I SA/Gd 994/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2017 r. sprawy ze skargi A.L na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania odwołania oddala skargę. Pismem z dnia 11 sierpnia 2016 r. A.L. (dalej: "skarżąca", "strona"), reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym złożyła odwołanie od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2016 r. Do odwołania załączono pełnomocnictwo z dnia 3 sierpnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznając, że ww. pełnomocnictwo nie spełniała wymogów formalnych, pismem z dnia 30 listopada 2016 r. wezwało pełnomocnika strony do uzupełnienia braków w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. We wskazanym terminie - dnia 21 grudnia 2016 r. pełnomocnik złożył pełnomocnictwo na druku PPS-1. Dnia [...] 2017 r. SKO wydało postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania, wobec stwierdzenia, że przedłożone pełnomocnictwo nadal nie spełnia wymogów Ordynacji podatkowej, ponieważ w poz. 44 nie podano adresu elektronicznego pełnomocnika będącego radcą prawnym. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wskazała, że nie było podstaw do wydania przedmiotowego postanowienia, albowiem mimo iż w poz. 44 nie wskazano adresu elektronicznego, to adres ten elektroniczny był uwidoczniony na pierwszej stronie odwołania oraz kolejnych składanych pismach. Nadto pouczenie znajdujące się na formularzu PPS-1 nie wskazuje jednoznacznie na konieczność podania adresu elektronicznego przez pełnomocnika będącego radcą prawnym. Jednocześnie dołączono pełnomocnictwo na druku PPS-1 z wypełnioną poz. 44. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając zażalenie strony postanowieniem z dnia [...] 2017 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] 2017 r. Organ wskazał, że wydane rozstrzygnięcie jest zgodne z art. 169 § 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) dalej jako "O.p." Zgodnie z art. 138a O.p. w postępowaniu strona może występować osobiście bądź przez pełnomocnika, który winien wykazać ten fakt przed organem prowadzącym postępowanie. Przy czym nie jest to zdarzenie, które pełnomocnik może wykazywać w sposób dowolny, ale winien tego dokonać w ściśle określonej formie - poprzez złożenie do akt postępowania oryginału bądź notarialnie poświadczonego odpisu pełnomocnictwa sporządzonego według wzoru określonego przepisami wykonawczymi do art. 138e § 3 O.p. (druk PPS-1). Składając odwołanie w imieniu strony pełnomocnik nie uczynił zadość tym wymogom, ponieważ pełnomocnictwo z dnia 3 sierpnia 2016 r. nie zostało sporządzone na urzędowym formularzu, a nadto nie zawierało wszystkich obligatoryjnych elementów, które wymienia art. 138c § 1 O.p. tj. numeru identyfikacji podatkowej mocodawcy, numeru identyfikacji podatkowej pełnomocnika oraz adresu elektronicznego pełnomocnika. Zdaniem organu złożony w odpowiedzi na wezwanie dokument nie odpowiadał swą treścią wyraźnym zapisom art. 138c § 1 O.p., ponieważ nie zawierał adresu elektronicznego pełnomocnika będącego radcą prawnym. Podkreślono, że wbrew zarzutom podniesionym w zażaleniu, wskazanie adresu elektronicznego stanowi obowiązek, a nie uprawnienie profesjonalnego pełnomocnika. Regulacja ta powiązana jest bowiem z przepisem art. 144 § 5 O.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r., przewidującym obowiązek dokonywania doręczania pism w postępowaniu pełnomocnikom profesjonalnym na adres elektroniczny albo w siedzibie organu podatkowego. Ustawa przewiduje możliwość doręczenia pełnomocnikowi profesjonalnemu pism w formie pisemnej, za pośrednictwem operatora pocztowego lub osób upoważnionych (art. 144 § 1 pkt 1 O.p.) jedynie w przypadku problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej (art. 144 § 3 O.p.). Natomiast niepodanie przez pełnomocnika adresu elektronicznego nie jest problemem technicznym, o którym mowa we wskazanym przepisie, lecz brakiem formalnym pełnomocnictwa. Jednocześnie podkreślono, że adres elektroniczny w rozumieniu ww. przepisów oznacza profil zaufany na platformie ePUAP, a nie adres skrzynki mailowej. Art. 3 pkt 14 O.p. mówi o doręczaniu pism organów podatkowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego administracji podatkowej (portal podatkowy) czyli ePUAP. Zatem pełnomocnik, w niniejszej sprawie zobligowany był do utworzenia adresu elektronicznego na platformie ePUAP. Końcowo SKO wyjaśniło, że dołączenie do zażalenia kolejnego druku PPS-1 ze wskazaniem w polu nr 44 adresu mailowego pełnomocnika nie mogło wywrzeć skutków prawnych, ponieważ nie jest to adres ePUAP, o którym powyżej, nadto uzupełnienie to nastąpiło po upływie 7 dniowego terminu wyznaczonego przez organ. