I SA/Gd 920/21
WyrokWSA w Gdańsku2021-11-17
Skład orzekający: Zbigniew Romała, Elżbieta Rischka, Irena Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy (ZUS) może odmówić zwolnienia z obowiązku opłacania składek na podstawie rozporządzenia COVID-19, opierając się wyłącznie na danych z rejestru REGON, ignorując dane z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) dotyczące przeważającej działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzje ZUS, uznając, że organ nie może odmówić zwolnienia z obowiązku opłacania składek, opierając się wyłącznie na danych z rejestru REGON, jeśli strona przedstawi dowody (np. z KRS) na prowadzenie przeważającej działalności gospodarczej uprawniającej do zwolnienia. Weryfikacja danych z rejestru REGON ma na celu usprawnienie postępowania, ale nie wyłącza możliwości dowodzenia rzeczywistego stanu faktycznego, zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a.Stan faktyczny
Fundacja "A" złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za luty 2021 r., wskazując jako przeważającą działalność kod PKD 56.10.A (restauracje). ZUS odmówił zwolnienia, ponieważ w rejestrze REGON jako przeważająca działalność widniał kod 94.99.Z. Fundacja argumentowała, że w KRS jako przeważająca działalność gospodarcza widnieje kod 56.10.A, a weryfikacja wyłącznie na podstawie REGON jest dyskryminująca. Po utrzymaniu decyzji w mocy przez ZUS, Fundacja wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 kwietnia 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 marca 2021 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 listopada 2021 r. sprawy ze skargi "A" na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za luty 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 marca 2021 r. nr [...].
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
W dniu 4 marca 2021 r. Fundacja "A" z siedzibą w S. (dalej: "Fundacja", "Strona", "Skarżąca") przesłała do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS", "Zakład", "Organ") wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek dla płatników prowadzących 30 listopada 2020 r. działalność w branżach określonych w rozporządzeniu, za luty 2021 r.
We wniosku podano, że na dzień 30 listopada 2020 r. przeważającą działalnością Fundacji jest działalność wg PKD 56.10.A, zaś przychód z tej działalności uzyskany
w lutym 2021 r. był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego
w lutym 2020 r.
Decyzją z dnia 25 marca 2021 r. ZUS, na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia
2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) - dalej: "ustawa COVID-19",
w zw. z art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19 i § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r., poz. 371) - dalej: "rozporządzenie z 26 lutego 2021 r.", oraz w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia
13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 423
z późn. zm.) - dalej: "u.s.u.s.", odmówił Fundacji prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za luty 2021 r.
W uzasadnieniu Organ przytoczył treść przepisów § 10 ust. 2 oraz § 11 pkt 3 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. wskazując następnie, że podany we wniosku PKD nie został potwierdzony w otrzymanym z Głównego Urzędu Statystycznego (dalej: "GUS") wykazie na dzień 30 listopada 2020 r. W związku z tym Fundacji nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za luty 2021 r.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Strona wskazała, że w ramach prowadzonej działalności statutowej zajmuje się przede wszystkim działalnością kulturalną: wskazuje na to PKD 90.01 ("wystawianie przedstawień artystycznych"), które było główną ideą założenia Fundacji. Dopiero po pięciu latach istnienia i aktywnego funkcjonowania do działalności statutowej dołączyła działalność gospodarcza. Strona podała, że kwalifikując się do rejestru przedsiębiorców PKD 56.10.A ("restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne") widnieje na pierwszym miejscu wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: "KRS"). Zwrócono uwagę, że PKD 94.99.Z, na które powołuje się Organ, według informacji uzyskanych z GUS jest standardowym PKD przyznawanym fundacjom
i stowarzyszeniom, jest to powszechna praktyka w przypadku takich form prawnych jak fundacja i nie należy tego traktować jako kluczowej informacji warunkującej dominującą działalność.
Decyzją z dnia 20 kwietnia 2021 r. Zakład utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia
25 marca 2021 r.
