I SPP/Gd 1/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Kraus po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 marca 2025 r., sygn. akt I SPP/Gd 1/25 o przyznaniu prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w części obejmującej wpis od skargi w kwocie powyżej 200 zł oraz odmowie przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałej części w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 12 września 2024 r., nr 2201-IEW.4251.30.2024/EW w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 19% pobieranym z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2020 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz dokonania zabezpieczenia na majątku postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu. Postanowieniem z dnia 19 marca 2025 r. sygn. akt I SPP/Gd 1/25 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał prawo pomocy M. B. (dalej jako: "Skarżący", "strona") przez zwolnienie od kosztów sądowych w części obejmującej wpis od skargi w kwocie powyżej 200 zł oraz odmówił przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałej części w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych. Zgodnie z adnotacją wynikającą ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, przesyłka, wobec nieobecności adresata, została awizowana w dniu 25 marca 2025 r., o czym w oddawczej skrzynce odbiorczej ww. umieszczono zawiadomienie. Następnie, Skarżący odebrał przesyłkę w dniu 9 kwietnia 2025 r. (k. 29 akt I SPP/Gd 1/25). Od ww. postanowienia referendarza sądowego, pismem z dnia 16 kwietnia 2025 r. nadanym w placówce pocztowej, Skarżący wniósł sprzeciw. Postanowieniem z dnia 14 maja 2025 r. sygn. akt I SPP/Gd 1/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił sprzeciw Skarżącego jako wniesiony po upływie terminu. Wskazano, że podstawą tej kwalifikacji jest art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). WSA w Gdańsku wskazał, że czternastodniowy termin, o którym mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a., upłynął z dniem 8 kwietnia 2025 r., a doręczenie należało uznać za dokonane właśnie w tym dniu. W związku z tym, Skarżący mógł wnieść sprzeciw najpóźniej do dnia 15 kwietnia 2025 r. Pismem z dnia 5 czerwca 2025 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 marca 2025 r. sygn. akt I SPP/Gd 1/25. We wniosku strona wskazała, że brak winy polega na tym, że Skarżący złożył bez skutku prawnego sprzeciw zgodnie z pouczeniem zawartym w rozstrzygnięciu WSA doręczonym z zachowaniem terminu 7 dni, jednak w świetle rozstrzygnięcia WSA o odrzuceniu sprzeciwu jeden dzień po terminie. Strona nie mogła działać, ponieważ nie mogła wiedzieć o bezskuteczności. Jednocześnie Skarżący wyjaśnił, że często odbiera korespondencję sądową uprzednio awizowaną w jego miejscu zamieszkania. Także często następuje to w ostatnim dniu awizacji, do czego strona jest w pełni uprawniona i nie można jej na podstawie tej okoliczności stawiać żadnych zarzutów. Skarżący jest często – nawet kilka razy w tygodniu – w urzędzie pocztowym i dopytuje, czy jest dla niego korespondencja do odebrania, która mogłaby trafić na tzw. zwrot. Strona nie wyklucza nawet, że była na poczcie dzień wcześniej, a nawet odbierała inną awizowaną korespondencję, jednak nie jest w stanie tego ustalić z zachowaniem terminu na złożenie niniejszego wniosku, ponieważ również w wypadku postanowienia o odrzuceniu sprzeciwu mamy zapewne do czynienia z doręczeniem zastępczym poprzez awizo, więc termin na złożenie niniejszego wniosku jest krótszy niż wynikający z daty jego odbioru w dniu wczorajszym. Do powyższego wniosku dołączono sprzeciw Skarżącego. Jednocześnie pismem z dnia 5 czerwca 2025 r. Skarżący złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2025 r. sygn. akt III FZ 291/25 oddalił zażalenie Skarżącego. W uzasadnieniu ww. postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że 7-dniowy termin przewidziany na wniesienie sprzeciwu jest terminem ustawowym i sąd nie jest uprawniony do modyfikacji jego długości. Oznacza to, że w sytuacji złożenia sprzeciwu po terminie, sąd jest obowiązany go odrzucić. Ponadto wskazano, że jak wynika z akt sprawy przedmiotowa przesyłka zawierająca odpis rozstrzygnięcia referendarza sądowego