II SA/Gd 1027/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 21 sierpnia 2024 r., nr SKO Gd/2562/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wejherowa w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 22 grudnia 2023 r., który wpłynął w dniu 28 grudnia 2023 r., M. S. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wejherowie o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką J. S. W dniu 12 lutego 2024 r. przeprowadzono rodzinny wywiad środowiskowy. Decyzją z dnia 4 kwietnia 2024 r. nr SR/ŚP/O/1458/2023 Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wejherowie, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Wejherowo, odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przypomniał, że J. S. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności nr [...] w dniu 22 lutego 2013 r. na stałe. W orzeczeniu wskazano, iż nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność. Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawca ma wykształcenie zawodowe - kucharz. Jego kariera zawodowa przebiegała następująco: [...] Hotel lata siedemdziesiąte, Hotel [...], P., Z., od 2002 r. własna działalność gastronomiczna ([...] ostatnia od 2017 do IV 2023). Wnioskodawca zakończył prowadzenie działalności, ponieważ nie przedłużono umowy "bo były im potrzebne pomieszczenia". Od czerwca wnioskodawca nie podejmuje żadnej pracy zarobkowej "bo nigdzie nie było". Jest zarejestrowany w PUP bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wnioskodawca zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, nad którą sprawuje opiekę od czerwca 2023 r. Matka wnioskodawcy podaje, że ma następujące choroby: zawroty głowy, zaćma (prawe oko po operacji, na lewe oko będzie operacja), problemy ze słuchem ("jakby głowa była w wiadrze", głos się odbija, chora patrzy na usta osoby mówiącej). Zmiany chorobowe kręgów szyjnych, zwyrodnienie i stan zapalny obu obręczy barkowych, usunięte narządy rodne (przed 4-5 laty), uszkodzony nerw strzałkowy prawej nogi (opada pięta, po wzięciu tabletek przeciwbólowych porusza się z trudem po mieszkaniu - ciągnie i haczy nogą, przytrzymuje się sprzętów w mieszkaniu), nie korzysta z kul, chodzika (podaje, że wystarcza jej stół i fotele). Zaczynają się podobne problemy zdrowotne z drugą nogą. Nadciśnienie, innych chorób nie ma. Chora nie radzi sobie od 3-4 lat. Stan zdrowia ulega pogorszeniu. Postępują zaniki pamięci, przy schodzeniu po schodach "uciekają schody". Niepełnosprawna jest wdową od 29 lat. Syn M. jest jedynym dzieckiem. Wnioskodawca wykonuje następujące czynności podczas opieki nad mamą: kąpiel co drugi dzień po 30 min, pomoc przy ubieraniu rajstop, kiedy chora wychodzi z domu po 3 min., również kiedy jest w domu 2-3 razy w tygodniu po 3 min.; kiedy syn wychodzi z domu 2-3 razy w tygodniu to ubieranie mamy trwa 15 min. (rajstopy, majtki, skarpetki). Kiedy syn wychodzi mama wyłącza ogrzewanie gazowe. Mierzenie ciśnienia 1-2 razy dziennie po 3 min., przygotowywanie posiłków - codziennie 30 min., podawanie leków - 2x dziennie od 3-5 min., sprzątanie 2x w tyg. po 60 min., pranie 2x w tyg. po 15 min., wizyty lekarskie: wizyta lekarska - lekarz rodzinny - syn zawozi mamę - Przychodnia [...] 2x w miesiącu po 1 do 2 godz.; lekarz leczący kręgosłup w G. 2x w roku po 3 godz.; u okulisty ostatnia wizyta przed 3 laty; opłacanie rachunków 1x w miesiącu do 1 godz.; robienie zakupów codziennie po 1 godz.; realizacja recept 2x w miesiącu po 30 min.; załatwianie spraw urzędowych 1x w miesiącu po 1 godz.; wyjście na spacer - jedynie na cmentarz 1x w miesiącu po 2 godz.; czytanie pism urzędowych 2x w miesiącu po 5 min.; masaż nogi 2x w miesiącu 10 min.; czuwanie podczas snu - sprawdzanie w nocy 1-2x, zobaczenie jak się czuje po 5-10 min.; pomoc przy poruszaniu, asekuracja przy wchodzeniu i schodzeniu ze schodów, przy wychodzeniu z domu jw. po 10 min. Matka wnioskodawcy samodzielnie: myje twarz, ręce, spożywa posiłki, porusza się po mieszkaniu, ubiera koszule i piżamę, korzysta z toalety. Wnioskodawca jest jedyną osobą, która może i sprawuje opiekę nad matką. Matka wnioskodawcy może być sama w domu. Chora mówi, że do 3 godzin, a syn podaje, że maksymalnie matka sama zostaje do 2 godzin. Wnioskodawca nie podejmuje zatrudnienia, ponieważ matka czuje się coraz gorzej od kilku lat, a w wieku wnioskodawcy trudno już znaleźć pracę. Wnioskodawca nie ma orzeczonego stopnia niepełnosprawności, choruje na nadciśnienie, cukrzycę, skrzywienie kręgosłupa. W grudniu 2023 r. miał operację na przepuklinę pachwinową. Kolejną operację będzie miał w kwietniu 2024 r. Aktualnie ma zakaz dźwigania do 1 kg do pół roku, lecz zakaz dźwigania nie utrudnia opieki nad matką. Wnioskodawca przedstawił w Powiatowym Urzędzie Pracy zaświadczenie o zakazie dźwigania powyżej 1 kg. Urząd ten nie dysponuje ofertami pracy dla wnioskodawcy. Wnioskodawca oświadczył, że zakres opieki ma charakter całodobowy poza krótkimi wyjściami po zakupy, wykupienie leków. Wnioskodawca nie odwiedza nikogo, nie jeździ już na ryby, cały weekend przebywa z matką. Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że jego stan zdrowia umożliwia sprawowanie opieki nad matką oraz że nie podejmuje zatrudnienia, ponieważ nie przedłużono umowy i nie miał innego zlecenia. W trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wnioskodawca dołączył zaświadczenie z dnia 17 sierpnia 2023 r. wystawione przez lekarza [...] o stanie zdrowia matki. Następnie organ przypomniał, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Organ przywołał treść art. 17 ust. 1, 1a i 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej jako u.ś.r.) i wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 stwierdził niezgodność z Konstytucją art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Organ wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, gdyż wynika ono z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osoba bliską, która jej wymaga. Jeżeli sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, to świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. W dniu 28 lutego 2024 r. do organu wpłynęło oświadczenie wnioskodawcy, iż: "Zaprzestałem prowadzenia działalności gospodarczej dnia 24.06.2023r., następnie zarejestrowałem się UP, ale ze względu na sukcesywnie pogarszający się stan zdrowia matki zrezygnowałem z poszukiwania pracy. Mama choruje na skrzywienie kręgosłupa, zaćmę (przeszła operację), występują zawroty głowy oraz zaniki pamięci. Porusza się z moją asekuracją. Do codziennych obowiązków podczas sprawowania opieki nad mamą należą: codzienna pobudka, wykonywanie czynności higienicznych. Potrzebuje mojej pomocy w obcinaniu paznokci, kąpieli. Codziennie przygotowuję ubrania i pomagam w ubieraniu. Dwa razy dziennie mierzę ciśnienie i poziom cukru we krwi. Dwa razy dziennie podaję leki. Do czterech razy dziennie przygotowuję i podaję posiłki, które mama samodzielnie spożywa. Codziennie wykonujemy ćwiczenia fizyczne oraz robię masaże kręgosłupa oraz nóg z wykorzystaniem maści przeciwbólowej. Do 5 razy dziennie prowadzę mamę do toalety. Codziennie wykonuję takie czynności jak: sprzątanie, pranie, prasowanie, zakupy, realizację recept, umawianie wizyt lekarskich 2-3r. mies. oraz towarzyszenie w wizytach. Układanie do snu oraz czuwanie podczas snu również należy do moich obowiązków." Organ zauważył, że jak wynika z akt sprawy wnioskodawca ma 64 lata, posiada wykształcenie zawodowe oraz ponad 25 lat pracy. Ostatnia praca zarobkowa to prowadzona od 2 września 2002 r. do 18 września 2023 r. działalność gospodarcza, którą zamknął w związku z brakiem kolejnych zleceń. W takim przypadku nie można mówić o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem się opieki nad matką. Wnioskodawca podaje, że matka nie radzi sobie od 3 lat, a opieki nad nią podjął się dopiero w czerwcu 2023 r. Dodatkowo nie może dźwigać więcej niż 1 kg (do pół roku) po operacji przepukliny w grudniu 2023 r., a kolejny termin operacji wyznaczono na kwiecień 2024 r. Należy uznać, że wnioskodawca nie podejmuje zatrudnienia nie tylko z uwagi na pomoc matce, ale również z uwagi na swój stan zdrowia. W związku z powyższym organ uznał, że w sprawie nie została zachowana przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r. W zaistniałej sytuacji trudno bowiem zgodzić się z tym, że obecnie niepodejmowanie zatrudnienia wynikało z konieczności zapewnienia niepełnosprawnej w stopniu znacznym matce wymaganej stałej opieki. Zakres czynności opiekuńczych dotyczących matki wnioskodawcy jest niewielki i praktycznie sprowadza się do pomocy przy kąpieli (chociaż to też należy uznać za wątpliwe, skoro po operacji przepukliny wnioskodawca nie może dźwigać) i pomocy w przygotowaniu ubrań. Sprzątanie mieszkania, przygotowanie obiadu i zakupy to czynności, które można zaplanować i robić co kilka dni, pomijając to, że takie prace nie stanową o opiece nad niepełnosprawną osobą. Wnioskodawca wykonywałby bowiem wszystkie wskazane przez siebie czynności nawet, gdyby jego matka nie była osobą niepełnosprawną. Organ wskazał, że czynności, które wnioskodawca deklaruje, jako wykonywane z racji opieki nad matką winien on wykonywać niezależnie od niepełnosprawności matki. Wynikają one bowiem z moralnego obowiązku wspierania rodziców i osób starszych. W ocenie organu w związku z tym taka opieka nie jest opieką, która uzasadnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Ma ona bowiem w niniejszym przypadku stanowić dla wnioskodawcy potencjalne źródło nieopodatkowanego dochodu. Powołując się na orzecznictwo organ przypomniał, że ocena spełnienia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku wymaga ustalenia, czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia wynikającego z treści orzeczenia o niepełnoprawności. Organ stwierdził, że rozmiar deklarowanej opieki sprawowanej przez wnioskodawcę nad matką nie jest taki. Po pierwsze matka wnioskodawcy nie jest osobą leżącą, korzystającą z pampersów, wymagającą podawania specjalistycznych leków (np. zastrzyków, wlewów dożylnych), wykonywania zabiegów przeciwdziałających odleżynom; nie wymaga przeprowadzania czynności higienicznych i pielęgnacyjnych, ubierania, rozbierania itd. Takie czynności, tj. czynności związane bezpośrednio z osobą niepełnosprawną, wymagają nie tylko uwagi, ale również są czasochłonne, wykonywane przy tym nie sporadycznie, ale codziennie. Dodatkowo matka wnioskodawcy sama wskazuje, że może przebywać w domu sama nawet do 3 godzin. Po drugie do czynności opiekuńczych deklarowanych przez wnioskodawcę nie można zaliczyć czynności związanych z normalnym prowadzeniem gospodarstwa domowego i jako takie nie uzasadniają one stwierdzenia, że są wykonywane w ramach opieki nad osobą niepełnosprawną. Sprzątanie, pranie i zakupy nie stanowią czynności opiekuńczych. Ponadto, powołując się na orzecznictwo organ wyjaśnił, że nie zawsze osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji będzie wymagała takiej opieki, która pozostawać będzie w stopniu wykluczającym podjęcie przez osobę bliską zatrudnienia. Jednocześnie organ zaznaczył, że w żadnym razie nie kwestionuje konieczności zapewnienia przez opiekuna opieki osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym, chorującej przewlekle na wiele chorób. Nie mniej jednak osoby pracujące niejednokrotnie godzą pracę zawodową z koniecznością zapewnienia niepełnosprawnemu członkowi rodziny wymaganej opieki. Sam fakt sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności nie jest wystarczającą przesłanką do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Konieczność opieki nad osobą niepełnosprawną musi stanowić wyłączną przyczynę niepodejmowania zatrudnienia lub rezygnacji z niego. Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem stanowić substytut wynagrodzenia za pracę, którego nie może uzyskiwać osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zatem świadczenie to może przysługiwać jedynie osobom zdolnym do zatrudnienia, które realnie mogłyby i chciałyby podjąć zatrudnienia, jednak z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie mogą podjąć tego zatrudnienia. Po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawcy decyzją z dnia 21 sierpnia 2024 r. sygn. SKO Gd/2562/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał obszernie stan sprawy i powołał art. 17 ust. 1 i 1b u.ś.r. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów wnioskodawcy może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką. Następnie Kolegium podkreśliło, że choć ma świadomość, iż organy administracji publicznej są zobowiązane do działania na podstawie przepisów prawa, to zdecydowało się przychylić się do stanowiska sądów administracyjnych, które coraz częściej wskazują na konieczność stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. W tym zakresie zatem organ I instancji błędnie przyjął, iż istnieje negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określona w art. 17 ust. 1b u.ś.r. W dalszej kolejności Kolegium przypomniało, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Nie budzi bowiem wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy zarobkowej w związku z niepodjęciem lub rezygnacją z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zgodnie z założeniami ustawodawcy celem świadczeń opiekuńczych, do których należy świadczenie pielęgnacyjne, jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Uszczegóławiając, przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny" powinna być rozumiana, jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową. Omawiane świadczenie, co należy podkreślić, nie jest jednak przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia, powodowanych koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę nie wykonuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza, aby