I SA/Gd 888/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 14 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 6 maja 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za miesiące od czerwca 2010 r. do czerwca 2012 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 10 czerwca 2013 r. (data stempla pocztowego), złożonym na formularzu PPPr załączonym do skargi, A Sp. z o.o. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem o majątku i dochodach spółki wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 1.000.000,00 zł, zaś wartość jej środków trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła 1.837.062,10 zł. Spółka posiada rachunek bankowy, na którym na dzień 6 czerwca 2013 r. znajdowały się środki pieniężne w wysokości 23.812,43 zł. Ostatni rok obrotowy spółka zakończyła według bilansu stratą o wysokości 300.486,38 zł. Postanowieniem z dnia 17 września 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. Spółka wniosła sprzeciw od powyższego orzeczenia, w którym podniosła, że jej przychody w ostatnim okresie, w związku z wprowadzeniem przepisów ustawy o grach hazardowych, zmalały drastycznie w stosunku do roku 2009 i 2010. Spółka eksploatuje obecnie jedynie 25 % automatów w porównaniu do lat ubiegłych. Spółka działając w zaufaniu do instytucji udzielających zezwoleń na urządzenie gier na automatach o niskich wygranych, pod rządami poprzednio funkcjonującej ustawy, nie mogła przypuszczać, że z momentem wejścia w życie ustawy o grach hazardowych nastąpi weryfikacja już udzielonych zezwoleń. Skarżąca zgromadziła na koncie wszystkie dostępne środki celem uiszczenia podatku od gier do 10-ego dnia miesiąca. Spółce systematycznie zajmowane są kolejne automaty, co prowadzi do zmniejszenia źródła przychodu. Grozi jej wręcz wypadnięcie "z rynku". Priorytetem zatem pozostają należności podatkowe z tytułu urządzanych gier, jak też zobowiązania z tytułu czynszu najmu zajmowanych na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej lokali. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.a.s., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że w razie wniesienia sprzeciwu Sąd ponownie i od początku ocenia przesłanki przyznania prawa pomocy na podstawie złożonego przez wnioskodawcę wniosku oraz załączonych do niego dokumentów. Nie ocenia zaś samej prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza, które w wyniku wniesienia sprzeciwu utraciło swój byt. Stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10). Jeżeli strona skarżąca jest podmiotem gospodarczym, to powinno się unikać przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty prowadzenia postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienia NSA z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 91/2011 i z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Brzmienie powołanego przepisu art. 246 § 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08 oraz z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 1020/12). To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa procesowego jakim jest instytucja prawa pomocy. Opierając się na informacjach zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dokumentach przedłożonych na zarządzenie referendarza sądowego uznać należy, iż strona skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zasadność wniosku rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskodawcy. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że chociaż spółka wezwana została w trybie art. 255 p.p.a. do przedłożenia wyciągów obrazujących zarówno historię jak i salda prowadzonego dla niej rachunku bankowego, to wezwania tego nie wykonała w sposób wystarczający, przedłożony bowiem przez wnioskodawczynię wyciąg tych sald nie zawiera. Odzwierciedla on tylko historię księgowanych na tym rachunku transakcji (uznań i obciążeń) bez uwidocznienia stanu rachunku po wykonaniu ww. operacji. Tym samym nie wiadomo, jaka jest wysokość środków pieniężnych znajdujących się obecnie na tym rachunku, a nawet czy jego saldo jest ujemne czy dodatnie. Wiadomo jedynie, że w okresie od 1 maja do 31 lipca br. wpływy wynosiły 368.436,00 zł, zaś obciążenia stanowiły kwotę 406.789,48 zł. Zachowanie spółki, polegające na selektywnym podawaniu informacji i przedkładaniu dokumentów, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Oceniając jednak udostępnione przez Spółkę dane stwierdzić należy, że nie wynika z nich, aby Spółka nie była w stanie uiścić wpisu sądowego w niniejszej sprawie w kwocie 1.500 zł. Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, a zainicjowane przez nią postępowanie sądowe dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej. Zauważyć należy, że spółka nadal funkcjonuje w obrocie, nie toczy się wobec niej postępowanie egzekucyjne i brak jest informacji, aby utraciła ona płynność finansową. Z zalegającego w aktach sprawy Krajowego Rejestru Sądowego (stan na dzień 7 stycznia 2013 r.) nie wynika, aby spółka zainicjowała postępowanie upadłościowe, czy naprawcze. Z przedłożonego na zarządzenie referendarza sądowego oświadczenia Prezesa Zarządu Spółki wynika, że wobec Spółki nie jest prowadzone egzekucja, nie posiada ona też wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Z przedłożonych dokumentów wynika wprawdzie, że spółka zakończyła ubiegły rok obrotowy stratą w wysokości 300.486,38 zł, zaś okres od 1 stycznia do 31 lipca bieżącego roku także zamknęła ujemnym wynikiem finansowym w wysokości 197.157,49 zł, jednakże powyższe nie oznacza jeszcze, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej. Należy mieć przy tym na uwadze, że na dzień 31 grudnia 2012 r. spółka posiadała aktywa trwałe w wysokości 2.587.412,07 zł (w tym środki trwałe o wartości 1.837.062,10 zł oraz należności długoterminowe w kwocie 273.194,90 zł) oraz aktywa obrotowe w wysokości 177.738,45 zł (w tym należności krótkoterminowe w kwocie 91.468,69 zł), z jej majątku nie jest aktualnie prowadzona egzekucja, nie posiada ona wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych, zaś większość jej zobowiązań cywilnoprawnych stanowią zobowiązania względem podmiotów powiązanych. Zgodnie bowiem z przedłożonym bilansem za rok 2012 na łączną kwotę 1.495.552,24 zł zobowiązań długoterminowych przypada kwota 995.552,24 zł należności względem jednostek powiązanych, zaś na ogólną kwotę 2.873.201,92 zł zobowiązań krótkoterminowych należności względem ww. podmiotów stanowią kwotę 2.627.637,54 zł. Ze sporządzonej zaś przez spółkę w dniu 21 sierpnia 2013 r. listy wierzycieli wynika, że posiada ona łączne zadłużenie względem kontrahentów na kwotę 2.750.726,81 zł, z czego kwota 2.629.462,83 zł należna jest podmiotom powiązanym ze spółką (jej wspólnikom). Nadto z historii operacji księgowanych na rachunku bankowym spółki wynika, że tylko w okresie trzech miesięcy (od maja do lipca br.) poniosła ona znaczne koszty obsługi prawnej w wysokości 47.980,94 zł. Warto w tym miejscu wskazać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż zobowiązania cywilnoprawne wnioskodawcy nie korzystają z pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, które winny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Ponadto posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (m. in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04, z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04). Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pogląd ten podziela także Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.