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pełnomocnik skarżącej wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu storna zarzuciła: 1. naruszenie art. 169 § 1 i § 4 O.p., w zw. z art. 138c § 1, 120 i 121 O.p. poprzez uznanie, że były podstawy do pozostawienia odwołania bez rozpoznania, gdyż pełnomocnik nie uzupełnił braków formalnych pełnomocnictwa, podczas gdy wezwanie pełnomocnika do usunięcia braków formalnych z dnia 30 listopada 2016 r. nie było precyzyjne, gdyż nie zawierało pouczenia w zakresie w jakiej formie pełnomocnictwo szczególne powinno być złożone, nie przytoczono podstawy prawnej takiego pełnomocnictwa tj. art. 138c § 1 O.p. oraz nie wyjaśniono co należy rozumieć pod pojęciem "adres elektroniczny", ponadto pouczenie nr 6 znajdujące się na drugiej stronie druku pełnomocnictwa PPS-1 wprowadza w błąd osobę wypełniającą to pełnomocnictwo, poprzez bezpośrednie wskazanie, iż "Wypełnienie poz. 44 jest obowiązkowe w przypadku pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym oraz nierezydenta nieposiadającego identyfikatora podatkowego, jeśli nie wskazują w sekcji D.2. adresu do doręczeń w kraju ", 2. naruszenie art. 144 § 5 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i uznanie, że doręczenie korespondencji do pełnomocnika może następować wyłącznie za pomocą środków komunikacji elektronicznej, podczas gdy z powołanego przepisu wynika, iż korespondencja może być doręczana w siedzibie organu, a więc organ powinien chociaż podjąć próbę doręczenia pełnomocnikowi korespondencji w siedzibie organu, tym bardziej, że próba ta nie spowodowałaby opóźnienia w przeprowadzeniu postępowania, gdyż organ posiadał adres e-mail pełnomocnika oraz jego numer telefonu i mógł poinformować pełnomocnika, o pozostawieniu korespondencji kierowanej do pełnomocnika w siedzibie organu, 3. naruszenie art. 120 O.p. w zw. z art. 121 O.p. poprzez pozostawienie bez rozpoznania odwołania, ze względu na brak prawidłowego pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu przez skarżącą i nieusunięcie tego braku formalnego pomimo wezwania a jednocześnie rozpoznanie merytoryczne zażalenia skarżącej wniesionego przez pełnomocnika na postanowienie organu o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania, na podstawie tego samego pełnomocnictwa, bez wzywania do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, 4. naruszenie art. 233 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i utrzymanie w mocy postanowienia organu o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania, podczas gdy zaskarżone postanowienie powinno zostać uchylone. Pełnomocnik skarżącej podniósł, że z kierowanego do niego wezwania oraz oświadczenia organu nie sposób doszukać się jakie błędy zostały popełnione w uprzednio złożonym pełnomocnictwie oraz jak należy je usunąć. Nie zostało podane czy organ żąda złożenia "prawidłowego pełnomocnictwa" lub "pełnomocnictwa na właściwym formularzu", a jedynie wezwano do przedłożenia "udzielonego pełnomocnictwa". Jednocześnie organ wskazał, że poprzednie pełnomocnictwo jest niezgodne z O.p., nie podając na czym polega ta niezgodność oraz w jaki sposób organ oczekuje usunięcia tej niezgodności. W wezwaniu z dnia 30 listopada 2016 r. organ nie podał w jakiej formie pełnomocnictwo powinno być złożone, jaki formularz powinien znaleźć zastosowanie, nie przytoczył podstawy prawnej takiego pełnomocnictwa tj. art. 138c § 1 O.p. oraz nie wyjaśnił co należy rozumieć pod