I SA/Gd 9/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2005 r. postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. M.G. pismem z dnia 20 stycznia 2010 r. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym wpisu od skargi w kwocie 24.851 zł. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia strony, postanowieniem z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt I FZ 259/10, uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. NSA podkreślił, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił sytuację finansową oraz możliwości płatnicze skarżącego i w konsekwencji niewłaściwie odmówił przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący bowiem wskazał, że źródłem utrzymania jego 4-osobowej rodziny jest dochód, kształtujący się na poziomie ok. 1.200 zł brutto, miesięcznie, na członka rodziny. Jednocześnie skarżący wykazał, że posiada zobowiązania znacznie przewyższające wartość posiadanego przez niego majątku (w podatku akcyzowym ok. 3.500.000 zł, w podatku VAT ok. 2.900.000 zł oraz zobowiązania z tytułu kredytów). Przedłożone w sprawie dokumenty w sposób jednoznaczny świadczą o prowadzonej wobec niego egzekucji komorniczej i administracyjnej. Skarżący wyjaśnił, że wszelkie uzyskane dochody są natychmiast egzekwowane przez Urząd Skarbowy, Bank lub ZUS co spowodowało konieczność likwidacji dotychczasowej działalności gospodarczej. Dane te w zestawieniu z wysokością ustalonego w tej sprawie wpisu od skargi, wynoszącego ponad 24.000 zł, pozwalają w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, iż skarżący spełniał przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał tym samym, że poniesienie kosztów sądowych będzie wiązało się z uszczerbkiem koniecznego utrzymania jego oraz jego rodziny. NSA wskazał także, że ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny, po wezwaniu skarżącego do złożenia dokumentów za 2009 r., przeanalizuje jego sytuację finansową w zestawieniu do wysokości wpisu sadowego w kwocie 24851 zł, mając na uwadze, że nie przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, może doprowadzić do faktycznego pozbawienia skarżącego prawa do sądu wynikającego z Konstytucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, a także przedłożonych dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz dwojgiem małoletnich dzieci, pomiędzy małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej (dowód: odpis umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 5 kwietnia 2001 r.). Dochód przypadający na członka rodziny wynosi około 1200 zł. Działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego przyniosła w 2009 r. stratę w wysokości 21.966,05 zł, dochód zaś małżonki podatnika w 2009 r. wyniósł 28.897,10 zł, tj. około 2400 zł brutto miesięcznie (dowód: zaświadczenie od pracodawcy z dnia 3 marca 2010 r. o wysokości miesięcznego wynagrodzenia netto, zeznania podatkowe za 2009 r.). Wnioskodawca jest właścicielem kilku nieruchomości, na których jednak ustanowione zostały hipoteki na rzecz banków i Skarbu Państwa (dowód: notatka sporządzona w dniu 14 czerwca 2007 r. z inspekcji w wydziale ksiąg wieczystych sądu rejonowego, odpisy ksiąg wieczystych, odpis oświadczenia o uzgodnieniu treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, umowa pożyczki oraz ustanowienie hipoteki z dnia 19 października 2009 r.), ponadto z nieruchomości tych oraz z pozostałych składników majątku wnioskodawcy, tj. samochodu osobowego marki Ford Galaxy, rok produkcji 1998, trzech dystrybutorów paliwa i pompy prowadzona jest egzekucja (dowód: odpisy zawiadomień z dnia 12 października 2009 r. o wszczęciu egzekucji z nieruchomości, odpis księgi wieczystej, odpis protokołu zajęcia ruchomości przez komornika sądowego). Małżonka posiada samochód osobowy marki Volkswagen Transporter, rok produkcji 2002 o wartości 24.500 zł, na którego zakup zaciągnęła kredyt, małżonkowie na rachunkach bankowych nie posiadają oszczędności (kopie wyciągów z rachunków bankowych), koszty utrzymania rodziny według dodatkowego oświadczenia z dnia 2 marca 2010 r., do których zaliczono opłatę za czynsz, energię elektryczną oraz odpłatne leczenie, w tym wizyty lekarskie i zakup leków, wynoszą 930 zł. Wnioskodawca przedstawił też dokumenty z których wynika, że posiada on zadłużenie z tytułu zaciągniętych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą kredytów bankowych (inwestycyjnych, obrotowych, odnawialnych) w łącznej wysokości 1.458.459,90 zł (należność główna bez odsetek) oraz zobowiązanie z tytułu pożyczki udzielonej przez osobę fizyczną w wysokości 150.000 zł. Natomiast kwota zobowiązań małżonków z tytułu kredytu mieszkaniowego oraz pożyczki hipotecznej na dzień 1 lutego 2010 r. wynosiła 6.483,99 euro oraz 35.463,07 zł (dowód: zawiadomienia o wysokości raty z dnia 16 listopada 2009 r.). W ocenie Sądu skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesądza o tym wysokość dochodu na członka rodziny około 1200 zł przy jednoczesnej wysokości kosztów utrzymania, a także fakt, że zobowiązania skarżącego znacznie przewyższają wartość posiadanego przez niego majątku (w podatku akcyzowym ok. 3.500.000, w podatku VAT ok. 2.900.000 zł. oraz zobowiązania z tytułu kredytów). Przedłożone w sprawie dokumenty w sposób jednoznaczny świadczą o prowadzonej wobec niego egzekucji komorniczej i administracyjnej. Skarżący wyjaśnił, że wszelkie uzyskane dochody są natychmiast egzekwowane przez Urząd Skarbowy, Bank lub ZUS co spowodowało konieczność likwidacji dotychczasowej działalności gospodarczej. Powyższe okoliczności w zestawieniu z wysokością wpisu sądowego w niniejszej sprawie przesądzają, że obciążenie skarżącego obowiązkiem uiszczenia kosztów sądowych będzie wiązało się z uszczerbkiem koniecznego utrzymania jego oraz jego rodziny. Z tych względów Sąd, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.