II SA/Gd 1035/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2026 r. sprawy ze skargi T. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 17 października 2025 r. sygn. akt SKO Gd/3092/25 w przedmiocie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z 28 marca 2024 r. T. H. (dalej: "Wnioskodawca", "Skarżący"), na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2023 r., poz. 1993 ze zm.) - dalej: "u.p.o.u.a.", wystąpił do Prezydenta Miasta Gdyni (dalej: "Prezydent", "organ pierwszej instancji") o umorzenie pełnej sumy swojego zadłużenia, tj. 44.500 zł, wraz z odsetkami. Wnioskodawca wskazał, że przez siedem lat wpłacał regularnie miesięcznie alimenty w wysokości nie mniejszej niż wysokość zasądzonych alimentów. Wnioskodawca zaznaczył, że rozwód z zasądzeniem alimentów miał miejsce w 2006 r., zaś on wyjechał na stałe za granicę latem 2005 r. Zdaniem Wnioskodawcy, w związku z tym faktem, całą sprawę należy traktować jako transgraniczną, przez co polski komornik nie jest, nie był i nie będzie żadnym organem do orzekania w tej sprawie, dlatego też nie powinien on podejmować żadnych egzekucji. Do wniosku załączono potwierdzenia przelewów i wpłat gotówkowych wraz z oświadczeniami J. P. za okres od stycznia 2017 r. do marca 2024 r. Decyzją z 29 maja 2025 r. Prezydent, na podstawie art. 28 i art. 30 u.p.o.u.a., odmówił Wnioskodawcy umorzenia 100 % należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w wysokości 32.500 zł wraz z odsetkami w wysokości 36.990,72,42 zł na podstawie u.p.o.u.a. oraz wypłaconej zaliczki alimentacyjnej w wysokości 4.105,50 zł na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej na rzecz uprawnionej J.P. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał m.in., że nie neguje faktu, iż Wnioskodawca przez siedem lat dokonywał wpłat tytułem zasądzonych alimentów, tylko że dokonywał ich z pominięciem organu prowadzącego egzekucję. W związku z tym środki wypłacone z budżetu państwa do niego nie powróciły, a roszczenia organu właściwego wierzyciela na skutek działania dłużnika nie zostały zaspokojone. Zdaniem Prezydenta tym samym nie została również spełniona przesłanka z art. 27 ust. 1 i 1a u.p.o.u.a., zgodnie z którymi dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ pierwszej instancji podniósł, że wymóg skutecznej egzekucji oznacza, iż od dłużnika alimentacyjnego w danym okresie organ egzekucyjny co miesiąc wyegzekwuje kwoty w wysokości odpowiadającej co najmniej kwocie zasądzonych alimentów. Kwoty te muszą stanowić nieprzerwany ciąg comiesięcznych wpływów na rachunek komornika, w wysokości odpowiadającej co najmniej wymiarowi zasądzonych alimentów. Organem prowadzącym postępowanie egzekucyjne jest zaś, zgodnie z art. 2 pkt 8a u.p.o.u.a., organ, który prowadzi egzekucję, albo syndyk wyznaczony w postępowaniu upadłościowym dłużnika. Oznacza to, że umarzając należności w tym trybie należy uwzględnić wpłaty dokonywane przez komornika i opierać się na wydanym przez niego zaświadczeniu o dokonanych wpłatach. Z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Gdańsk - Północ w Gdańsku wynika zaś, że w wyniku egzekucji komorniczej nie wyegzekwowano od Wnioskodawcy żadnych kwot. W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez Wnioskodawcę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 17 października 2025 r. utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył treść przepisów art. 27, art. 28 i art. 30 u.p.o.u.a. wskazując następnie, że z postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Gdańsk - Północ w Gdańsku z 15 lipca 2024 r. sygn. akt Kmp [...] wynika, że postępowanie egzekucyjne w zakresie alimentów bieżących i zaległych na rzecz J. P. zostało umorzone na wniosek wierzyciela. Zaznaczono, że nadal jest jednak prowadzone postępowanie egzekucyjne względem należności na rzecz Prezydenta, który w zastępstwie dłużnika wypłacał środki z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej. Kolegium wskazało, że Prezydent przyjął, iż Wnioskodawca płacił alimenty bezpośrednio byłej żonie, co potwierdzają potwierdzenia przelewów za lata 2018-2024, z pominięciem