pojęciem "adres elektroniczny". Skarżąca podniosła, że pouczenie nr 6 znajdujące się na drugiej stornie druku pełnomocnictwa PPS-1 wprowadza odbiorcę w błąd, gdyż z jego treści wynika, że profesjonalny pełnomocnik nie ma obowiązku podania adresu poczty elektronicznej, jeżeli w sekcji D2 podał adres do doręczeń w kraju. Wobec czego wysoce niewłaściwe jest wyciąganie wobec strony negatywnych konsekwencji, gdy strona zastosowała się do pouczenia znajdującego się pod formularzem. Końcowo powołano się na wyrok WSA w Warszawie w wyroku z dnia 17 sierpnia 2011 r., sygn. akt. III SA/WA 448/11. Skarżąca uważa, że wydając zaskarżone postanowienie organ naruszył art. 144 § 5 O.p. - w przypadku braku możliwości doręczenia korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej organ powinien podjąć chociaż próbę doręczenia korespondencji w siedzibie organu. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności wydania przez organ postanowienia pozostawiającego odwołanie strony bez rozpoznania, z uwagi na niewskazanie przez pełnomocnika będącego radcą prawnym - elektronicznego adresu dla doręczeń na platformie ePUAP. Na wstępie należy wskazać, że postępowanie odwoławcze przed organem drugiej instancji ze względu na swoją odrębność, zostało uregulowane w rozdziale 15 zatytułowanym "Odwołania" obejmującym art. 220-235 Ordynacji podatkowej. Art. 235 O.p., odsyła w sprawach nieuregulowanych w art. 220-234 O.p. do stosowania odpowiednio przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Podstawową zasadą w postępowaniu podatkowym jest zapewnienie stronie należytych gwarancji procesowych. Wymóg należytej reprezentacji należy postrzegać jako pełniący rolę gwarancyjną, poprzez możliwość udziału strony w postępowaniu podatkowym. Dlatego też obowiązkiem organu jest badanie z urzędu prawidłowości umocowania pełnomocnika do działania w imieniu strony, co oznacza, że pełnomocnik musi legitymować się prawidłowo sporządzonym pełnomocnictwem. Trzeba bowiem zauważyć, że brak należytej reprezentacji może być podstawą wznowienia postępowania, gdy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 240 § 1 pkt 4 O.p.). Z uwagi na powyższe, organ podatkowy wstępnie badając wniesione podanie – w pierwszej kolejności weryfikuje podanie pod kątem spełnienia wymogów formalnych wniosku, określonych w art. 168 § 2 i § 3 O.p. Jako brak formalny na gruncie wskazanego wyżej przepisu traktuje się również brak lub wadliwość załączonego pełnomocnictwa. Zauważyć należy, że szczegółowy tryb wskazujący na konieczność i sposób usunięcia braków znajduje odzwierciedlenie w art. 169 § 1 O.p., który ma zastosowanie również do odwołania, co wynika z treści art. 168 § 1 O.p. Zgodnie z art. 169 § 1 O.p. jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Powyższy przepis ma charakter gwarancyjny, ponieważ dopiero nieusunięcie braków formalnych podania - w związku z wystosowaniem przez organ wezwania - może spowodować negatywne skutki w postaci pozostawienia pisma bez rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że wzywając wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku, w trybie art. 169 § 1 O.p., organ zobowiązany jest do wskazania, w jakim zakresie wniosek powinien być uzupełniony. Należy zauważyć, że organ powyższemu obowiązkowi uchybił, albowiem kierowane do pełnomocnika strony wezwanie sformułowane było nader ogólnikowo. Wskazano w nim jedynie, że wzywa się do złożenia pełnomocnictwa z uwagi na to, że złożone do akt pełnomocnictwo nie spełnia wymogów przewidzianych przepisami Ordynacji podatkowej. W ocenie sądu, organ powinien precyzyjnej określać w wezwaniu, o co dokładnie wzywa stronę. W niniejszej sprawie prawidłowym byłoby chociażby powołanie się na art. 138c § 1 O.p. Niemniej jednak sąd uznał, że powyższe uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy, albowiem kierowane było do profesjonalnego pełnomocnika, który w odpowiedzi na wezwanie nadesłał pełnomocnictwo szczególne na druku PPS-1. Wskazać należy, że druk ten zawiera wszelkie niezbędne wskazówki dotyczące sposobu jego wypełniania. W