I SO/Gd 6/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" o przyznanie prawa pomocy w sprawie dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika postępowania ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2011 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym w dniu 2 marca 2012 r. na formularzu PPPr, którego braki zostały usunięte w dniu 4 kwietnia 2012 r. (data stempla pocztowego), "A" zwróciło się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Stosownie do przepisu art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl przepisu art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z przepisem art. 246 § 3 p.p.s.a. adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W świetle powołanych uregulowań można przyznać osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy tylko w sytuacji, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o majątku i dochodach oraz przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego dokumentów źródłowych (odpisu CIT-8 za 2011 r., bilansu oraz rachunku zysku i strat za 2011 r., wyciągów z rachunku bankowego) ustalono, że wnioskodawca wykazał w zeznaniu podatkowym za ubiegły rok dochód w wysokości 1.004,37 zł (przy przychodach w wysokości 1.335,05 zł i kosztach w kwocie 330,68 zł), powyższa kwota stanowi również wynik finansowy zgodnie z rachunkiem zysków i strat za 2011 r. Z przedstawionych wyciągów z prowadzonego dla wnioskodawcy rachunku bankowego wynika, iż jego saldo w okresie od 30 stycznia 2012 r. do 1 kwietnia 2012 r. było cały czas dodatnie kształtując się na poziomie od 1.027,45 zł (stan na dzień 30 stycznia 2012 r.) do 985,48 zł (stan na dzień 1 kwietnia 2012 r.). W uzasadnieniu wniosku oraz w dodatkowym oświadczeniu z dnia 18 kwietnia 2012 r. podniesiono, że w 2011 r. i I kwartale 2012 r. jedynymi przychodami wnioskodawcy były składki członkowskie. W pierwszej kolejności, podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1433/06, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Tym samym przewidując realizację swoich praw przed sądem, stowarzyszenie powinno liczyć się z koniecznością pokrycia kosztów wszczętego postępowania i gromadzić na cele ewentualnych postępowań sądowoadministracyjnych odpowiednie kwoty. Rozpoznając przedmiotowy wniosek, nie można pominąć regulacji zawartych w ustawie z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.). Przepis art. 33 ust. 1 i 2 powołanej ustawy stanowi, że majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może przyjmować darowizny, spadki i zapisy oraz korzystać z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie może także prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Zgodnie z art. 34 Prawa o stowarzyszeniach, dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2007 r., sygn. akt II OZ 672/07, niepubl. oraz z dnia 19 września 2007 r., sygn. akt II OZ 774/07, niepubl.). Wskazać należy, że z przedłożonych w sprawie dokumentów wynika, że wnioskodawca nie zakończył ubiegłego roku stratą tylko zyskiem i nadal osiąga przychody ze składek wpłacanych przez członków stowarzyszenia. Nadto posiada środki finansowe na rachunku bankowym, które może przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Powyższe nie pozwala uznać, że wnioskodawca nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów postępowania, a tym samym, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.