II SA/Gd 1099/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) Protokolant Specjalista Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi E. M. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 7 czerwca 2024 r., nr NSP-VIII.7581.1.299.2023.KPB w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego E. M. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pan E. M. (Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego z 7 czerwca 2024 r., w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Starosta Kartuski wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej decyzją z 29 sierpnia 2023 r. ustalił na rzecz Skarżącego odszkodowanie w udziale wynoszącym 1/2 części, w wysokości 16.342,50 zł z tytułu zmniejszenia wartości działki nr [...] o pow. 5,24 ha położonej w obrębie N., gmina Ż., w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z niej, do którego doszło w wyniku wydania decyzji Naczelnika Gminy Żukowo z 22 listopada 1974 r. zezwalającej Z. na budowę linii energetycznej napowietrznej 400 kV. Do wypłaty odszkodowania zobowiązano P. S.A. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania za szkody powstałe na działce nr [...] wszczęto w dniu 31 marca 2022 r. na wniosek Skarżącego, spadkobiercy J. M. - właściciela nieruchomości w dniu wydania decyzji z 22 listopada 1974 r. Spadek po zmarłym 15 października 1980 r. J. M. nabyli: żona W. M., syn E. M. oraz córka U. G. – każde z nich po 1/3 części. Z kolei spadek po zmarłej 28 września 1993 r. W. M. nabyły dzieci: E. M. oraz U. G. - po 1/2 części spadku. Organ wyjaśnił, że zastosowanie art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami do stanów faktycznych sprzed wejścia, w życie w sytuacjach innych, niż przewidziana w art. 233, jest dopuszczalne zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2021 r. o sygn. akt I OPS 1/20. Nie ma więc przeszkód, by rozstrzygnąć o odszkodowaniu na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy, również dlatego, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 sierpnia 2019 r., I OSK 1840/19 wskazał, że żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania w związku z ograniczeniem praw do nieruchomości przysługuje następcom prawnym wywłaszczonego właściciela na zasadzie sukcesji uniwersalnej. Organ ustalił, że P. S.A. jako następca prawny po Z. nie posiadają informacji o wypłacie właścicielom nieruchomości odszkodowania w trybie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Starosta w konsekwencji uznania prawa Skarżącego do odszkodowania, w celu określenia zmniejszenia wartości nieruchomości w związku z decyzją Naczelnika Gminy Żukowo z 22 listopada 1974 r. powołał biegłego, który określił stan nieruchomości na dzień wydania decyzji, jako grunt niezabudowany o przeznaczeniu rolnym, dla którego nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, stanowiący w przeważającej części użytki orne o pow. powyżej 1 ha do 10 ha. Przez działkę przebiega linia elektroenergetyczna 400 kV. Strefa ograniczonego użytkowania została określona na poziomie 14768 m2 (powierzchnia pasa technologicznego linii energetycznej 400 kV). W wyniku analizy transakcji działek gruntowych o przeznaczeniu rolnym, biegły określił szacunkową wartość rynkową działki numer [...] na kwotę 50253,78 zł/ha, a wartość odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości w związku z lokalizacją linii wysokiego napięcia, rzeczoznawca określił na poziomie 32.685,00 zł. Starosta Kartuski stwierdził, że operat jest zgodny z przepisami prawa, a jego treść jest zupełna, spójna i logiczna. Wojewoda Pomorski po rozpoznaniu odwołania spółki P. S.A., decyzją z 7 czerwca 2024 r. uchylił decyzję Starosty Kartuskiego z 29 sierpnia 2023 r. w całości i umorzył postępowanie. Wojewoda podzielił opinię Starosty Kartuskiego, że mając na uwadze okoliczności faktyczne i prawne sprawy możliwe jest rozstrzygnięcie o odszkodowaniu za ograniczenie prawa własności przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Okoliczność, że o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości nie wystąpiono bezpośrednio po wybudowaniu linii nie ma znaczenia prawnego, istotne jest bowiem ustalenie, że istniejąca linia energetyczna powstała na nieruchomości w związku z uprzednio wydaną decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości, a także fakt, iż obecnie obowiązujące przepisy przewidują ustalenie odszkodowania z tego tytułu - przy jednoczesnym stwierdzeniu, że takie odszkodowanie nie zostało już w przeszłości ustalone. Wojewoda wskazał, że zgodnie z księgą wieczystą prowadzoną dla przedmiotowej nieruchomości ([...]), nieruchomość stanowi własność G. C., który nabył ją na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Kartuzach z 26 kwietnia 2004 r. i umowy zniesienia współwłasności nieruchomości z 23 grudnia 2004 r. (wpisów do księgi dokonano w dniach 27 lipca 2004 r. i 1 lutego 2005 r.). Wojewoda podkreślił, że Pan E. M. jest spadkobiercą J. M. i W. M., jednak prawo własności przedmiotowej nieruchomości nabył on na podstawie umowy o dożywocie zawartej w dniu 11 marca 1976 r., zgodnie z którą nieruchomości, w których skład wchodzi m.in. działka nr [...], w zamian za dożywocie rodziców – J. i W. M. - przeszły na własność Pana E. M. i synowej, J. M. Zatem działka nr [...] została