I SA/Gd 93/01
WyrokWSA w Gdańsku2004-04-29
Skład orzekający: Zbigniew Romała, Małgorzata Tomaszewska, Elżbieta Rischka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przychód ze sprzedaży nieruchomości, która w akcie notarialnym została określona jako majątek odrębny jednego z małżonków, może być w całości przypisany temu małżonkowi w celu skorzystania ze zwolnienia podatkowego na zakup innej nieruchomości, czy też powinien być podzielony na oboje małżonków ze względu na istnienie wspólności majątkowej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że przychód ze sprzedaży nieruchomości, nawet jeśli w akcie notarialnym wskazano, że stanowiła ona majątek odrębny jednego z małżonków, wchodzi do majątku wspólnego, jeśli małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej i nie zawarli odmiennych umów majątkowych. W związku z tym, tylko połowa wydatku na zakup nowej nieruchomości może być uwzględniona w rozliczeniu przychodu do opodatkowania, a zwolnienie podatkowe powinno być stosowane proporcjonalnie do udziału w majątku wspólnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia wysokości zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości. Urząd Skarbowy uznał, że tylko połowa wydatku na zakup nowej nieruchomości może być uwzględniona w rozliczeniu przychodu ze sprzedaży poprzedniej nieruchomości, ponieważ sprzedana nieruchomość, mimo wskazania w akcie notarialnym jako majątek odrębny, weszła do majątku wspólnego małżonków. Izba Skarbowa utrzymała tę decyzję w mocy. Skarżący kwestionował takie rozliczenie, argumentując, że sprzedana nieruchomość była jego majątkiem odrębnym.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego, zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania i orzekł, że decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Romała /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Tomaszewska NSA Elżbieta Rischka Protokolant Agnieszka Zalewska po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi H. M. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 15 grudnia 2000r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 6 października 2000r. nr [...] ; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 205,80 zł (dwieście pięć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. decyzja nie może być wykonana.
I SA/Gd 93/01
U z a s a d n i e n i e
Urząd Skarbowy decyzją z dnia 6 października 2000r. określił skarżącemu H. M. zryczałtowany podatek dochodowy z tytułu sprzedaży nieruchomości w wysokości [...] zł, zaległość podatkową i odsetki za zwłokę z tego tytułu.
Urząd wskazał, że podatnik sprzedał nieruchomość (budynek mieszkalny) za kwotę [...] zł w dniu 12 grudnia 1997r. stanowiącą jego odrębny majątek, a w dniu 29 kwietnia 1998r. nabył dom jednorodzinny do majątku objętego małżeńską wspólnością majątkową.
Wobec powyższego wydatki skutkujące zwolnieniem od podatku dochodowego przychodu uzyskanego ze sprzedaży mogą być uznane jedynie w udziale w majątku wspólnym wynoszącym 50% poniesionych wydatków.
Skarżący odwołał się od powyższej decyzji, albowiem rozliczenie zryczałtowanego podatku dochodowego powinno być ustalone z uwzględnieniem praw jego żony. Wprawdzie w akcie notarialnym dotyczącym sprzedaży nieruchomości zabudowanej położonej w R. przy ul. [...] wskazano, że została ona nabyta przez skarżącego do jego majątku odrębnego, ale to nie przesądzało o nieistnieniu wspólności majątkowej, która nigdy nie została zniesiona.
Izba Skarbowa decyzją z dnia 15 grudnia 2000r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Zgodnie z art.43 § 1 k.r. i o. oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym, to nabyta nieruchomość stała się w połowie własnością skarżącego i jedynie połowa wydatku mogła być uznana za wydatki podatnika na własne potrzeby mieszkaniowe, w szczególności, że zgodnie z art.6 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 1993r. Nr 90, poz.416 ze zm.) małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu od osiąganych dochodów.
W niniejszym przypadku małżonka skarżącego nie uzyskała przychodu, bowiem sprzedana nieruchomość stanowiła wyłączną własność skarżącego i w związku z tym nie jest stroną postępowania.
W niniejszym przypadku podstawą zastosowania zwolnienia od podatku na podstawie art.21 ust.1 pkt 32 lit.a cyt. wyżej ustawy były wydatki dotyczące kwoty [...] zł oraz koszty związane ze sporządzeniem aktu notarialnego nabycia nieruchomości w G. (wcześniejsze wpłaty na poczet cen zakupu miały miejsce przed sprzedażą nieruchomości w R. ).
