I SA/Gd 852/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 2 lipca 2019 r. sprawy ze skargi R. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pan R. C. zawarł w dniu 30 lipca 2013 r. z Miastem umowy najmu nieruchomości. Decyzją z dnia 9 lutego 2017 r. Prezydent Miasta dokonał wymiaru podatku od nieruchomości za 2016 r. Pan R. C. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Decyzją z dnia 10 maja 2017 r. organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na stwierdzone naruszenia przepisów postępowania. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezydent Miasta, decyzją z dnia 16 listopada 2017 r., wymierzył panu R. C. podatek od nieruchomości za 2016 r. w kwocie 122 zł. Podatnik złożył w dniu 7 grudnia 2017 r. odwołanie. Organ pierwszej instancji w piśmie z dnia 15 grudnia 2017 r. dotyczącym przekazania odwołania (k. 28 akt) zwrócił uwagę, że decyzje w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2013-2017 pan R. C. odebrał w dniu 22 listopada 2017 r., zatem złożenie odwołania w dniu 7 grudnia 2017 r. nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 19 lutego 2018 r. utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi pana R. C., wyrokiem z dnia 24 lipca 2018 r. wydanym w sprawie sygn. akt I SA/Gd 524/18, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lutego 2018 r. W ocenie Sądu organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie ustaliły dokładnie stanu faktycznego sprawy i nie zebrały całego materiału dowodowego, naruszając tym samym zasady postępowania podatkowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd nakazał organowi odwoławczemu w pierwszej kolejności ocenić, czy odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W przypadku stwierdzenia, że zostało wniesione w terminie, organ podatkowy został zobligowany do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpoznając sprawę, postanowieniem z dnia 10 grudnia 2018 r., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że odpis decyzji Prezydenta Miasta doręczono podatnikowi w dniu 22 listopada 2017 r. Wskazując na treść art. 12 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) Kolegium wskazało, że skoro podatnik wniósł odwołanie osobiście w dniu 7 grudnia 2017 r., to uchybił 14-dniowemu terminowi do jego wniesienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pan R. C. wniósł o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W ocenie skarżącego rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zostało doręczone w dniu 23 listopada 2017 r., zatem składając odwołanie w dniu 7 grudnia 2017 r. nie przekroczył terminu do jego złożenia. Wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane po uprawomocnieniu się korzystnego dla niego wyroku. Zdaniem strony uprawomocnienie się orzeczenia wyklucza możliwość prowadzenia postępowania w tej sprawie. Zwrócił ponadto uwagę, że nowe rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało mu doręczone po upływie 3 miesięcy od wydania, tj. 4 marca 2019 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych postanowień z prawem. Skarga jest zasadna, jednak z innych przyczyn, niż wskazane w jej uzasadnieniu. Przedmiotem sprawy jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymierzającej podatek od nieruchomości za 2016 r. Wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – dalej określanej jako "p.p.s.a." - organy oraz Sąd związane są oceną prawną i wskazaniami co dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 24 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 524/18. W wyroku tym Sąd zalecił organowi odwoławczemu aby, w związku ze stanowiskiem organu pierwszej instancji wyrażonym w piśmie z dnia 15 grudnia 2017 r., dokonał oceny, czy odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 16 listopada 2017 r. zostało wniesione w terminie. Powyższe czyni bezzasadnym zarzut skarżącego o niedopuszczalności orzekania przez Kolegium po uprawomocnieniu się wyroku z dnia 24 lipca 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpoznając sprawę uznało, że odwołanie skarżącego zostało wniesione z uchybieniem terminu. W ocenie Sądu ocena w tym zakresie nie została przeprowadzona prawidłowo, pominięto bowiem treść zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Prezydent Miasta wydał w dniu 16 listopada 2017 r. pięć odrębnych decyzji określających panu R. C. wymiar podatku od nieruchomości za poszczególne lata od 2013 r. do 2017 r. W aktach administracyjnych znajduje się, dołączone do decyzji określającej wymiar w podatku od nieruchomości za rok 2017 (k. 27 verte), jedno zwrotne potwierdzenie odbioru nadania przesyłki poleconej nr [...]. W dokumencie tym wskazano: nadawcę przesyłki, jej adresata, numer przesyłki oraz datę jej odbioru. Dodatkowo znajdują się na niej odręczne zapisy o treści: "dec." oraz "WPL i ZN". Zasady doręczania pism w postępowaniu podatkowym regulowane są przepisami Rozdziału 5 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią art. 144 § 1 wskazanej ustawy organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem oraz za urzędowym poświadczeniem odbioru. Pierwszy sposób dotyczy doręczeń metodą tradycyjną (za pośrednictwem operatora pocztowego, pracowników urzędu obsługującego organ, funkcjonariuszy lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego, lub przez organy, lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów). Drugi dotyczy doręczeń za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Przepis art. 144 wyraża zasadę oficjalności doręczeń, która – zgodnie z zasadą pisemności określoną w art. 126 Ordynacji podatkowej – nakazuje organowi podatkowemu doręczać wszystkie pisma z urzędu. Zasada oficjalności odnosi się do wszelkich pism. Przedmiotem doręczeń są zarówno pisma organu (wezwania, zawiadomienia, rozstrzygnięcia merytoryczne – decyzje, postanowienia), jak i pisma oraz ich odpisy składane do organu przez jedną ze stron postępowania. Zasada oficjalności odnosi się do wszystkich podmiotów występujących w postępowaniu podatkowym, tj. stron, ich pełnomocników, uczestników postępowania oraz osób trzecich, np. świadków. Organ podatkowy doręcza pismo za pokwitowaniem, które jest dowodem doręczenia pisma odpowiedniej osobie. Potwierdzenie podpisem odbioru przesyłki oznacza zarówno potwierdzenie, że przesyłka została doręczona osobie upoważnionej do jej odbioru w dacie wskazanej na formularzu, jak również – że zawartość przesyłki odpowiada tej, która została wskazana na druku potwierdzenia odbioru (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3845/14). Pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki rejestrowej w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2188 ze zm.) jest dokumentem urzędowym, potwierdzającym fakt i datę doręczenia pisma zgodnie z umieszczonymi na nim danymi. Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 kwietnia 1998 r., sygn. akt III CZ 51/98, wyrok WSA w Krakowie z 23 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 1104/16, wyrok WSA w Krakowie z 31 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 969/18). Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego, należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Ciężar obalenia domniemania prawdziwości pocztowego dowodu doręczenia pisma spoczywa na zainteresowanym. Podkreślić należy, że przepisy Ordynacji podatkowej o doręczeniach, podobnie jak przepisy innych ustaw procesowych, mają charakter gwarancyjny. Oznacza to, że organ podatkowy ma obowiązek przestrzegać ich z urzędu, a strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji zaniedbań organu podatkowego lub podmiotu dokonującego doręczeń, np. operatora pocztowego. W przypadku błędnego doręczenia czynność ta jest bezskuteczna, gdyż tylko doręczenie dokonane zgodnie z przepisami prawa powoduje bowiem skuteczność czynności podejmowanych przez organ podatkowy (por. Babiarz Stefan i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, Opublikowano: WKP 2019). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, oceniając znajdujące się w aktach administracyjnych potwierdzenie odbioru przesyłki rejestrowanej, pominęło okoliczność, że dokument ten nie zawiera jakichkolwiek oznaczeń identyfikujących jakiego rodzaju pismo zawiera przesyłka. W szczególności w dokumencie tym nie wskazano numeru przesyłanego pisma, jego rodzaju oraz daty wydania. Brak jest zatem jakichkolwiek indywidualizujących to pismo oznaczeń. Adnotacja o treści "dec." oraz "WPL i ZN" na potwierdzeniu odbioru nie potwierdza, że przesyłka zawierała rozstrzygnięcie bądź rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. W ocenie Sądu organ odwoławczy nie zbadał należycie kwestii odebrania przez skarżącego przesyłki zawierającej rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a w konsekwencji - terminu do złożenia odwołania. Poczynione w tym względzie ustalenia nie były wyczerpujące, a tym samym nie mogły zostać uznane za prawidłowe. W odpowiedzi pismo Sądu z dnia 14 czerwca 2019 r. wzywające do nadesłania potwierdzenia odbioru przez skarżącego decyzji Prezydenta Miasta z dnia 16 listopada 2017 r. nr [...] zostało złożone wyjaśnienie o wysłaniu w jednej kopercie pięciu decyzji. Rozważania w tym zakresie nie znalazły odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wobec niewyjaśnionych wątpliwości dotyczących terminu doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, zaskarżone postanowienie należy uznać za wydane z istotnym naruszeniem przepisów art. 153 p.p.s.a., gdyż nie zostały wykonane wytyczne zawarte w wyroku WSA w Gdańsku w sprawie I SA/Gd 524/18 w zakresie obowiązku organu dokonania w pierwszej kolejności oceny, czy odwołanie w niniejszej sprawie zostało wniesione w terminie oraz art. 121§ 1, art. 122, art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, w myśl których organy administracyjne prowadząc postępowanie podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organy administracji publicznej obowiązane są tym samym do prowadzenia postępowania w taki sposób, by wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności sprawy i wnikliwego przeanalizowania wpływu ustalonych okoliczności na treść podejmowanego rozstrzygnięcia i ujęcia tego w uzasadnieniu. Ponownie rozpoznając sprawę, organ w pierwszej kolejności dokona oceny czy odwołanie w niniejszej sprawie zostało złożone w terminie. W przypadku stwierdzenia złożenia odwołania w terminie organ podatkowy w ponownie przeprowadzonym postępowaniu zobowiązany będzie w pierwszej kolejności zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (w szczególności włączając do akt sprawy umowę zawartą pomiędzy Gminą Miejską, a A Sp. z o.o. w S. z dnia 24 września 2001 r.), dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a także podjąć wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia przedmiotowej sprawy w postępowaniu podatkowym. Dopiero w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy i ustalony stan faktyczny organ podatkowy będzie mógł poddać subsumpcji pod znajdujące doń zastosowanie przepisy podatkowego prawa materialnego. Wówczas to organ podatkowy władny będzie ocenić, czy skarżący jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy będzie zobowiązany uwzględnić wskazania co do dalszego postępowania oraz ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 wskazanej ustawy.