W uzasadnieniu Organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył treść art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 oraz § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia
z 26 lutego 2021 r. i wskazał, że po zweryfikowaniu wpisu w bazie REGON stwierdził,
że na dzień 30 listopada 2020 r. Fundacja prowadziła działalność oznaczoną według PKD, jako rodzaj przeważającej działalności kodem 94.99.Z., który nie uprawnia do zwolnienia
z opłacania składek za luty 2021 r. Zakład podniósł, że podmiot wpisany do rejestru stowarzyszeń ma obowiązek zgłoszenia przeważającej działalności statusowej (tylko jednej) do rejestru REGON za pośrednictwem urzędu skarbowego. Działalność gospodarcza organizacji wpisanych do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, czy fundacji, jeśli zostanie wpisana w KRS, widnieje
w rejestrze REGON jako drugorzędna.
W skardze na decyzję z dnia 25 marca 2021 r. Fundacja wniosła o jej zmianę
w całości poprzez przyznanie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności
z tytułu składek, ewentualnie o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy właściwemu organowi do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19 w zw. z § 10 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r.;
2. art. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r.,
poz. 162) - dalej: "Prawo przedsiębiorców", oraz art. 32 Konstytucji RP, tj. naruszenie zasady równości obywateli i przedsiębiorców wobec prawa oraz zasady niedyskryminowania nikogo w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Skarżąca, oprócz prowadzenia swojej działalności statutowej i realizowania celów Fundacji, prowadzi także działalność gospodarczą i pozostaje wpisana do KRS - zarówno do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i ZOZ, jak i do rejestru przedsiębiorców. Jak wynika z danych udostępnionych w rejestrze przedsiębiorców KRS, Fundacja - na dzień 30 listopada 2020 r. - prowadziła m.in. działalność gastronomiczną, w tym działalność określoną kodem PKD 56.10.A (Restauracje i inne placówki gastronomiczne). Co więcej, kod PKD 56.10.A ujawniono w rejestrze jako przedmiot przeważającej działalności przedsiębiorcy.
W ocenie Skarżącej rażąco niesprawiedliwe, dyskryminujące i nieprawidłowe jest weryfikowanie, czy podmiot ubiegający się o wsparcie spełnia wymóg w zakresie prowadzenia konkretnego rodzaju działalności (określonych kodów PKD) wyłącznie
w oparciu o dane ujawnione w rejestrze REGON. Zdaniem Strony okoliczność ta powinna być weryfikowana także na podstawie danych ujawnionych w innych publicznych
i powszechnie dostępnych rejestrach - w szczególności w rejestrze przedsiębiorców KRS. Przeciwne stanowisko prowadzi bowiem do rażącego naruszenia zasady równości wobec prawa określonej w art. 32 Konstytucji RP. Zarzucono, że praktyka ZUS polegająca na zasięganiu informacji wyłącznie z rejestru REGON narusza także zasadę równości przedsiębiorców wobec prawa określoną w art. 2 Prawa przedsiębiorców.
Skarżąca zwróciła uwagę, że w przypadku fundacji w rejestrze REGON, jako kod PKD przeważającej działalności, zawsze ujawnia się kod 94.99.Z (Działalność pozostałych organizacji członkowskich, gdzie indziej niesklasyfikowana), co wprost uniemożliwia fundacjom prowadzącym działalność gospodarczą otrzymanie wsparcia i dyskryminuje podmioty tego rodzaju w porównaniu do innych przedsiębiorców (niebędących fundacjami). Zauważono, że powyższy wymóg - w zakresie weryfikowania danych jedynie w rejestrze REGON, nie zaś także w pozostałych rejestrach, w szczególności w rejestrze przedsiębiorców KRS - z góry, bez dokonywania dalszej weryfikacji i analizy,
w szczególności w zakresie rzeczywistego spadku obrotów i niekorzystnego wpływu pandemii na dany podmiot - wprost uniemożliwia fundacjom otrzymanie wsparcia.
