMKNIĘCIE PRZEZ WNIOSKODAWCĘ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ. OBECNIE MAJĄTEK DŁUŻNIKA JEST OBJĘTY EGZEKUCJĄ, A ON SAM JEST BEZROBOTNY I BEZDOMNY. DECYZJĄ NR [...] Z DNIA [...] ZAKŁAD UMORZYŁ POSTĘPOWANIE DOTYCZĄCE UMORZENIA SKŁADEK W CZĘŚCI FINANSOWANEJ PRZEZ UBEZPIECZONYCH NIE BĘDĄCYCH PŁATNIKAMI SKŁADEK. JAK BOWIEM STANOWI ART. 30 USTAWY Z DNIA 13 PAŹDZIERNIKA 1998 R., O SYSTEMIE UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH (TEKST JEDNOLITY - DZ. U. Z 2009 R., NR 205, POZ. 1585, Z PÓŹN. ZM.) ZWANEJ DALEJ U.S.U.S., DO SKŁADEK FINANSOWANYCH PRZEZ UBEZPIECZONYCH NIEBĘDĄCYCH PŁATNIKAMI SKŁADEK NIE STOSUJE SIĘ ART. 28 I 29 USTAWY, TO JEST PRZEPISÓW O UMARZANIU NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK, ODRACZANIU TERMINU ICH ZAPŁATY I ROZKŁADANIU ZAPŁATY NA RATY. ODNOŚNIE SKŁADEK FINANSOWANYCH PRZEZ PŁATNIKA, ZAKŁAD PO PRZEPROWADZENIU POSTĘPOWANIA DOWODOWEGO W SPRAWIE STANU MAJĄTKOWEGO WNIOSKODAWCY, WYDAŁ W DNIU [...] DECYZJĘ NR [...] O UMORZENIU NALEŻNOŚCI Z TYTUŁU SKŁADEK. Zakład stwierdził całkowitą nieściągalność należności, stanowiącą zgodnie z art. 28 ust. 2 powołanej wyżej ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych podstawową przesłankę umorzenia tychże należności. W dniu 11 lutego 2013 r., do Zakładu wpłynął wniosek pana K. Ł. o ponowne rozpatrzenie przez Prezesa Zakładu sprawy umorzenia należności z tytułu składek. Zakład uznał, że wniosek, został złożony z uchybieniem terminu. Następnie Pan K. Ł. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Prezes Zakładu, działając w ramach autokontroli, decyzją z dnia [...] - utrzymał w mocy decyzję nr [...] Zakładu z dnia [...] o umorzeniu - jako bezprzedmiotowego - postępowania w zakresie należności z tytułu składek należnych za ubezpieczonych nie będących płatnikami składek. Kolejną decyzją z dnia [...] - Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję nr [...] Zakładu z dnia [...] o umorzeniu należności z tytułu składek finansowanych przez płatnika składek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pan K. Ł. w dalszym ciągu domaga się umorzenia także składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie choć nie bezpośrednio z przyczyn w niej wskazanych. Zaskarżona do sądu decyzja narusza przepisy prawa materialnego przez błędną ich wykładnię. Rozważania dotyczące naruszeń prawa materialnego należy rozpocząć od przypomnienia definicji niektórych pojęć i wyodrębnionych w przepisach u.s.u.s., odmiennych unormowań dotyczących realizacji zobowiązań na ubezpieczenia społeczne. Przez składki rozumie się składki na ubezpieczenie społeczne osób fizycznych podlegających chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, tj.: emerytalnemu, rentowemu, w razie choroby i macierzyństwa oraz z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (art. 4 pkt 3 w związku z art. 4 pkt 1 i art. 1). Artykuł 24 u.s.u.s. wyjaśnia natomiast używane w ustawie pojęcie należności z tytułu składek". Z woli ustawodawcy "należności z tytułu składek" to pojęcie zbiorcze, które obejmuje składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę. Wszędzie tam, gdzie w u.s.u.s. ustawodawca posługuje się pojęciem "należności z tytułu składek" regulacja ustawowa dotyczy więc nie tylko składek, ale także odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s., "należności z tytułu składek" mogą być umarzane w całości lub w części. Mając na względzie treść art. 24 ust. 2 u.s.u.s. i wywody zamieszczone wyżej uznać należy, że art. 28 ust. 1 u.s.u.s. dopuszcza umarzanie w całości lub w części wszystkich "należności z tytułu składek", tj. składek, odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Co do zasady, wymienione należności mogą być umarzane w całości lub w części, o ile spełnione będą warunki określone w ustawie i o ile nie zachodzi wyłączenie możliwości umorzenia objęte art. 30 u.s.u.s. Wyjątek od zasady dopuszczalności umarzania "należności z tytułu składek" objęty art. 30 u.s.u.s. jest ściśle określony: umorzenia nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Wyjątki muszą być interpretowane ściśle, a to oznacza, że inne "należności z tytułu składek" (odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowej opłaty), także powiązane ze składkami, które nie podlegają umorzeniu (składkami finansowanymi przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek), mogą być umarzane w całości lub w części na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. (por. wyrok z dnia 9 września 2008 r., sygn. akt II GSK 322/08, w którym Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił ze niemożność umorzenia składek na podstawie art. 30 u.s.u.s. nie stanowi przeszkody przy umarzaniu pozostałych elementów należności z tytułu składek). Zatem ponownie rozpoznając sprawę ZUS obowiązany będzie uwzględnić wskazaną wyżej wykładnię prawa. Z tych przyczyn na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzeczono jak w wyroku. DSz