opiekun miał możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Kolegium zwróciło uwagę na utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że jeżeli sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, takich jak np. brak pracy, czy swój stan zdrowia, to świadczenie takie nie będzie przysługiwało. W świetle powyższego, nie każda zatem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy będzie podstawą do przyznania świadczenia, a jedynie takie, których celem jest sprawowanie opieki. Następnie organ odwoławczy przypomniał, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Co więcej, wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy nie można utożsamiać z samą oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej, wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Niepełnosprawność obejmuje bardzo różne stany zdrowotne osób, wobec których taką niepełnosprawność orzeczono - niektóre z tych osób wymagają jedynie wykonywania pewnych czynności opiekuńczych, inne zaś nie są w stanie w ogóle bez takiej opieki funkcjonować. Ta właśnie sytuacja powoduje, że w sprawach dotyczących przyznania świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest dokonanie obiektywnej oceny możliwości wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w zestawieniu z faktycznymi potrzebami opiekuńczymi osoby niepełnosprawnej. Tym samym analiza istnienia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją (niepodejmowaniem zatrudnienia) wymaga oceny i zbadania kilku obszarów. Po pierwsze, istotny jest stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w tym w szczególności ocena zakresu czynności, które jest w stanie wykonać samodzielnie, a w jakim wymaga stałej i długotrwałej opieki. Przy czym ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza w żadnej mierze kwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może jednak wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą. Opieka nad chorym bliskim musi spełniać przede wszystkim cechę stałości lub długotrwałości. Równie istotnym czynnikiem wpływającym na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, że sprawowanie opieki przez wnioskodawcę w sposób rzeczywisty uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż wskazane świadczenie nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym, lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają/nie podejmują aktywności zawodowej. Najistotniejszym jednak i najbardziej ważącym elementem podlegającym ocenie na gruncie ww. przepisu jest zakres czynności faktycznie realizowanych przez opiekuna w relacji do możliwości wykonywania pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w każdym przypadku konieczne jest bowiem ustalenie, czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. W ocenie Kolegium w okolicznościach niniejszej sprawy biorąc pod uwagę wskazywane przez wnioskodawcę inne powody zaprzestania aktywności zawodowej nie sposób jednoznacznie uznać, że rezygnacja przez niego z pracy zarobkowej była związana tylko i wyłącznie z koniecznością podjęcia się opieki nad niepełnosprawną matką, co skutkuje uznaniem, iż w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawcy a sprawowaniem przez niego opieki nad matką. Ponadto z dokonanych w toku postępowania ustaleń (w ramach wywiadu środowiskowego oraz złożonych oświadczeń) nie wynika, by rozmiar i zakres opieki sprawowanej nad matką wymuszał na wnioskodawcy rezygnację i niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zakres samodzielności matki wnioskodawcy, choć ograniczony, to jednak jest tego rodzaju, by wykluczał kontynuowanie przez niego aktywności zawodowej. Z akt sprawy wynika, że matka wnioskodawcy pomimo swojej niepełnosprawności nie jest osobą obłożnie chorą i stale leżącą, w związku z czym jak wskazuje doświadczenie życiowe nie wymaga przeciwdziałania odleżynom, porusza się po domu i na zewnątrz bez sprzętu rehabilitacyjnego - wymaga jedynie asekuracji, jest również sprawna ruchowo w górnej części ciała, może samodzielnie siedzieć, nie wymaga karmienia, pojenia, samodzielnie spożywa przygotowane i podane posiłki, samodzielnie przyjmuje przygotowane i podane leki, jest w stanie wykonywać samodzielnie czynności higieniczne w podstawowym zakresie (sama myje twarz i ręce), sama jest w stanie ubrać się w koszulę i piżamę (w których spędza całe dnie, gdy nie wychodzi na zewnątrz), nie wymaga żadnych specjalistycznych czynności pielęgnacyjnych. Czynności opiekuńcze związane z osobą niepełnosprawną wykonywane przez wnioskodawcę regularnie to przygotowanie i podawanie posiłków, przygotowywanie leków i ich podawanie, mierzenie ciśnienia, pomoc przy czynnościach higienicznych (kąpiel co drugi dzień i obcinanie paznokci), pomoc w dojściu do toalety, wyjściach na cmentarz, czy do lekarzy. Czynności składające się na zakres opieki nad matką w większości są wykonywane w pewnych odstępach czasu, nie zajmują stale czasu wnioskodawcy. Należy dodatkowo zauważyć, że przy zatrudnieniu w niepełnym wymiarze czasu pracy pieluchomajtki zabezpieczają osobę niepełnosprawną na kilka godzin (3, 4 godz.) podczas nieobecności drugiej osoby, zaś użycie sprzętu rehabilitacyjnego (np. chodzika) ułatwiłoby matce wnioskodawcy samodzielne poruszanie się, dałoby stabilizację przy poruszaniu się i wyeliminowałoby zagrożenie przewrócenia się. Odpowiednia organizacja deklarowanych przez wnioskodawcę czynności opiekuńczych nie wyklucza kategorycznie wykonywania przez niego pracy zarobkowej. Kolegium podniosło, że wymienione wyżej czynności, które wykonuje wnioskodawca w ramach opieki nad matką, nie należą do czynności ekstraordynaryjnych, których wykonywania nie można by pogodzić z wykonywaniem pracy np. w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zrozumiałe jest też, że skoro wnioskodawca zamieszkuje z matką w jednym domu, pomaga jej w wykonywaniu wskazanych czynności i je ułatwia matce - to jest przygotowuje ubrania, leki i posiłki i podaje je matce. Jednak jak ustalono w sprawie przez długie okresy w ciągu dnia wnioskodawca nie wykonuje przy matce żadnych specjalistycznych czynności opiekuńczych, to jest w okresie pomiędzy posiłkami. Ponadto z twierdzeń wnioskodawcy, czy ustaleń organu nie wynika, aby schorzenia matki i wynikające z nich jej potrzeby objawiały się w sposób wymagający stałej i nieprzerwanej opieki, czy też nadzoru wnioskodawcy. Zdaniem Kolegium doświadczenie życiowe uczy, że część czynności, które wykonuje wnioskodawca, można wykonywać przed pracą lub po pracy (np. czynności higieniczne, ćwiczenia, masaże itp.). Podobnie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego mogą być wykonywane również poza godzinami zatrudnienia, tak jak to się odbywa w szeregu gospodarstw domowych. Należy zatem zgodzić się z oceną organu I instancji, że zakres koniecznej opieki wyznaczonej potrzebami niepełnosprawnej matki nie wymagał od wnioskodawcy całkowitej rezygnacji z aktywności zawodowej i obecnie jej niepodejmowania. Zaznaczyć przy tym należy - na co wskazywano już w orzecznictwie - że opieka, o której mowa nie musi być sprawowana osobiście przez zobowiązanego - chodzi o zapewnienie opieki, co oznacza, że obowiązek ten może być realizowany np. poprzez zatrudnienie pielęgniarki, czy też zorganizowanie innej formy opieki dla osoby niepełnosprawnej. Reasumując, zdaniem Kolegium, zebrany materiał dowodowy nie potwierdza, że zakres czynności podejmowanych przez wnioskodawcę względem matki wpisuje się w zakres stałej lub długotrwałej opieki, która spowodowała, że tylko z tego powodu zaprzestał on i nie podejmuje zatrudnienia. Przypomnieć bowiem trzeba, że ustawodawca nie wymaga, aby możliwość zatrudnienia odnosiła się do pracy w pełnym jej wymiarze. W tym zakresie istnieje możliwość dostosowania warunków i czasu pracy do potrzeb własnych i rodziny. Definicja zawarta w art. 3 pkt 22 u.ś.r. (obejmująca zatrudnienie i inną pracę zarobkową) jest szeroka - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, nie można uznać istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją przez wnioskodawcę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy), a sprawowaniem przez niego opieki nad matką z uwagi na rzeczywisty zakres i charakter sprawowanej opieki. Pomoc świadczona przez wnioskodawcę matce nie wykracza poza przeciętne ramy pomocy świadczonej przez dzieci na rzecz rodziców w wieku starszym i obiektywnie nie wykluczałoby to możliwości kontynuowania przez niego pracy zarobkowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W skardze na powyższą decyzję wnioskodawca, reprezentowany przez adwokata, zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Wejherowa i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi powołano treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. i wskazano, że z dyspozycji tego przepisu wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z przywołanej normy prawa wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Przy czym warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Przede wszystkim nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona przez skarżącego matce nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wejherowa o odmowie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad matką. Materialnoprawną podstawą zaskarżonych decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), dalej jako u.