Końcowo zauważono, że powyższy wymóg wynika z rozporządzenia, nie jest to zaś przepis rangi ustawowej. Tym samym konstytucyjna zasada równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP), a także zasada równości przedsiębiorców (art. 2 Prawa przedsiębiorców) powinny mieć bezwzględny prymat i pierwszeństwo nad przepisami rozporządzenia.
ZUS w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,
że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został
w skardze podniesiony.
Oceniając wydane w sprawie decyzje z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów należy stwierdzić, że naruszają one prawo.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu z dnia 20 kwietnia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia 25 marca 2021 r. wydaną na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19 w zw. z art. 31zy ust. 1 tej ustawy i § 10 ust. 2 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. oraz w zw. z art. 83 ust. 1 u.s.u.s., odmawiającą Skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za luty 2021 r.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że w toku postępowania administracyjnego przed Organem, w myśl art. 123 u.s.u.s., zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2021 r., poz. 735) - dalej: "k.p.a.". Natomiast podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły art. 31zq ust. 7 w zw. z art. 31zy ust. 1 ustawy COVID-19 i § 10 ust. 2 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r.
Zgodnie z § 10 ust. 2 ww. rozporządzenia zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód
z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40%
w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.
Zgodnie natomiast z § 10 ust. 3 ww. rozporządzenia oceny spełnienia warunku,
o którym mowa w ust. 1, 2 i 2a, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r.
W rozpatrywanej sprawie spór między stronami zaistniał w zakresie prawidłowości zastosowania powyższych przepisów. W niniejszej sprawie ZUS oceniając zasadność wniosku Skarżącej stwierdził, że z uwagi na niewpisanie w rejestrze REGON, jako przeważającego rodzaju jej działalności (poprzez podanie jej kodu PKD), działalności uprawniającej do wystąpienia o zwolnienie, zwolnienie nie przysługuje. Skarżąca tymczasem podnosiła, że główną działalnością gospodarczą, jaką prowadziła, była ta, oznaczona kodem PKD 56.10.A., która uprawnia do zwolnienia. Prowadzenie tego rodzaju działalności zostało ujawnione w rejestrze przedsiębiorców KRS, gdzie wskazano, że jest to jej przeważająca działalność gospodarcza, wobec czego pozbawienie jej prawa do zwolnienia jest niezasadne.
W sprawach tożsamych do niniejszej wielokrotnie wypowiadały się wojewódzkie sądy administracyjne (por. wyroki: z dnia 22 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 359/21,
z dnia 29 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Bd 257/21, czy z dnia 5 lipca 2021 r. sygn. akt
I SA/Op 207/21, wszystkie dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), zaś przedstawione w nich poglądy tutejszy Sąd w pełni akceptuje i przyjmuje za swoje.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji na wstępie należy zaznaczyć,
że w stanie faktycznym sprawy bezsporne jest, że w rejestrze REGON, jako przeważająca działalność, wpisany był kod 94.99.Z., który nie uprawnia do zwolnienia. Bezsporne jest także to, że z KRS wynika jako przeważający rodzaj działalności gospodarczej Skarżącej działalność oznaczona kodem PKD 56.10.A, która została też wpisana do rejestru REGON jako drugorzędna.