była pierwszy raz awizowana w dniu 25 marca 2025 r. i nie została odebrana w terminie 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej, czyli do dnia 8 kwietnia 2025 r. Sąd I instancji zasadnie zatem przyjął, że skuteczne doręczenie przesyłki zostało dokonane w dniu 8 kwietnia 2025 r., a w związku z tym sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego powinien być złożony do dnia 15 kwietnia 2025 r. włącznie. Skarżący – wbrew pouczeniu – nie złożył sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia, tj. do dnia 15 kwietnia 2025 r., a wniósł sprzeciw w dniu 16 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy. W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa". W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie strona nie uprawdopodobniła okoliczności, które miałyby przemawiać za stwierdzeniem, że uchybienie terminowi do wniesienia sprzeciwu miało charakter niezawiniony. Chronologia czynności daje podstawę do uznania, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu na wydane w dniu 19 marca 2025 r. postanowienie, został złożony z zachowaniem terminu ustawowego. W dniu 4 czerwca 2025 r. doręczono stronie odpis postanowienia z dnia 14 maja 2025 r. o odrzuceniu sprzeciwu Skarżącego na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 marca 2025 r. o przyznaniu prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w części obejmującej wpis od skargi w kwocie powyżej 200 zł oraz odmowie przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałej części w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych. Przed upływem 7 dni od dnia uchybienia terminowi – w dniu 5 czerwca 2025 r. – strona zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu, wskazała przyczyny uchybienia terminowi oraz załączyła sprzeciw. Z treści złożonego wniosku wynika, że Skarżący braku swojej winy upatruje w tym, że złożył bez skutku prawnego sprzeciw zgodnie z pouczeniem zawartym w rozstrzygnięciu WSA doręczonym z zachowaniem terminu 7 dni, jednak w świetle rozstrzygnięcia WSA o odrzuceniu sprzeciwu złożonego jeden dzień po terminie. Strona nie mogła działać, ponieważ nie mogła wiedzieć o bezskuteczności. Jednocześnie Skarżący wyjaśnił, że często odbiera korespondencję sądową uprzednio awizowaną w jego miejscu zamieszkania. Także często następuje to w ostatnim dniu awizacji, do czego strona jest w pełni uprawniona i nie można jej na podstawie tej okoliczności stawiać żadnych zarzutów. Skarżący jest często – nawet kilka razy w tygodniu – w urzędzie pocztowym i dopytuje, czy jest dla niego korespondencja do odebrania, która mogłaby trafić na tzw. zwrot. Strona nie wyklucza nawet, że była na poczcie dzień wcześniej, a nawet odbierała inną awizowaną korespondencję, jednakże nie jest w stanie tego ustalić z zachowaniem terminu na złożenie wniosku. Sąd rozpoznając złożony wniosek stanął na stanowisku, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy brak wiedzy Skarżącego co do awizacji jego korespondencji w urzędzie pocztowym, jak również prawidłowości liczenia terminu fikcji doręczenia awizowanej przesyłki, nie stanowił niemożliwej do przezwyciężenia przeszkody w dokonaniu czynności postępowania. Tym bardziej, że, jak wskazywał na to Skarżący, przebywa on na poczcie nawet kilka razy w tygodniu. Jeszcze raz należy podkreślić, że do uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu konieczne jest udowodnienie, że mimo dochowania wszelkiej staranności, nie było się w stanie wypełnić znamion przewidzianych w art. 87 § 2 p.p.s.a., a tego, w ocenie Sądu, Skarżący nie uczynił. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. W niniejszej sprawie nie można stwierdzić, aby strona uczyniła zadość wszystkim przesłankom koniecznym do uznania za zasadne przywrócenie terminu. Reasumując, złożenie sprzeciwu z jednodniowym opóźnieniem stanowi dokonanie tej czynności z uchybieniem terminu. W sprawie nie została wykazana, określona w art. 87 § 2 p.p.s.a. przesłanka przywrócenia terminu do podjęcia czynności w postępowaniu sądowym, w związku z czym wniosek Skarżącego nie mógł odnieść pożądanego przez niego skutku. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu i w konsekwencji, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.