szczególności z punktu 6 pouczenia wynika, że w przypadku działającego za stronę radcę prawnego wypełnienie pozycji 44 jest obowiązkowe. Zauważyć należy, że również wezwanie z 30 listopada 2016 r. pomimo ogólnie sformułowanego żądania odsyłało do warunków wskazanych w Ordynacji podatkowej. Wezwanie wskazywało: termin (7 dni od daty doręczenia), rygor (pozostawienie podania bez rozpoznania) oraz obowiązek, (złożenie pełnomocnictwa w określonej formie – przewidzianej w Ordynacji podatkowej). Kwestie związane ze sposobem doręczania pism zostały uregulowane w Ordynacji podatkowej w Dziale IV "Postępowanie podatkowe", Rozdział 5 "Doręczenia". Zgodnie z art. 144 § 5 O.p. doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Natomiast w Rozdziale 3a "Pełnomocnictwo" w art. 138c § 1 O.p., wskazano, że: pełnomocnictwo wskazuje dane identyfikujące mocodawcę, w tym jego identyfikator podatkowy, dane identyfikujące pełnomocnika, w tym jego identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydenta - numer i serię paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiada identyfikatora podatkowego, adres tego pełnomocnika do doręczeń w kraju, a w przypadku adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego - także jego adres elektroniczny. Zauważyć należy, że pełnomocnik odpowiadając na wezwanie organu nadesłał pełnomocnictwo na druku PPS-1, jednakże wbrew nakazowi wynikającemu z art. 138c § 1 O.p. dokument ten nie zawierał adresu elektronicznego pełnomocnika. Zdaniem sądu, treść wyżej cytowanego przepisu nie pozostawia najmniejszych wątpliwości, że w przypadku pełnomocnika profesjonalnego elementem koniecznym pełnomocnictwa jest zawarcie w jego treści adresu elektronicznego pełnomocnika. Jednocześnie przez adres elektroniczny w rozumieniu ww. przepisu należy rozumieć adres na platformie ePUAP, co wynika z art. 144 § 2 O.p. W przepisie tym wskazano: jeżeli przepisy ustawy przewidują doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, doręczenie następuje przez portal podatkowy w zakresie wynikającym z odrębnych przepisów lub przez elektroniczną skrzynkę podawczą. Mając na uwadze, że doręczenie może nastąpić wyłącznie w sposób określony w tym przepisie, czyli przez portal podatkowy w zakresie wynikającym z odrębnych przepisów lub przez elektroniczną skrzynkę podawczą, zatem pełnomocnik miał obowiązek wskazania adresu elektronicznego umożliwiającego taki sposób doręczania - ePUAP, a nie jakikolwiek adres elektroniczny. Pojęcie adres elektroniczny zawarte w art. 138c § 1 O.p. należy rozumieć jako adres elektroniczny na platformie ePUAP, nie chodzi bowiem w tym przepisie o jakikolwiek adres poczty elektronicznej. Nadto brzmienie tego przepisu nakazuje przyjąć, że wskazanie adresu elektronicznego stanowi obowiązek pełnomocnika a nie jego uprawnienie. Mając na uwadze powyższe sąd uznał, że skoro do odwołania nie zostało złożone pełnomocnictwo sporządzone zgodnie z zasadami wynikającymi z Ordynacji podatkowej - odwołanie nie mogło otrzymać prawidłowego biegu. Mimo wskazania w wezwaniu w jakim zakresie odwołanie należy uzupełnić, pełnomocnik nie wypełnił należycie tego obowiązku, albowiem nadesłane przez stronę pełnomocnictwo nie spełniało wymogów określonych w art. 138 c § 1 O.p., co w rezultacie skutkowało pozostawieniem odwołania bez rozpoznania. Niezależnie od powyższego podnieść należy, że akcentowana w skardze możliwość doręczenia pisma w siedzibie organu, nie może niwelować skutków niewykonania, czy też nieprawidłowego wykonania wezwania. Mając na względzie zawarte w wezwaniu pouczenie oraz fakt, że pełnomocnik nie wskazał adresu na platformie ePUAP, mimo obowiązku wynikającego z art. 138c O.p. organ odwoławczy prawidłowo pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia. Z uwagi na powyższe, chybiony jest zarzut pełnomocnika odnośnie naruszenia wskazywanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej. Jak wykazano powyżej pełnomocnik nie uzupełnił odwołania w zakresie wynikającym z wezwania. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ww. ustawy, oddalił skargę.