komornika sądowego, przy czym Wnioskodawca wiedział o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, jednak dokonywał wpłat z pominięciem organu egzekucyjnego. Organ odwoławczy podkreślił, że w postępowaniu toczącym się w trybie art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. organ bada jedynie skuteczność egzekucji, nie uwzględnia natomiast sytuacji majątkowej i zdrowotnej dłużnika. Zatem konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznie nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów i to prowadzona przez wymagany tym przepisem okres. Zdaniem Kolegium wykładnia językowa ww. przepisu prowadzi do wniosku, że zastosowanie ulgi w nim przewidzianej oraz jej wysokość uzależnione jest przede wszystkim od stopnia skuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zmierzającego do odzyskania należności z tytułu alimentów i jednocześnie wpłaty pełnej wysokości alimentów. Całkowita bezskuteczność egzekucji uniemożliwia organom zastosowanie tego przepisu, niezależnie od ich woli oraz innych osobistych uwarunkowań osoby. Skoro w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. jest mowa o skutecznej egzekucji, prowadzonej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 1568), to uznać należy, że inna droga zaspakajania zasądzonych alimentów, z pominięciem organu egzekucyjnego, nie wywołuje skutku w postaci skutecznej egzekucji. Jeżeli bowiem komornik sądowy nie otrzymuje wpłat od dłużnika, to nie jest zmniejszany dług wobec organu właściwego wierzyciela z tytuły wypłat zaliczki alimentacyjnej i wypłat z funduszu alimentacyjnego. Z akt sprawy wynika zaś, że od co najmniej ośmiu ostatnich lat Wnioskodawca nie wpłacał organowi egzekucyjnemu żadnych kwot. Egzekucja była więc bezskuteczna, co automatycznie wyklucza możliwość zastosowania ulgi, o którą ubiega się Wnioskodawca. Kolegium powtórzyło, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. bada się przede wszystkim skuteczność egzekucji, zaś w niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest to, że Wnioskodawca co najmniej w okresie ostatnich 7 lat nie przekazywał żadnych kwot organowi egzekucyjnemu. Bezsporne jest również to, że organ pierwszej instancji w zastępstwie dłużnika alimentacyjnego wypłacał osobie uprawnionej świadczenia z fundusz alimentacyjnego (środki te stanowią przedmiot postępowania przed organem egzekucyjnym). Uwzględnienie wniosku o zastosowanie ulg w ich spłacie jest zatem niemożliwe, gdyż wpłata alimentów bezpośrednio osobie uprawnionej, z pominięciem organu egzekucyjnego, doprowadziła do pokrzywdzenia Prezydenta jako wierzyciela. Końcowo wskazano, że w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o zastosowanie ulg wskazanych w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. nie bada się prawidłowości wszczęcia i prowadzenie egzekucji przez organ egzekucyjny - te kwestie należy rozpatrywać w postępowaniu przed sądem powszechnym. Jedynym wyznacznikiem jest skuteczność powadzenia egzekucji; gdyby była ona skuteczna to kwestię zastosowania ulg wskazanych w tym przepisie należałoby rozważyć w trybie uznania administracyjnego. Skoro egzekucja nie jest skuteczna to o zastosowaniu ulg nie może być mowy. W skardze na decyzję organu odwoławczego T. H., reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, zarzucił jej naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 7a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji brak uznania przez organ, że wystąpiły przesłanki do umorzenia długu alimentacyjnego Wnioskodawcy, podczas gdy wnioskujący wskazał organom, iż płacił regularnie alimenty na rzecz osoby uprawnionej, a więc dochodziło do podwójnego otrzymywania świadczeń alimentacyjnych przez J. P., a nadto nieuwzględnienie przez organ wydający decyzję, że w sprawie niezasadnie prowadzono postępowanie egzekucyjne, co w konsekwencji prowadzi do konieczności poniesienia przez Skarżącego kosztów postępowania egzekucyjnego, mimo że dokonywał on wpłat alimentów na rzecz osoby uprawnionej; 2. art. 7 k.p.a. poprzez rozpoznanie sprawy z pominięciem słusznego interesu obywateli, wydając decyzję, zgodnie z którą Skarżący musi ponieść dwukrotnie wysokość świadczeń alimentacyjnych, mimo że przez lata wpłacał kwotę alimentów na rzecz osoby uprawnionej, zatem postępowanie egzekucyjne przeciwko Skarżącemu nie powinno w ogóle zostać wszczęte, co nadto stoi w sprzeczności z art. 8 § 1 k.p.a. Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której Skarżący wnioskował o umorzenie długu alimentacyjnego, przedłożył dowody wpłat alimentów bezpośrednio na rzecz uprawnionej, a organ wydając decyzję skupił się wyłącznie na wykładni przepisu art. 30 ust. 1 ww. ustawy, podczas gdy brak jest przeciwskazań ku temu, aby uznać w przedmiotowej sprawie, że dług Skarżącego powinien zostać umorzony z uwagi na jego sytuację życiową, w szczególności dochodową, bowiem niezasadne jest zobowiązanie dłużnika do płacenia podwójnie tych samych świadczeń. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych, oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi zarzucono, że organy dokonały rozstrzygnięć z pominięciem prawidłowej wykładni i zastosowania przepisów mających kluczowe znaczenie dla oceny wniosku Skarżącego o umorzenie należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczki alimentacyjnej. Wskazano, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika w szczególności, iż faktem bezspornym jest, że Skarżący dokonywał wpłat alimentów na rzecz uprawnionej, zatem organ nie kwestionuje tego, że te należności były spłacane, jednakże uznaje, że wpłaty te były dokonywane z pokrzywdzeniem wierzyciela. Powyższe oznacza, że osoba uprawniona otrzymała świadczenia alimentacyjne podwójnie - zarówno od Skarżącego, jak i z funduszu alimentacyjnego. W dalszej kolejności zwrócono uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwołał się wyłącznie do literalnej wykładni art. 30 u.p.o.u.a., ignorując stan faktyczny niniejszej sprawy oraz skutki finansowe dla Skarżącego. Wydając decyzję organ nie odniósł się natomiast do sytuacji życiowej Skarżącego, a w przedmiotowym stanie faktycznym i prawnym należałoby uznać, że nawet w przypadku uznania przez organ, iż nie jest zasadne umorzenie długu w oparciu o art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., należało rozważyć również możliwość umorzenia tego długu w oparciu o ust. 2 tego artykułu. Niezrozumiałe jest bowiem, na jakiej podstawie uprawniona otrzymywała podwójne świadczenia przez okres kilku lat (należałoby uznać to za bezpodstawne wzbogacenie), a zobowiązany mimo przedłożenia dowodów wpłat, a zatem udowodnienia braku długu, ponownie musi uiszczać świadczenie, nadto z odsetkami, które również w tej sytuacji należałoby uznać za naliczone bezzasadnie. W ocenie strony skarżącej zaskarżona decyzja jest sprzeczna z literą prawa oraz z linia orzeczniczą sądów administracyjnych, gdzie wskazuje się, że skuteczność egzekucji, o której mowa w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. nie może być zawężona tylko do skuteczności egzekucji komorniczej. Zwrócono uwagę, że Skarżący przedłożył dowody wpłat gotówkowych oraz przelewów uiszczanych tytułem alimentów od marca 2017 r. do marca 2024 r., a zatem należy uznać, że Skarżący spełnił przesłanki z art. 30 u.p.o.u.a., gdyż nie powiększał w żaden sposób zadłużenia. Zatem organ powinien uznać, że w przypadku niepowiększania zadłużenia alimentacyjnego, dokonywania wpłat przez zobowiązanego, a zatem w konsekwencji wypełniania ciążącego na nim obowiązku, brak umorzenia długu w przedmiotowej sprawie będzie sprzeczny z zasadami współżycia społecznego i doprowadzi do trudnej sytuacji finansowej i życiowej dłużnika, a nadto wywoła poczucie niesprawiedliwości. Wówczas organ powinien umorzyć dług w oparciu o art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Odwołując się do judykatury wskazano, że celem art. 30 ust 1 u.p.o.u.a. jest udzielenie realnej pomocy dłużnikom alimentacyjnym, którzy w konkretnych okolicznościach faktycznych doprowadzają do uregulowania swoich zobowiązań. Jednocześnie przepis ten odpowiada podstawowemu założeniu, że zarówno niepłacenie alimentów na rzecz dzieci, jak i niespłacanie należności, które zostały tym