H. M. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący sporządzając akt sprzedaży nieruchomości był przekonany, że nabycia i zbycia nieruchomości położonej w R. dokonał do majątku odrębnego, skoro w większym rozmiarze przyczynił się do gromadzenia oszczędności.
Powyższa błędna świadomość podatnika nie miała wpływu na fakt, że zbyta nieruchomość wchodziła w skład majątku wspólnego małżonków, skoro małżonkowie nie zawierali żadnych małżeńskich umów majątkowych. Odstępstwa od zasady sformułowanej w art.32 k.r. i o. nie może uzasadniać okoliczność, że stroną umowy był tylko jeden z małżonków i że tylko on był ujawniony w księdze wieczystej.
Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi.
Ustrój wspólności majątkowej nie wykluczał istnienia równolegle odrębnego majątku skarżącego. W aktach notarialnych z dnia 2 kwietnia 1996r. (nabycia nieruchomości w R. ) z dnia 10 lipca 1997r. (umowa o zniesienie współwłasności) oraz z dnia 12 grudnia 1997r. (sprzedaż ww. nieruchomości) zawarto oświadczenie podatnika, że nieruchomość została nabyta do majątku odrębnego H. M. Tym samym tylko on uzyskał dochód ze sprzedaży i tylko on podlega z tego tytułu obowiązkowi podatkowemu. Przychód ze sprzedaży przeznaczył na zakup innej nieruchomości, której stał się właścicielem w połowie, a więc tylko połowa wydatku na zakup nowej nieruchomości może być uwzględniona w rozliczeniu przychodu do opodatkowania.
Właściwy do rozpoznania sprawy w oparciu o art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1271) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Niespornie przychód ze sprzedaży nieruchomości położonej w R. przy
ul. [...] stanowił źródło przychodu określony w art.10 ust.1 pkt 8 lit.a) ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 14, poz.176).
Zgodnie z art.21 ust.1 pkt 32 przychody ze sprzedaży nieruchomości określonej w art.10 ust.1 pkt 8 lit.a) są wolne od podatku dochodowego w części wydatkowanej na nabycie w kraju, nie później niż w okresie dwóch lat od sprzedaży, budynku mieszkalnego (...).
W niniejszym przypadku skarżący w terminie 2 lat od sprzedaży nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym nabył nową nieruchomość budynkową.
Tym samym spełniony został warunek skutkujący zwolnieniem dochodu od zryczałtowanego podatku dochodowego określonego w art.28 ust.2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Nie było podstaw aby uznawać, że skarżący zakupił jedynie połowę budynku. Organy podatkowe nie dokonały żądnych ustaleń, z których mogłoby wynikać, że skarżący nie przekazał całej kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości położonej w R. na zakup nieruchomości położonej w G. Nowa nieruchomość w całości była przeznaczona na zaspokojenie mieszkaniowych potrzeb skarżącego i jego żony pozostających przez cały okres małżeństwa w małżeńskiej wspólności ustawowej.
Należy też dodać, że zgodnie z art.32 § 1 pkt 2 k.r. i o. dorobkiem małżonków są dochody z majątku wspólnego, jak również z odrębnego majątku każdego z małżonków.
Wreszcie – jak słusznie zauważył skarżący – orzecznictwo Sądu Najwyższego konsekwentnie (por. wyrok z dnia 17 maja 1985r. III CRN 119/85 – OSP 1986/9/185, postanowienie z dnia 16 października 1997r. I CKU 130/97 – Prok. i Pr. 1998/2/34, wyrok z dnia 9 stycznia 2001r. III CKN 1194/00 – LEX nr 52375, postanowienie z 6 lutego 2003r. IV CKN 1721/00 – LEX nr 78276) przyjmuje, że w sytuacji gdy nieruchomość nabyta została w czasie trwania związku małżeńskiego, a małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej, zasadą jest, że wchodzi ona do majątku wspólnego. Odstępstwa od zasady sformułowanej w art.32 § 1 k.r. i o. nie może uzasadniać jedynie okoliczność, że stroną umowy był tylko jeden z małżonków, a także okoliczność, że tylko jeden z małżonków ujawniony został w księdze wieczystej.
Mając powyższe na względzie należało orzec jak w sentencji w oparciu o przepisy art.145 § 1 pkt 1 lit.a) art.209 w zw. z art.200 oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270).
IF
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło