I SAB/Gd 5/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2024 r. sprawy ze skargi R. K. na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w sprawie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2023 r. 1. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie. Decyzją z dnia 22 marca 2023 r. Prezydent Miasta W. (dalej: Prezydent) ustalił J. K., R. K. oraz T. K. wysokość podatku od nieruchomości za 2023 r. Pismem z dnia 7 kwietnia 2023 r. R. K. (dalej: Skarżący) złożył odwołanie od wydanej decyzji, które wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: SKO) w dniu 26 kwietnia 2023 r. W dniu 8 lutego 2024r. Skarżący skierował do SKO ponaglenie, jednak w sprawie nie zostały podjęte przez organ żadne czynności. W dniu 8 maja 2024 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez SKO w rozpoznaniu odwołania wniesionego z dnia 7 kwietnia 2023 r. na decyzję Prezydenta z dnia 22 marca 2023 r. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu w sprawie rozpoznania wniesionego w dniu 7 kwietnia 2023 r. odwołania, stwierdzenie przez Sąd, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania i że miało to charakter rażący oraz wymierzenie organowi grzywny lub zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 50% dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2023 roku ogłoszonego przez Prezesa GUS. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podnosząc, że odwołanie zostało rozpatrzone decyzją z dnia 23 maja 2024 r., sygn. akt SKO Gd/3277/23. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem legalności (zgodności z prawem). Stosownie natomiast do treści art. 3 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.). Skarżący zarzucił przewlekłość w rozpatrzeniu przez organ odwołania z dnia 7 kwietnia 2023 r. na decyzję Prezydenta z dnia 22marca 2023 r. Warunkiem skuteczności wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). W sprawie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania środkiem takim jest ponaglenie. Jak wynika z akt sprawy skarżący dopełnił powyższego wymogu, kierując w piśmie z dnia 8 maja 2024 r. ponaglenie do SKO. W orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalny akt administracyjny (decyzję, postanowienie), gdyż jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wr 1150/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. W judykaturze wskazuje się, że - oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej - nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Zatem rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawę samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne, co nie oznacza, że zawsze szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 34/13 (publ. CBOSA), stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Można zatem stwierdzić, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie prowadzą do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowanego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania. Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego, wyrażoną w art. 125 § 1 O.p., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy podatkowe powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Wskazać należy, że rozwinięcie w/w zasady w odniesieniu do postępowania odwoławczego zawiera przepis art. 139 § 1-3 O.p., który stanowi, że załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy – nie później niż w ciągu 3 miesięcy. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy jest obowiązany zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 140 § 1 O.p.). Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (art. 140 § 2 O.p.). Niezałatwienie sprawy w terminie narusza zasadę sformułowaną w art. 120 O.p., zgodnie z którą organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Odnosi się to również do przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw (art. 139 O.p.), przy czym pozostaje w bezpośrednim związku z zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów podatkowych - art. 121 § 1 O.p. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że mamy w niej do czynienia z tak rozumianą przewlekłością postępowania, Odwołanie od decyzji organu I instancji wpłynęło do SKO w dniu 26 kwietnia 2024 r. Z akt sprawy wynika, że w sprawie nie podjęto żadnych czynności procesowych. Decyzja organu odwoławczego została wydana po wniesieniu skargi, po ponad roku od wniesienia odwołania, na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. Organ nie zawiadomił strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. załatwieniu sprawy w terminie ( art. 140 O.p.). Z tych przyczyn, wobec stwierdzenia prowadzenia przez organ postępowania w sposób przewlekły, Sąd na podstawie art. 149 par. 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1. wyroku. Skarżący wniósł o stwierdzenie, ze przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest taka wadliwość, którą cechuje szczególnie duży ciężar gatunkowy ( por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r. w sprawie II OSK 381/18, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie opóźnienie rozpoznania przez organ odwołania nie było na tyle długotrwałe aby przypisać mu taka cechę, zatem Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 2. wyroku, stwierdzając, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Złożony przez Skarżącego wniosek o wymierzenie grzywny lub zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej podlegał ocenie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Suma pieniężna i grzywna są środkami dyscyplinująco – represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane w szczególnie rażących przypadkach zwłoki organu w rozpoznaniu sprawy. W rozpoznawanej sprawie brak podstaw do przypisania działaniom organu znamion celowego unikania podjęcia czynności w sprawie, zatem Sąd nie stwierdził zaistnienia przesłanki nałożenia na organ grzywny. Przyznania sumy pieniężnej na rzecz strony skarżącej jest możliwe po wykazaniu zakresu uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej przewlekłością. ( por. wyrok WSA we Wrocławiu z 25 czerwca 2024r., sygn.. akt II SAB/Wr 225/24, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący w złożonym przez siebie wniosku nie uzasadnił zaistnienia podstaw do przyznania kwoty pieniężnej. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 3. wyroku, oddalając skargę w zakresie wniosku o wymierzenie grzywny oraz przyznania sumy pieniężnej.[pic]