dzieciom wypłacone przez budżet Państwa, aby uchronić je przed negatywnymi skutkami braku alimentacji ze strony rodzica, są sytuacjami, które nie mogą być promowane przez obowiązujący system prawny. Mając powyższe na uwadze zarzucono, że w niniejszej sprawie organy nie tylko nie zbadały interesu społecznego i słusznego interesu strony, ale doprowadziły do utrwalenia i pogłębienia niesprawiedliwości, bowiem Skarżący ma zapłacić zobowiązanie, mimo że świadczenia alimentacyjne faktycznie były przez niego regulowane. Takie działanie jest sprzeczne z zasadą zaufania do władzy publicznej, gdyż obywatel, który rzetelnie wykonuje obowiązek alimentacyjny powinien mieć prawo oczekiwać, że państwo nie będzie nakładało na niego podwójnej odpowiedzialności finansowej. W takich okolicznościach zastosowanie art. 7a § 1 k.p.a. było konieczne. Skarżący nie może bowiem ponosić negatywnych konsekwencji działania organu wypłacającego świadczenia niezasadnie, a następnie dochodzącego od niego zwrotu całości kwot wraz z odsetkami. Podsumowując podniesiono, że wydana decyzja w przypadku braku jej uchylenia i zmiany doprowadzi do sytuacji, w której dłużnik będzie zobowiązany do zapłaty podwójnych świadczeń alimentacyjnych, mimo spełniania obowiązku alimentacyjnego we wskazywanym okresie i mimo braku narażenia obowiązanej na szkodę finansową. Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpoznanie w trybie uproszczonym, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 17 października 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z 29 maja 2025 r. odmawiającą T. H. umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2025 r., poz. 438 ze zm.), która w preambule stanowi, że dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodziny. W preambule odnotowano również, że konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji, zaś wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. Z powyższego wynika, że obowiązek utrzymania i wychowania swoich dzieci spoczywa przede wszystkim na rodzicach. Niewątpliwie uchylanie się od łożenia na utrzymanie własnych dzieci jest naganne i nie powinno być premiowane w ten sposób, że obowiązek ten przejmuje Państwo, a w konsekwencji wszyscy podatnicy. Dlatego też stosowanie ulg powinno mieć charakter wyjątkowy. Nie zmienia to jednak okoliczności, że ustawodawca taką możliwość przewidział, a zatem dopuścił sytuacje, w których dłużnik może skorzystać nawet z całkowitego zwolnienia z długu. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.o.u.a. w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności: 1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia, 2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej 3 - do ich całkowitego zaspokojenia, 3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia, 4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym 4 - do ich całkowitego zaspokojenia - po należnościach określonych w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego. Z kolei art. 30 u.p.o.u.a. stanowi, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów (ust. 1). Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3). Z powołanej regulacji wynika, że prowadząc postępowanie w trybie art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. organ bada jedynie skuteczność egzekucji, tj. bada, czy wobec dłużnika alimentacyjnego była skuteczna egzekucja w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów i to prowadzona przez wymagane powołanym przepisem okresy. Należy wskazać, że ustawodawca wprowadził powyższą regulację prawną, aby skłonić dłużników alimentacyjnych do systematycznego comiesięcznego uiszczania zaległości w kwocie nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Prawo do ulgi w postaci umorzenia należności przysługuje bowiem tylko takiemu dłużnikowi alimentacyjnemu, od którego sądowy organ egzekucyjny co miesiąc wyegzekwuje kwoty w wysokości zasądzonych alimentów, a w okresie wskazanym w ustawie nie będzie żadnych przerw. Omawiany art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. stanowi zatem swoistą premię dla dłużnika alimentacyjnego za jego