Przystępując do rozstrzygnięcia tak zarysowanej kwestii należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na specyfikę rozpatrywanej sprawy wynikającą w faktu,
że Skarżąca jest podmiotem podlegającym wpisowi do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Do rejestru przedsiębiorców KRS podlega ona wpisowi jedynie niejako uzupełniająco, ze względu na prowadzoną działalność gospodarczą, której wykonywanie nie jest w jej przypadku obligatoryjne. Z tego zaś wynikają dodatkowe konsekwencje na gruncie przepisów o statystyce publicznej, w tym w odniesieniu do ujawnianych w rejestrze REGON zakresu danych. Podkreślić przy tym należy, że działalność statutowa
i działalność gospodarcza są odrębnymi rodzajami działalności. Zgodnie natomiast
z art. 34 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r., poz. 2261) stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Prowadzenie działalności gospodarczej przez stowarzyszenie odbywa się według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach - w ustawie - Prawo przedsiębiorców i ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym. Okoliczność, że dochody stowarzyszenia uzyskiwane z prowadzenia działalności gospodarczej są przeznaczane na takie czy inne cele, nie zmienia charakteru tej działalności. Stowarzyszenia mogą prowadzić bowiem dwojakiego rodzaju działalność: statutową i gospodarczą. Gospodarczego celu działalności nie niweczy przy tym to,
że dochód z jej prowadzenia jest przeznaczony na działalność statutową (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2011 r. sygn. akt II FSK 926/10). W związku z tym stowarzyszenia mogą także zatrudniać pracowników i w takiej sytuacji występują jako płatnicy, których obowiązkiem jest opłacanie za te osoby należnych z tego tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne.
Z kolei z brzmienia § 10 ust. 2 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. wynika,
że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w opłacaniu składek płatnikom składek prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść tego przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom - płatnikom składek, rzeczywiście prowadzącym określone w nim rodzaje działalności, bez rozróżnienia ich poszczególnych kategorii. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność" i "rodzaju przeważającej działalności". W przypadku Skarżącej, działającej w formie stowarzyszenia, treść wpisu danych w rejestrze REGON może przybierać nieco inną postać, niż to ma miejsce w przypadku przedsiębiorców niepodlegających wpisowi do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych
i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca podlega obligatoryjnemu wpisowi do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, natomiast wpisowi do rejestru przedsiębiorców podlega jedynie wówczas, gdy oprócz działalności statutowej prowadzi także, niejako dodatkowo, działalność gospodarczą.
Zgodnie z art. 42 ust. 3a pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 955) dane uzupełniające, zamieszczane w rejestrze REGON, obejmowały w tym wypadku jedynie przeważający rodzaj działalności statutowej. Tej zaś nie można utożsamiać z przeważającą działalnością gospodarczą, do której odnosi się § 10 ust. 2 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. Tak więc dane o przeważającej działalności gospodarczej Skarżącej w omawianym przypadku miały charakter drugorzędny. Nie można utożsamiać tych dwóch pojęć, które odnoszą się do zupełnie odmiennych zakresów działalności zaewidencjonowanych podmiotów. W sytuacji, w której w rejestrze przedsiębiorców ujawniony został kod przeważającej działalności gospodarczej, to w rejestrze REGON tego rodzaju dane mogą być odnotowane wyłącznie jako działalność drugorzędna. Wobec tego nie można ustalić zakresu przeważającej działalności gospodarczej stowarzyszenia na podstawie zapisów w bazie REGON.
Z uwagi na charakter wpisu, w odniesieniu do podmiotów podlegających wpisowi do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, Skarżąca nie miała zatem wpływu na ujawnienie informacji o swojej przeważającej działalności gospodarczej w rejestrze REGON. Trudno zaś przyjąć, że tego rodzaju zależność, dualizm prowadzonej działalności, mógłby stać za wyłączeniem takich podmiotów, jak chociażby stowarzyszenia prowadzące działalność gospodarczą, z kategorii podmiotów uprawnionych do skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w § 10 ust. 2 rozporządzenia z 26 lutego
2021 r. Tego rodzaju zamiaru prawodawcy nie sposób bowiem wyprowadzić z przepisów
§ 10 ust. 1-3 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym pomoc w postaci zwolnienia ze składek została skierowana do wszystkich podmiotów, będących płatnikami, spełniającymi określone warunki jej przyznania. Poza tym stowarzyszenia prowadzące działalność gospodarczą są równoprawnymi uczestnikami obrotu gospodarczego, dlatego też ich odmiennego traktowania nie można wywieść z wyników wykładni celowościowej
i funkcjonalnej wskazanych wyżej przepisów, zwłaszcza że godziłoby to w zasadę równości wobec prawa, odnoszącą się także do wszelkiego rodzaju przedsiębiorców.