ś.r. Stosownie bowiem do treści art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 [ustawa o świadczeniach rodzinnych – przyp. Sądu] w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. A zatem o powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przesądza zaistnienie wymaganych przez prawo przesłanek w chwili złożenia wniosku. Oznacza to, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego przed dniem 1 stycznia 2024 r. organy administracji rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem bezspornie wniosek skarżącej o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego wpłynął do organu I instancji w dniu 24 listopada 2023 r. – a zatem przed 31 grudnia 2023 r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., w ówczesnym brzmieniu, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, iż matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem z 22 lutego 2013 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 26 listopada 2006 r., a orzeczenie wydano na stałe. Ponadto również bezsporne jest to, że skarżący – jako syn osoby niepełnosprawnej – jest uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Następnie przypomnieć trzeba, że w myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r. (w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) przepis ten – w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności – został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W konsekwencji słusznie zauważyło Kolegium, że przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Na marginesie należy dodać, że z dniem 1 stycznia 2024 r., a więc w toku kontrolowanego postępowania, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. został uchylony na mocy art. 43 ww. ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Reasumując, okoliczność, że niepełnosprawność matki skarżącego powstała powyżej 18. czy 25. roku jej życia nie może stanowić przeszkody do rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Przechodząc do oceny rozstrzygnięć organów obu instancji wskazać należy, że w ich ocenie w niniejszej sprawie nie jest spełniona przesłanka związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Zdaniem składu orzekającego organy prawidłowo i wyczerpująco przeprowadziły postępowanie, a na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego podjęły właściwe rozstrzygnięcie odpowiadające obowiązującym przepisom prawa materialnego. Przede wszystkim, jak słusznie zauważyły organy, kluczowe przy rozstrzyganiu w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie związku przyczynowo–skutkowego, którego istnienie sprowadza się do oceny, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia. Przesłanka polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny" powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć (kontynuować) innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, a przez którą należy rozumieć aktywność zawodową. Zatem zaprzestanie aktywności zawodowej (jej niepodejmowanie) przez opiekuna musi być spowodowane bezpośrednią koniecznością sprawowania opieki na osobą niepełnosprawną. Przy czym opieka ta musi być związana wyłącznie z osobą chorego (nakierowana na jego osobę) a nie dodatkowo polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego tej osoby. Czynności takie więc jak: zakupy, sprzątanie, pranie czy gotowanie z powodu tego, że są one dla każdego typowymi czynnościami dnia codziennego, wykonywanymi więc również przez osoby na co dzień pracujące zawodowo (przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu) nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności wnioskującego o świadczenie, ponieważ nie zawierają się w pojęciu "sprawowania opieki". Uwzględnienie tego rodzaju czynności jako mieszczących się w pojęciu "opieka nad osobą" prowadziłoby do nieuprawnionego uznania, że każda osoba je wykonująca byłaby niezdolna do podjęcia/wykonywania jakiejkolwiek pracy zawodowej z uwagi na ciążące na niej obowiązki domowe względem niepełnosprawnego (zob. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2024 r. sygn. I OSK 351/24, orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 17 października 2020 r. sygn. I OSK 1148/20, orzeczenia.nsa.gov.pl). Aby można było mówić o spełnieniu przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (zob. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. sygn. I OSK 516/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). W każdym postępowaniu właściwy organ musi zatem dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować (zob. wyrok NSA z 13 maja 2015 r. sygn. I OSK 2820/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną musi istnieć taki związek, w którym to konieczność sprawowania opieki jest przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować. W ocenie Sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, jak słusznie oceniły orzekające w sprawie organy, opisany powyżej związek przyczynowo-skutkowy będący warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Analiza akt sprawy prowadzi bowiem do wniosku, że czynności opiekuńcze sprawowane przez skarżącego nad jego matką nie uniemożliwiłyby skarżącemu podjęcia zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wyjaśnić należy, że w art. 17 u.ś.r. brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga. Jednakże, co już wskazano powyżej, opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji, w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym: rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp. W sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, wyżej wyjaśniony związek przyczynowy nie istnieje (zob. wyrok NSA z 13 grudnia 2024 r. sygn. I OSK 343/24, orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem z akt niniejszej sprawy, w szczególności ze spisu czynności wykonywanych podczas opieki nad matką dołączonego do wniosku z dnia 22 grudnia 2023 r., z rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 12 lutego 2024 r., ze spisu czynności wykonywanych podczas opieki nad matką z dnia 12 lutego 2024 r. oraz z oświadczenia dotyczącego sprawowanej opieki złożonego w dniu 28 lutego 2024 r. wynika, iż matka skarżącego (ur. w 1940 r.) niewątpliwie jest osobą schorowaną w podeszłym wieku, która z tego powodu wymaga wsparcia osoby bliskiej. Jednakże fakt, iż matka skarżącego wymaga wsparcia drugiej osoby w życiu codziennym nie oznacza automatycznie, że osobie, która będzie świadczyła jej pomoc będzie przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne. Matka skarżącego jest wdową i ma tylko jedno dziecko – skarżącego, który wyraża wolę i chęć pomocy swojej matce, choć z powodów zdrowotnych (przebyta operacja przepukliny) ma czasowe ograniczenia w dźwiganiu. Jednakże ww. dokumenty wskazują, iż pomoc świadczona przez skarżącego jego matce nie ma charakteru medycznego (poza mierzeniem ciśnienia dwa razy dziennie po 3 minuty oraz masażami/ oklepywaniem dwa razy w miesiącu po 10 minut). Wszystkie inne wymienione czynności dotyczą pomocy przy ubieraniu (codziennie) i kąpieli (co drugi dzień); przyrządzania i podawania posiłków oraz leków; organizacji wizyt lekarskich, a ponadto szeroko pojętego prowadzenia gospodarstwa domowego: robienia zakupów, sprzątania, prania, opłacania rachunków. Skarżący asekuruje matkę przy wchodzeniu i schodzeniu ze schodów, a także raz w miesiącu organizuje wyjście na spacer na cmentarz. Skarżący załatwia sprawy urzędowe, a nocami sprawdza jedno- lub dwukrotnie jak czuje się matka. Powyższe w zestawieniu z faktem, iż skarżący mieszka razem z matką (prowadzi zatem jedno gospodarstwo domowe) oraz że jego matka – pomimo zaawansowanego wieku i stopnia schorowania – nie jest osobą leżącą, nie jest osobą pampersowaną, może pozostać samodzielnie w domu na 2 lub 3 godziny i jest świadoma, świadczy o tym, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy zaprzestaniem przez skarżącego pracy a opieką nad matką. Nie polemizując z orzeczeniem o niepełnosprawności oraz przedłożonym przez skarżącego zaświadczeniem lekarskim należy wskazać, że z doświadczenia życiowego wynika, iż wiele osób godzi tego typu obowiązki nad niedołężnymi rodzicami czy małymi dziećmi z pracą zawodową, co oczywiście wymaga planowania, sprawnej organizacji i ewentualnej pomocy ze strony osób trzecich – rodziny czy też skorzystania z możliwości oferowanych przez GOPS/ MOPS. Nie mniej jednak większość dorosłych ludzi łączy zarobkowanie z życiem rodzinnym, które niesie za sobą liczne obowiązki, w szczególności w zakresie zapewnienia opieki osobom najbardziej jej wymagającym. Z uwagi na powyższe, jednocześnie nie kwestionując i nie deprecjonując pomocy świadczonej matce przez skarżącego, za uzasadnione należało uznać stwierdzenie orzekających w sprawie organów, że jej zakres nie wypełnia ustawowych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. zgodnie z wnioskiem skarżącego zawartym w skardze oraz wobec braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez organ.