nieprzerwane, comiesięczne regulowanie zobowiązań alimentacyjnych za pośrednictwem sądowego organu egzekucyjnego w wysokości nie niższej niż kwota zasądzonych alimentów (zob. wyrok WSA w Warszawie z 18 grudnia 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 1621/15, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W judykaturze nie budzi przy tym wątpliwości, że spełnienie wymogu skutecznej egzekucji stanowi, jak wynika z literalnej treści art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., niezbędny warunek wstępny, którego zaistnienie otwiera dopiero organowi możliwość podjęcia decyzji o umorzeniu należności w ramach przyznanego wskazanym przepisem uznania administracyjnego. Umorzenie należności na wniosek dłużnika jest bowiem odstępstwem od generalnej zasady pokrywania wspomnianych należności przez dłużnika i może mieć miejsce jedynie w sytuacjach ściśle wskazanych przez ustawę. Zwrot należności jest bowiem zasadą, a instytucja umorzenia jest odstępstwem (wyjątkiem) od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych. Zatem przepis przewidujący umorzenie należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 u.p.o.u.a., nie może podlegać wykładni rozszerzającej (zob. wyrok NSA z 24 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 1968/17). Na gruncie niniejszej sprawy postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Kolegium zainicjował wniosek Skarżącego z 28 marca 2024 r. o umorzenie należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 3 u.p.o.u.a. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ właściwy dłużnika odmówił uwzględnienia ww. wniosku wskazując, że w sprawie nie została spełniona wymagana art. 30 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy przesłanka skutecznej egzekucji należnych alimentów przez wskazany w ustawie minimalny okres (7 lat). Po analizie nadesłanych wraz ze skargą akt sprawy Sąd uznał powyższą ocenę za trafną. Zdaniem Sądu poczynione przez organy ustalenia stanu faktycznego są prawidłowe i znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym, w tym dokumentach pozyskanych od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Gdańsk - Północ. Z dokumentów tych jednoznacznie wynika, że w wyniku egzekucji komorniczej nie wyegzekwowano od Skarżącego żadnych kwot. Wobec powyższego organy trafnie uznały, że w sprawie nie został spełniony warunek skuteczności egzekucji, o którym mowa w art. 30 ust. 1 pkt 3 u.p.o.u.a., tj. wymóg nieprzerwanego, comiesięcznego regulowania zobowiązań alimentacyjnych za pośrednictwem sądowego organu egzekucyjnego w wysokości nie niższej niż kwota zasądzonych alimentów. W konsekwencji trafnie przyjęto, że w sprawie brak było podstaw do uwzględnienia wniosku dłużnika na podstawie powołanego przepisu. Dokonując oceny spełnienia przesłanek zawartych w ww. przepisie prawidłowo organy swoje ustalenia w sprawie poczyniły na podstawie dokumentacji pozyskanej od komornika sądowego. Sąd nie podziela przy tym stanowiska strony skarżącej, że organy dokonały błędnej wykładni zawartego w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. zwrotu "skuteczna egzekucja". Strona skarżąca w szczególności podnosi, że zwrot ten organy utożsamiły wyłącznie ze skutecznością egzekucji komorniczej, podczas gdy pojęcie to powinno być interpretowane szerzej jako obejmujące także sytuację, w której roszczenia organu właściwego wierzyciela zostały w całości i terminowo zaspokojone wskutek dobrowolnych wpłat dłużnika alimentacyjnego bezpośrednio na konto organu wierzyciela, co wprost odpowiada wymogom określonym w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. Odnosząc się do powyższego stanowiska należy zauważyć, że przy ocenie przesłanki skutecznej egzekucji organy oparły się na dokumentacji komorniczej, w tym treści zaświadczenia komornika sądowego o stanie wyegzekwowanych od dłużnika kwot. Powyższe zaświadczenie, jako czynność sądowego organu egzekucyjnego, nie może podlegać weryfikacji przed organami administracji i jest wiążące dla organu wykonawczego gminy (organu właściwego dłużnika). W sprawie o umorzenie należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 u.p.o.u.a., organ właściwy dłużnika nie jest bowiem uprawniony do samodzielnej oceny tego, czy egzekucja prowadzona przez sądowy organ egzekucyjny była skuteczna w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. W szczególności organ ten nie posiada kompetencji do wypowiadania się, czy na poczet skutecznej egzekucji, o której mowa w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., można zaliczyć kwoty wpłacane bezpośrednio przez Skarżącego na rachunek opiekuna prawnego uprawnionej do alimentów tytułem spłaty należności z funduszu alimentacyjnego. Obowiązkiem Prezydenta, a następnie Kolegium, było ustalenie wystąpienia przesłanki bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. w oparciu o zaświadczenie pochodzące od sądowego organu egzekucyjnego - co też organy w niniejszej sprawie uczyniły. W tej sytuacji nie ma racji strona skarżąca podnosząc, że dla oceny skuteczności egzekucji w rozumieniu art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. znaczenie miały wpłaty uiszczane dobrowolnie przez Skarżącego, poza postępowaniem egzekucyjnym, bezpośrednio do rąk osoby uprawnionej, co prowadziło do zmniejszania zadłużenia. Nie można bowiem pomijać, że udzielając w trybie u.p.o.u.a. pomocy osobom uprawnionym do alimentów ze środków publicznych Państwo czyni to "tymczasowo", w zastępstwie zobowiązanego do ich uiszczania. W związku z tym zobowiązany do alimentów kwotę wypłaconych przez Państwo osobom uprawnionym świadczeń wraz z odsetkami zobowiązany jest zwrócić. Temu zaś, poza podstawowym celem, jakim jest pozyskanie od zobowiązanego należnych alimentów, służy prowadzona wobec dłużnika egzekucja komornicza. Z kwot uzyskanych w jej wyniku, po potrąceniu kosztów egzekucyjnych, organ egzekucyjny, poza należnościami wierzyciela, zaspokaja także inne należności, co wprost wynika z brzmienia art. 28 ust. 2 u.p.o.u.a. Skoro zatem prowadzona wobec Skarżącego egzekucja alimentów, w okresie objętym hipotezą normy prawnej zawartej w art. 30 ust. 1 pkt 3 u.p.o.u.a., nie była skuteczna, to w konsekwencji nie została także spełniona podstawowa przesłanka warunkująca możliwość udzielenia Skarżącemu ulgi w spłacie zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, poprzez ich umorzenie w wymiarze 100%. Tym samym niezasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania (art. 7 i art. 7a § 1 k.p.a.), jak i prawa materialnego (art. 30 u.p.o.u.a.) i powołana na ich poparcie argumentacja. Końcowo należy wskazać, że granice sprawy administracyjnej wyznaczył wniosek Skarżącego z 28 marca 2024 r., w którym wystąpił on do Prezydenta o "umorzenie mojej pełnej sumy zadłużenia w całości, to jest 44500 PLN plus odsetki", wskazując we wniosku, że przez siedem lat wpłacał regularnie miesięcznie alimenty w wysokości nie mniejszej niż wysokość zasądzonych alimentów. Nie ulega zatem wątpliwości, że żądanie Skarżącego dotyczyło instytucji uregulowanej w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., tj. umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego z uwagi na skuteczność egzekucji. Z tego powodu nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące nie odniesienia się przez organy do sytuacji dochodowej i rodzinnej Skarżącego i nie rozważenia z urzędu, czy w sprawie może znaleźć zastosowanie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Należy zauważyć, że postępowanie toczące się w trybie art. 30 ust. 2 tej ustawy jest odrębnym postępowaniem prowadzonym przed organem właściwym wierzyciela, a nie organem właściwym dłużnika, jak w niniejszej sprawie, w którym badaniu tego ostatniego organu podlega jedynie przesłanka skuteczności egzekucji w określonym czasie w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby z wnioskiem takim Skarżący wystąpił. Wówczas właściwy organ oceni jego zasadność pod kątem przesłanek z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną. Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożyła zarówno strona skarżąca w skardze (k. 4 akt sądowych), jak i organ administracji publicznej w odpowiedzi na skargę (k. 11 akt sądowych).[pic]