Poza tym, jak to już wyżej zaznaczono, pomoc określona m.in. przepisem § 10
ust. 2 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. kierowana jest do podmiotów rzeczywiście prowadzących wskazane w nich rodzaje działalności, zaś ich ustalenie w oparciu o zapisy rejestru REGON ma na celu jedynie uproszczenie postępowania w tym przedmiocie, same zaś dane kodów PKD nie mają charakteru bezwzględnie wiążącego. W takiej sytuacji,
w ocenie Sądu, nie można przyjąć, że brak wpisania w rejestrze REGON tej działalności gospodarczej Skarżącej, która ma dla niej przeważający charakter, wyklucza definitywnie Stronę z ubiegania się o przyznanie zwolnienia. Przepis § 10 ust. 2 rozporządzenia
z 26 lutego 2021 r. stanowi bowiem o faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej, jako warunku uprawniającym danego przedsiębiorcę do uzyskania pomocy, regulowanej tym przepisem. Tymczasem Organ, powołując się na brak wpisu w rejestrze REGON właściwego - przeważającego rodzaju działalności gospodarczej, wykluczył Skarżącą, wbrew § 10 ust. 2 ww. rozporządzenia, z grona podmiotów, mogących się ubiegać
o zwolnienie ze składek opierając się wyłącznie na danych z rejestru REGON.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, § 10 ust. 2 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia płatnikom składek faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym. Wskazać w tym miejscu należy, że co prawda dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w ustawie COVID-19 i przepisów
ww. rozporządzenia mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. (art. 43 ustawy o statystyce publicznej) i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a. Oznacza to, że płatnik prowadzący rzeczywistą przeważającą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w przedmiotowej ustawie, może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający
z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON. Inicjatywa dowodowa
w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, inicjującej postępowanie administracyjne, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Organ powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić stronę o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.).
W ocenie Sądu tak ścisłe interpretowanie przepisu, jakie przyjął Organ, może być krzywdzące dla szeregu podmiotów, którzy faktycznie i rzeczywiście prowadzili działalność uprawniającą do zwolnienia ze składek, jednakże wymaganego przepisem kodu PKD nie mieli wpisanego jako kodu "przeważającej działalności". Dlatego też, w ocenie Sądu, odejście od literalnej wykładni przepisów jest możliwe i pożądane w sytuacji, gdy jej rezultaty wypaczają założone przez prawodawcę cele i założenia ustawy. Nie można bowiem przy wykładni przepisów ustawy COVID-19 tracić z pola widzenia także tego,
że ustawa ta, w tym kolejne jej nowelizacje, miała i ma na celu m.in. zwalczanie skutków,
w tym społeczno-gospodarczych, COVID-19.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że wydając zaskarżoną decyzję Organ dopuścił się naruszenia nie tylko prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (§ 10 ust. 2 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r.), ale również przepisów prawa procesowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), nie odnosząc się w żaden sposób do przedmiotu rzeczywistej działalności gospodarczej Skarżącej, mającej charakter przeważający, pomimo tego, że dysponował wiedzą o jej zadeklarowaniu w tym charakterze w rejestrze przedsiębiorców KRS.
W ocenie Sądu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ nie odniósł się do powyższych okoliczności, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne
i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa
w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Organ ograniczył się do podania kodu uwidocznionego w rejestrze REGON, na dzień 30 listopada 2020 r., i wskazania, że kod ten nie figuruje na liście wskazanych branż, które mogą korzystać ze zwolnienia, co w świetle okoliczności podnoszonych przez Skarżącą uznać należy za niewystarczające.
Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 P.p.s.a., uchylił wydane w sprawie decyzje Zakładu. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Organ, zgodnie z warunkami zwolnienia ze składek, o których mowa w § 10 ust. 2 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r., ustali kod przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez Skarżącą - na podstawie wszelkich dopuszczalnych
i zdatnych do ustalenia tego rodzaju okoliczności środków dowodowych.[pic]
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło