I SA/Gd 871/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Romała Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2026 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 1 września 2025 r. nr 2201- IEE.7192.2.198.2025.DK w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość oddala skargę. 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 września 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej "Dyrektor IAS"), na podstawie art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej "K.p.a.") oraz art. 13 § 1-2, art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132, dalej "u.p.e.a."), umorzył postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek Z.B. (dalej "Skarżący") z uwagi na jego bezprzedmiotowość. 2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy: 2.1. Organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim (dalej "Naczelnik US") prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z 28 listopada 2024 r. wystawiony przez Prezydenta Miasta Starogardu Gdańskiego, obejmujący zaległości z tytułu deklarowanej nieuiszczonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 3-9/2024 w kwocie należności głównej 511 zł. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny 3 kwietnia 2025 r. na podstawie ww. tytułu wykonawczego zawiadomieniem dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS. Wydruk zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Skarżącemu 22 kwietnia 2025 r., a zawiadomienie ZUS-owi doręczono 3 kwietnia 2025 r. W odpowiedzi ZUS poinformował, że Skarżący pobiera świadczenie i kwota 199,68 zł zostanie przekazana na konto organu egzekucyjnego 9 maja 2025 r. ZUS przekazał na konto organu egzekucyjnego kwotę 446,46 zł. W dniu 29 kwietnia 2025 r. Skarżący złożył skargę na czynność egzekucyjną wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy prawnej. Postanowieniem z 28 maja 2025 r. Naczelnik US odmówił zwolnienia z egzekucji świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego z 28 listopada 2024 r. zostało zakończone 4 czerwca 2025 r. poprzez wyegzekwowanie w całości zaległości objętej ww. tytułem wykonawczym. Pismami z 20 i 24 czerwca 2025 r. (nadanymi za pośrednictwem e-PUAP) Skarżący wniósł zażalenie. 2.2. Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 1 września 2025 r. umorzył postępowanie administracyjne, wszczęte zażaleniem Skarżącego, z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Kontroli w postępowaniu zażaleniowym poddano postanowienie Naczelnika US z 28 maja 2025 r., którym organ ten odmówił zwolnienia w całości z egzekucji świadczenia emerytalnego, zajętego na podstawie zawiadomienia z 3 kwietnia 2025 r. Z akt sprawy oraz informacji uzyskanych w toku postępowania zażaleniowego wynika, że co prawda na 28 maja 2025 r. tj. na dzień wydania przez Naczelnika US postanowienia, toczyła się egzekucja objęta ww. tytułem wykonawczym, jednakże w wyniku realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonanego zawiadomieniem z 21 lutego 2025 r. oraz realizacji zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej w ZUS dokonanego zawiadomieniem z 3 kwietnia 2025 r., została zakończona 4 czerwca 2025 r. w wyniku wyegzekwowania w całości zaległości objętej ww. tytułem wykonawczym. Zatem, na dzień wydania postanowienia nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego. Przywołując treść i wykładnię art. 105 § 1 K.p.a. Dyrektor IAS stwierdził, że w analizowanym stanie faktycznym nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie wniosku złożonego przez Skarżącego 20 czerwca 2025 r., uzupełnionego pismem z 24 czerwca 2025 r. Umorzenie postępowania administracyjnego w przypadku bezprzedmiotowości jest obligatoryjne, zaś postanowienie o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron i jest równoznaczne z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. 3.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając, że Naczelnik US wydał postanowienie odmawiające zwolnienia z egzekucji świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego mając wiedzę o nadpłacie podatku z tytułu PIT za 2024 r. w kwocie przewyższającej dochodzone kwoty. Organy pominęły istotne fakty. Zaskarżone postanowienia zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, a sprawa została rozpoznana nierzetelnie. 3.2. W uzupełnieniu skargi, pismem z dnia 10 marca 2026 r., pełnomocnik Skarżącego podniósł, że czynności egzekucyjne miały charakter bezprawny. 4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: 5.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Badając rozpoznawaną sprawę, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. 5.2. Przedmiotem oceny w sprawie jest postanowienie organu odwoławczego wydane na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie wniesionego przez Skarżącego zażalenia na postanowienie Naczelnika US odmawiające zwolnienia z egzekucji świadczenia emerytalnego. Zgodnie z odsyłającym brzmieniem art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie mają przepisy K.p.a. Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., w związku z art. 126 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję (postanowienie) o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jeżeli zatem żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji publicznej, to mamy do czynienia z bezprzedmiotowością tego postępowania i postępowanie takie powinno ulec umorzeniu (por. wyrok WSA w Warszawie z 15 lutego 2006 r. sygn. akt I SAB/Wa 72/05; wyrok NSA z 21 września 2010 r. sygn. akt II OSK 1393/09 - dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), niezależnie od tego, czy sprawa nie miała charakteru sprawy administracyjnej przed datą wszczęcia postępowania, czy utraciła taki charakter w jego toku (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 461/13). Sąd orzekający w tej sprawie podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku WSA w Poznaniu z 11 grudnia 2020 r., sygn. akt. I SA/Po 280/20, w którym wyjaśniono, że z bezprzedmiotowością postępowania, w rozumieniu art. 105 K.p.a., mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ administracji publicznej stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przywołane orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje na szczególne znaczenie odróżnienia przypadków bezprzedmiotowości postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Bezzasadność żądania strony musi być wykazana co do zasady w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, gdyż będzie to niezgodne z prawem uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Co do zasady, bezprzedmiotowość postępowania powoduje, że nie może ono prowadzić do załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem (wnioskiem) zainteresowanego. Skoro przepis art. 105 § 1 K.p.a przewiduje umorzenie postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe, to przyjąć należy, że postępowanie może się toczyć jedynie w sytuacji, kiedy ma ono swój przedmiot. Chodzi tu o przedmiot konkretnie oznaczonego postępowania administracyjnego, który będzie stanowić sprawa administracyjna mająca charakter indywidualny, co oznacza, że dotyczyć ona będzie oznaczonego podmiotu oraz konkretnych jego praw lub obowiązków. Ustalenia te należy odnieść odpowiednio do postępowania egzekucyjnego, w którym wprawdzie nie rozstrzyga się o indywidualnych uprawnieniach lub obowiązkach, a jedynie podejmuje czynności zmierzające do wykonania określonego obowiązku. Istota konstrukcji bezprzedmiotowości jest jednak taka sama, jak w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1988/2008). W ocenie Sądu zasadnie organ stwierdził, że w analizowanej sprawie nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie zażalenia na postanowienie Naczelnika US odmawiające zwolnienia z egzekucji świadczenia emerytalnego, skoro przed wydaniem postanowienia przez organ drugiej instancji wyegzekwowano kwotę, która pokryła w całości dochodzone należności. Okoliczność, że na dzień wydania postanowienia przez organ pierwszej instancji, tj. na 28 maja 2025 r. egzekucja obowiązku objętego wymienionym tytułem wykonawczym była w toku pozostaje bez wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, gdyż utrata charakteru sprawy administracyjnej w toku postępowania również skutkuje bezprzedmiotowością postępowania. Tym samym skoro w wyniku realizacji zajęcia wierzytelności na konto organu egzekucyjnego wpłynęła kwota, która w całości pokryła dochodzone należności, to nie było podstaw do merytorycznego rozpoznawania zażalenia Skarżącego na postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji świadczenia emerytalnego, gdyż na dzień wydania zaskarżonego postanowienia tj. na 1 września 2025 r. postępowanie egzekucyjne objęte rzeczonym tytułem wykonawczym już się nie toczyło – zostało zakończone poprzez wyegzekwowanie należności. W konsekwencji Sąd utwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że Skarżący kwestionując rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w istocie próbuje wykazać bezzasadność zastosowanych środków egzekucyjnych w ramach tego postępowania. Koncentruje się na wcześniejszym etapie postępowania, w którym doszło do wyegzekwowania zaległości objętych tytułem wykonawczym. Tymczasem w niniejszym postępowaniu, które dotyczy prawidłowości zastosowania art. 105 K.p.a. takich rozważań czynić nie można. Są to odrębne sprawy administracyjne, prowadzone na postawie innych przepisów. Przy czym wyjaśnić należy, że skoro przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego gwarantują Stronie na danym etapie postępowania skonkretyzowane środki zaskarżenia, odnoszące się do konkretnych czynności organów, to nie można w ramach różnych środków zaskarżenia kwestionować czynności, co do których Strona miała możliwość ich kwestionowania w ramach podnoszonych środków zaskarżenia. W związku z powyższym w ramach kontroli postanowienia o umorzeniu postępowania nie można oceniać prawidłowości czynności podejmowanych w toku egzekucji, ponieważ kwestia ta dotyczy odrębnej sprawy administracyjnej. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z wyjątkami niemającymi zastosowania w niniejszej sprawie). Z przepisu tego wynika, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Wobec powyższego nie można uznać, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i rzetelny oraz znajduje odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach. Oczekiwanie Strony, że sprawa powinna zostać rozpatrzona odmiennie nie oznacza, że w toku toczącego się postępowania organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa. Zaskarżone postanowienie zawiera wszelkie niezbędne wymagane przepisami elementy. Tym samym nie znalazły aprobaty Sądu zarzuty dotyczące naruszenia prawa przez organ. W konsekwencji powyższego skarga okazała się bezzasadna. Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, bowiem przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 5.3. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.