I SA/Gd 945/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Zawiślińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 października 2014 r. sprawy ze skargi Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 25 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji w oparciu o tytuły wykonawcze oddala skargę. I SA/Gd 945/14 UZASADNIENIE I. Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia 25 czerwca 2014r., na podstawie m.in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.; dalej jako K.p.a.) i art. 29 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm.; u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia strony skarżącej Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ma postanowienie organu egzekucyjnego Naczelnika Urzędu Skarbowego z 5 maja 2014r. w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji w oparciu o wskazany tytuł wykonawczy – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. II. Stan sprawy: wierzyciel - Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wystawił 11.04.2014 r. na zobowiązanego tytuł wykonawczy nr [...] (karty nr 1-5), obejmujący należności z tytułu nienależnie pobranych płatności ONW w kwocie należności głównej 2.478,96 zł (orzeczenie nr [...] z dnia 9.01.2014 r.) a następnie przesłał go organowi egzekucyjnemu - Naczelnikowi Urzędu Skarbowego celem wszczęcia na jego podstawie egzekucji administracyjnej. Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 5.05.2014 r. wydał - na podstawie art. 29 § 2 w związku z art. 27 § 1 i § 3 u.p.e.a. postanowienie, którym orzekł o nieprzystąpieniu do egzekucji w oparciu o ww. tytuł wykonawczy z uwagi na błędne oznaczenie wierzyciela. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego, strona skarżąca wniosła zażalenie, żądając jednocześnie przyjęcia do realizacji tytułu wykonawczego z dnia 11.04.2014 r. W wyniku rozpoznania zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej wydał postanowienie nr [...] z dnia 25.06.2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z 5.05.2014 r. w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji. Stanowisko organów jest następujące: zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Na mocy art. 29 § 2 u.p.e.a., jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji. Jako przyczynę uzasadniającą odmowę przystąpienia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego do egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego wskazano niespełnienie wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez błędne oznaczenie wierzyciela; w tytule wykonawczym określono jako wierzyciela Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nie natomiast Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Przytoczono dyspozycję art. 1a pkt 13 u.p.e.a., zgodnie z którą przez wierzyciela rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Jak stanowi art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 - dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. Z mocy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., nr 98, poz. 634 ze zm.; dalej jako ustawa o ARiMR) Agencja jest państwową osobą prawną. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o ARiMR organem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest Prezes powoływany przez Prezesa Rady Ministrów, spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru, na wniosek ministra właściwego do spraw rozwoju wsi oraz ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Prezes Rady Ministrów odwołuje Prezesa Agencji. Prezes Agencji kieruje działalnością Agencji i reprezentuje ją na zewnątrz. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest wprawdzie wyposażony w uprawnienie do wydawania decyzji, nie jest jednak odrębnym organem, czy instytucją Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mogącą występować samodzielnie jako wierzyciel w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Dodatkowo podkreślono, że wystawiając tytuł wykonawczy Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako numer identyfikacji podatkowej wierzyciela wskazał NIP Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. III. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego. Postanowieniu z 25.06.2014 r. zarzucono rażące naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: – art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że tytuł wykonawczy wystawiony przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie spełnia wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a., – art. 1a pkt 13 w związku z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż w myśl niniejszych przepisów prawnych wierzycielem jest wyłącznie Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako organ Agencji reprezentujący ją na zewnątrz. Strona wskazała, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w konsekwencji powyższego narusza art. 29 ust. 2 w związku z art. 29 ust. 10 ustawy o ARiMR) poprzez .nieuwzględnienie konstrukcji tego przepisu" i w efekcie błędne przyjęcie, iż Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie może występować samodzielnie jako wierzyciel w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. IV. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej - oceniając ponownie zebrany materiał dowodowy - podtrzymuje swoje stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu, gdyż nie znajduje uzasadnienia do uwzględnienia zarzutów skargi i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: V. Skarga Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie zasługuje na uwzględnienie; w sprawie nie doszło do naruszenia prawa, co oznacza, że skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem sporu jest kwestia prawidłowego oznaczenia wierzyciela. Skarżący Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, stanął na stanowisku, że w sytuacji, kiedy właściwym jest w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, może również samodzielnie występować jako wierzyciel w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym celem dochodzenia tychże należności. Z kolei organ odwoławczy uznał, że co prawda Kierownik Biura Powiatowego ARiMR jest wyposażony w uprawnienie do wydawania decyzji, nie jest jednak odrębnym organem, czy instytucją Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mogącą samodzielnie występować jako wierzyciel w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie WSA w Gdańsku, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w tak zarysowanym sporze rację ma organ odwoławczy. Tym samym Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 25.03.2014 r. w sprawie sygn. akt I SA/Gd 209/14 oraz w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 15.07.2014 r., sygn. akt I SA/Gd 667/14. VI. Z mocy art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Organ egzekucyjny zobowiązany jest do badania z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Z kolei w myśl art. 29 § 2 u.p.e.a., jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Tytuł