I SA/Gd 959/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 6 czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za miesiące sierpień i wrzesień 2010 roku postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka oświadczyła, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie gier na automatach i gier na automatach o niskich wygranych, a także produkcji gier i zabawek oraz działalności hotelarskiej i restauracyjnej. Spółka oświadczyła, że ponosi stratę z prowadzonej działalności gospodarczej, co skutkuje brakiem środków na bieżące regulowanie zobowiązań, nie posiada środków na rachunku bankowym, który został zajęty przez komornika. Wnioskodawca w celu zapewnienia dalszego prowadzenia działalności gospodarczej koncentruje się na zapłacie zobowiązań, w szczególności na bieżącej wypłacie wynagrodzeń pracowników. W ocenie Spółki nie jest możliwe przyjęcie, że spółka ma obowiązek przeznaczania w pierwszej kolejności środków na uiszczenie kosztów sądowych i narażenie się tym samym na niewywiązanie się z obowiązku regulowania innych zobowiązań. Wnioskodawca nie może być stawiany przed wyborem, czy posiadane środki przeznaczać na spłatę zobowiązań, czy też na regulowanie kosztów sądowych, stanowi to bowiem ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu. Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych spółki wynosi 1.928.000,00 zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi 271.674,08 zł. Według bilansu za ostatni rok obrotowy przedsiębiorstwo poniosło stratę w wysokości 13.109.967,14 zł. Spółka nie posiada środków pieniężnych na wskazanym we wniosku rachunku bankowym. W związku z tym, że oświadczenia zawarte w formularzu PPPr były niewystarczające do dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, wnioskodawca został wezwany do przedłożenia: a) odpisu zeznania podatkowego CIT-8 za rok 2015; b) odpisu sprawozdania finansowego (bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej) sporządzonego za rok obrotowy 2015; c) dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego przez spółkę dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, a także kosztów uzyskania przychodów od 1 maja 2016 r.; d) odpisów deklaracji VAT-7K złożone za ostatnie dwa kwartały, bądź VAT-7 złożonych za miesiące od maja 2016 r.; e) wyciągu z rachunku bankowego obejmującego okres od 1 maja 2016 r. wraz z historią dokonanych na nich operacji (wpłat, wypłat, przelewów) i stanem sald; f) zestawienia stałych wydatków ponoszonych na bieżące koszty prowadzonej działalności (opłaty za lokal, telefony, samochody, koszty wynagrodzeń pracowników, koszty obsługi księgowej itp.) oraz jasnego wskazania, z jakich środków są one ponoszone; g) raportów kasowych od 1 maja 2016 r.; h) zestawienia rzeczowych aktywów trwałych, w tym środków trwałych i wyposażenia wraz z ich wartością rynkową; i) zestawienia aktualnego stanu wymagalnych zobowiązań spółki oraz jej należności; j) dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej względem majątku spółki i zastosowanych środków egzekucyjnych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do akt sprawy Spółka dołączyła: zeznanie podatkowe CIT-8 za 2015 r. z korektą, bilans i rachunek zysków i strat za 2015 r., wyciąg z rachunku bankowego z dnia 7 maja 2015 r. i z dnia 13 czerwca 2016 r., pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22 lutego 2016 r. dot. zajęć zabezpieczających, zarządzenie zabezpieczenia z dnia 03 grudnia 2015 r. oraz dziewięć zawiadomień o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 19 stycznia 2016 r. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 ww. ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym (§ 1); prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2); prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3); częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). Należy zaznaczyć, że skarżąca Spółka składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu wskazać trzeba, że użycie w ww. przepisie słowa "wykazanie" oznacza, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, która nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Treść powołanego przepisu wskazuje nadto, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony, z uwzględnianiem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony - jej możliwości finansowych. Ze złożonego wniosku wynika, że wnioskująca Spółka prowadzi działalność gospodarczą związaną z produkcją gier i zabawek; działalność hotelarską, restauracyjną oraz w zakresie gier na automatach i gier na automatach o niskich wygranych, a także działalność rozrywkową i rekreacyjną. Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 1.928.000,00 zł. Według bilansu za rok 2015 firma poniosła stratę w wysokości 1.555.718,23 zł. Wartość środków trwałych przedsiębiorstwa według bilansu za 2015 r. wynosi 67.273,53 zł. W roku podatkowym 2015 Spółka uzyskała przychód w wysokości 910.535,57 zł według zeznania podatkowego CIT-8 po korekcie. Nadto, całkowity kapitał własny Spółki na koniec ubiegłego roku wynosił 5.013.027,62 zł, w tym kapitał podstawowy w wysokości 1.928.000,00 zł, kapitał zapasowy 1.806.916,82 zł i pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe o wartości 2.833.829,03 zł. Z przedłożonego bilansu wynika, że Spółka na dzień 31 grudnia 2015 r. posiadała należności krótkoterminowe w wysokości 1.323.505,16 zł, zaś na zakończenie tego okresu sprawozdawczego na rachunkach i w kasie spółka posiadała środki pieniężne w kwocie 937.664,55 zł. Na dzień 19 stycznia 2016 r. w wyniku prowadzonego postepowania egzekucyjnego wobec skarżącej spółki zajęto należności na łączną kwotę 115.693 zł. W wyniku dokonanych zajęć zabezpieczających na rachunek organu egzekucyjnego - według stanu na dzień 22 lutego 2016 r. - wpłynęło łącznie 30.976,08 zł. Z ustaleń poczynionych w oparciu o oświadczenia i dokumenty przedłożone przez wnioskodawcę wynika, że jakkolwiek Spółka argumentuje, że poniesienie kosztów sądowych narazi ją na utratę płynności finansowej, to na koniec ubiegłego roku obrotowego – według rachunku zysków i strat - wykazała znaczne przychody netto ze sprzedaży produktów w wysokości 196.672,00 zł, zaś koszty działalności operacyjnej w wysokości 2.227.382,75 zł. Chociaż wykazane w sprawozdaniu finansowym za 2015 roku wysokości przychodu oraz kosztów działalności operacyjnej są niższe niż na koniec 2014 roku, to należy zaznaczyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OZ 208/08). Bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych pozostaje również prowadzenie postępowania egzekucyjnego (czy też zabezpieczającego) względem strony, szczególnie w sytuacji, gdy kontynuuje ona prowadzenie działalności gospodarczej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1589/14, wskazane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Spółka nie wykazała przy tym, aby doszło do zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej, czy też do wszczęcia wobec niej postępowania upadłościowego, układowego, bądź naprawczego. Wykazane w dokumentach księgowych wielkości przychodu ze sprzedaży produktów, jak i kosztów działalności operacyjnej, wskazują natomiast, że Spółka realizuje określony umową przedmiot działalności. Rachunek zysków i strat za ubiegły rok obrotowy wskazuje, że Spółka ponosi stratę, jednakże wyjaśnić należy, iż strata finansowa jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych. Strata z działalności gospodarczej jest bowiem pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11, Lex nr 783893). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Podkreślić jednocześnie trzeba, że Spółka nie przedkładając wszystkich, objętych wezwaniem z dnia 16 września 2016 r., dokumentów i oświadczeń uniemożliwiła dokonania rzetelnej oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych i sytuacji finansowej. Wynika to z uchylenia się przez Spółkę od przedstawienia wysokości środków finansowych na koncie spółki w okresie od dnia 1 maja 2016 r., skoro Spółka ograniczyła się jedynie do dołączenia do akt sprawy wyciągu z rachunku bankowego z dat 7 maja 2015 r. i 13 czerwca 2016 r. Ponadto Spółka nie przedstawiła żadnych dokumentów obrazujących wysokość osiągniętego dochodu (przychodu) lub straty wraz z kosztami uzyskania przychodu w okresie od 1 maja 2016 r. Nie nadesłała również odpisów deklaracji VAT-7K, czy deklaracji VAT-7 w tym okresie (nie wyjaśniając, czy takie deklaracje składała), jak też zestawienia aktywów trwałych wraz z ich wartością oraz zestawienia stanu wymagalnych zobowiązań oraz należności, ani też zestawienia stałych wydatków na bieżące koszty działalności , czy raportów kasowych, nie wyjaśniając przy tym przyczyn niewykonania wezwania. Sposób wykonania wezwania należy ocenić jako przedstawienie przez Spółkę wyłącznie tych danych, które miałyby potwierdzić jej trudną sytuację finansową. Objęte wezwaniem dokumenty były istotne dla dokonania rzetelnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Oceniając zatem sytuację wnioskodawcy, na podstawie znajdujących się w aktach sprawy, niepełnych dokumentów finansowych należy stwierdzić, że Spółka osiąga przychód, co jest równoznaczne z utrzymaniem płynności finansowej, mimo deklarowanych trudności związanych z prowadzonymi postepowaniami egzekucyjnymi oraz brakiem środków finansowych. Przy czym podkreślenia wymaga, że do zwykłych kosztów działalności gospodarczej zaliczają się również opłaty sądowe. Przedsiębiorca nie może tych wydatków pomijać w planowaniu kosztów swojej działalności, licząc na to, że uzyska dofinansowanie z budżetu państwa. Traktowanie innych kosztów działalności z pierwszeństwem przed kosztami sądowymi, wbrew stanowisku skarżącej Spółki, nie znajduje żadnego uzasadnienia. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w takim przypadku, gdy podmiot kontynuuje swoją działalność stanowiłoby nadużycie wnioskowanej instytucji. Osiąganie straty podatkowej nie jest przy tym nadzwyczajną okolicznością, pozwalającą na potraktowanie skarżącej Spółki w sposób uprzywilejowany i sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym. Stwierdzić dodatkowo należy – odnosząc się do uzasadnienia wniosku – że zgodnie z przedłożonym rachunkiem zysków i strat w ubiegłym roku skarżąca Spółka z tytułu wynagrodzeń poniosła koszty w wysokości jedynie 611.214,34 zł, z tytułu innych kosztów działalności operacyjnej Spółki jak chociażby usług obcych, w ramach których opłacane są m.in. koszty najmu, usług transportowych, usług budowlano-montażowych, koszty doradztwa, księgowości poniosła wydatki w wysokości 1.198.937,27 zł, czy z tytułu pozostałych kosztów rodzajowych, do których zalicza się koszty reprezentacji i reklamy, podróży służbowych, ryczałty za używanie samochodów prywatnych do celów służbowych oraz koszty składek na rzecz organizacji koszty w wysokości 43.698,69 zł. Uwzględniając powyższe trudno uznać, że skarżąca nie jest w stanie ponieść także kosztów sądowych niniejszego postępowania, skoro w istocie jest w stanie ponosić wszelkie koszty prowadzonej działalności, w tym wspomniane we wniosku koszty wynagrodzenia pracowników. Mając zatem na uwadze: 1) ustaloną wysokość opłat sądowych w niniejszej sprawie, których najwyższa pozycja tytułem wpisu od skargi wynosi 2120 zł 2) relację tej wielkości do wykazanych przez Spółkę przychodu ze sprzedaży i kosztów działalności operacyjnej, a także 3) nieprzedstawienie przez skarżącą niezbędnych danych obrazujących jej sytuację finansową i możliwości płatnicze, nie ma podstaw, by stwierdzić, że Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Z uwagi na powyższe postanowiono, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzec jak w sentencji postanowienia.