wykonawczy powinien spełniać rygorystyczne wymogi, co do jego treści, a jednym z takich wymogów jest obowiązek prawidłowego oznaczenia wierzyciela (art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), którym jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.). Uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej m.in. obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku (art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Naczelnik Urzędu Skarbowego, nie przystąpił do egzekucji w oparciu o wystawiony przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR tytuł wykonawczy wobec niespełnienia wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a mianowicie z uwagi na błędne oznaczenie wierzyciela, albowiem w tytułach wykonawczych określono jako wierzyciela Kierownika Biur Powiatowego ARiMR - a nie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zdaniem Sądu to Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest wierzycielem uprawnionym do samodzielnego działania w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o ARiMR, organem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest Prezes powoływany przez Prezesa Rady Ministrów, spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru, na wniosek ministra właściwego do spraw rozwoju wsi oraz ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Prezes Agencji wykonuje zadania przy pomocy zastępców Prezesa Agencji, dyrektorów oddziałów regionalnych ora kierowników biur powiatowych (art. 8 ust. 2 ustawy o ARiMR). W ramach Agencji wyodrębnia się Centralę Agencji, oddziały regionalne działające w każdym województwie, biura powiatowe działające w każdym powiecie, z tym że w miastach na prawach powiatu nie tworzy się odrębnych biur powiatowych. Oddziałem regionalnym kieruje dyrektor, a biurem powiatowym - kierownik. Dyrektorów oddziałów regionalnych i ich zastępców powołuje i odwołuje Prezes Agencji, a kierowników biur powiatowych i ich zastępców - dyrektor oddziału regionalnego. Kierownicy biur powiatowych wydają decyzje administracyjne w zakresie określonym w odrębnych przepisach; uprawnienie to wynika z art. 29 ustawy o ARiMR. Stosownie bowiem do tego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1 tegoż artykułu). Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (ust. 2). Do egzekucji należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ust. 10). Ustawodawca przyznał Kierownikom Biur Powiatowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawo do wydawania decyzji ustalających kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, i takie też decyzje wydał Kierownik Biur Powiatowego ARiMR, jednak celem ustalenia, kto – Prezes ARiMR czy też Kierownik Biura Powiatowego ARiMR - należy wziąć pod uwagę przepisy regulujące kwestie reprezentacji na zewnątrz ARiMR oraz konsekwencje decyzyjnego ustalania należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. VII. Zgodnie z art. 31 ustawy o ARiMR należności ustalane w drodze decyzji administracyjnej przez organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczej Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, a także wierzytelności wynikające z umów z tytułu płatności określonych w odrębnych przepisach realizowanych przez Agencję ze środków publicznych pochodzących z EFRG lub EFRROW oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, z wyłączeniem należności, o których mowa w art. 29 ust. 4 ustawy o ARiMR, podlegają potrąceniu z bezspornej i wymagalnej wierzytelności lub należności dłużnika z tytułu realizowanych przez Agencję płatności w ramach tych funduszy oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy. Należności ustalane w drodze decyzji administracyjnej przez organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej innych niż określone w ust. 1 oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, a także wierzytelności wynikające z umów z tytułu płatności określonych w odrębnych przepisach realizowanych przez Agencję ze środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej innych niż określone w ust. 1 oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, z wyłączeniem należności, o których mowa w art. 29 ust. 4 ustawy o ARiMR, podlegają potrąceniu z bezspornej i wymagalnej wierzytelności lub należności dłużnika z tytułu realizowanych przez Agencję płatności w ramach poszczególnych funduszy Unii Europejskiej innych niż określone w ust. 1 oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy (ust. 2). Potrącenia dokonuje się przez oświadczenie Agencji złożone dłużnikowi w formie pisemnej, jeżeli dłużnik, na warunkach określonych w decyzji lub umowie, o których mowa w ust. 1 i 2, nie zwrócił na rachunek bankowy Agencji nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Oświadczenie ma moc wsteczną od dnia, w którym potrącenie stało się możliwe (ust. 3). Koszty powstałe w wyniku dochodzenia należności i wierzytelności, w tym koszty postępowania administracyjnego, koszty postępowania sądowego i koszty egzekucyjne, podlegają potrąceniu z bezspornej i wymagalnej wierzytelności lub należności dłużnika finansowanej z części krajowej z tytułu realizowanych przez Agencję płatności w ramach poszczególnych funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych w ramach tych funduszy. Do potrącenia kosztów powstałych w wyniku dochodzenia należności i wierzytelności stosuje się odpowiednio przepis ust. 3 (ust. 5 art. 31 ustawy o ARiMR). Zgodnie natomiast z art. 24 ustawy o ARiMR Prezes Agencji może umarzać, w całości lub w części, rozkładać na raty lub odraczać termin spłat wierzytelności Agencji przypadających jej w związku z wykonywaniem przez nią zadań finansowanych wyłącznie z krajowych środków publicznych, zwanych dalej "wierzytelnościami Agencji". Okoliczność, że Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest uprawniony do wydawania decyzji w przedmiocie nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, nie przesądza wobec powyższego o tym, że jest on odrębnym organem czy instytucją Agencji mogącą samodzielnie występować jako wierzyciel w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, co sam niejako potwierdził wpisując w spornych tytułach wykonawczych jako numer identyfikacji podatkowej wierzyciela NIP Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Reasumując: 1/ nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące rażącego naruszenia w niniejszej sprawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w konsekwencji art. 29 ust. 2 w związku z art. 29 ust. 10 ustawy o ARiMR; 2/ skoro wierzycielem w rozumieniu art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. jest Prezes Agencji jako organ reprezentujący ją na zewnątrz, to organ egzekucyjny zobowiązany był do nieprzystąpienia do egzekucji w oparciu o sporny tytuł wykonawczy, uznając, że wystawione tytuły wykonawcze są wadliwe, albowiem nie spełniają wymagań formalnych, o których mowa w art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. EK