nabyta w drodze umowy o dożywocie, tak więc nie mogło przejść na nowego właściciela roszczenie o odszkodowanie, o którym mowa w art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości w związku z art. 128 i art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość, nie "idzie za rzeczą" jak np. hipoteka czy służebność. Nie przysługuje każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości z tytułu nabycia własności, lecz tylko osobom wywłaszczonym i ich spadkobiercom. W konsekwencji Wojewoda uznał, że Skarżącemu, jako nabywcy działki nr [...], nie przysługuje prawo do odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości prawa jej własności. Zatem wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania w sprawie o charakterze podmiotowym, ze względu na złożenie wniosku o odszkodowanie przez podmiot nieuprawniony do jego otrzymania. Pan E. M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody Pomorskiego z 7 czerwca 2024 r., wnosząc o jej uchylenie, zarzucił organowi naruszenie: art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: "u.g.n.") w zw. z art. 2 w zw. z art. 21, w zw. z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1-2 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że prawo do odszkodowania, o którym mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., nie przysługuje Skarżącemu pomimo, że jest spadkobiercą właściciela nieruchomości z daty wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości; art. 105 § 1 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne zastosowanie przejawiające się w uznaniu, że postępowanie było od samego początku bezprzedmiotowe (tj. już na etapie postępowania przed organem I instancji) bowiem pomimo, że Skarżący jest spadkobiercą po zmarłych rodzicach J. i W. M., to jako nabywca nieruchomości na mocy umowy dożywocia z 11 marca 1976 r. nie jest uprawniony do dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. W ocenie Skarżącego nie ma podstaw do formułowania wniosku, że dochodzenie prawa do odszkodowania jest możliwe jedynie w przypadku tych spadkobierców, którzy nabyli nieruchomość w drodze spadkobrania. Roszczenie o odszkodowanie wchodzi bowiem do spadku niezależnie od tego, czy spadkobierca nabywa w spadku nieruchomość, w stosunku do której została uprzednio wydana decyzja na podstawie art. 35 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Interpretacja przedstawiona przez Wojewodę pozbawiałaby możliwości uzyskania odszkodowania całe rzesze spadkobierców, ponieważ gospodarstwa rolne, w związku zaprzestawaniem działalności rolniczej przez dotychczasowych rolników były przekazywane ich następcom prawnym jeszcze za życia spadkodawców, tak jak miało to miejsce w sprawie. Zdaniem Skarżącego interpretując art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w kontekście możliwości dochodzenia przez spadkobierców odszkodowania należy się kierować wykładnią systemową, funkcjonalną i prokonstytucyjną. Poprawna egzegeza powinna zatem uwzględniać treść art. 2, art. 21, art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 -2 Konstytucji RP. Tymczasem interpretacja dokonana przez Wojewodę prowadzi do wniosków sprzecznych z konstytucyjnymi zasadami równości, ochrony własności, ochrony prawa dziedziczenia, a także zasadą słusznego odszkodowania. Skarżący stwierdził także, że przedstawiona w zaskarżonej decyzji wykładnia art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w odniesieniu do nieruchomości obciążanych infrastrukturą przesyłową, dla których podstawę prawną stanowiła decyzja wydana na podstawie art. 35 u.z.t.w.n. powoduje, że wykluczona jest możliwość uzyskania jakiejkolwiek rekompensaty z tytułu wybudowania na nieruchomości przedmiotowej infrastruktury. W konsekwencji prowadzi to do naruszenia zasady słuszności. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Uczestniczka postępowania P. S.A. w piśmie procesowym z 12 lutego 2025 r. wniosła o oddalenie skargi podkreślając, że zanim doszło do dziedziczenia przez Skarżącego w 1980 r., własność nieruchomości została mu przekazana w drodze sukcesji singularnej, tj. umowy zawartej w formie aktu notarialnego - umowy o dożywocie, zawartej w dniu 11 marca 1976 r., tj. na cztery lata przed śmiercią ojca wnioskodawcy i spadkobraniem. Tym samym nieruchomość objęta decyzją wywłaszczeniową z 22 listopada 1974 r., wydaną na podstawie art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, nie weszła w skład spadku po J. M. Skarżący jest co prawda spadkobiercą J. M., jednak prawo własności nieruchomości objętej decyzją ograniczającą sposób korzystania z niej nabył na podstawie sukcesji singularnej - działka nr [...] została nabyta w drodze umowy o dożywocie z 11 marca 1976 r., nie mogło więc przejść na nowego właściciela roszczenie o odszkodowanie, o którym mowa w art. 35 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości w związku z art. 128 i art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Spółka podkreśliła także, że roszczenie o odszkodowanie w trybie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami jest związane z własnością nieruchomości, a od 2004 r. do chwili obecnej właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest G. C. Na marginesie wskazano także, że ewentualne odszkodowanie ustalane w oparciu o art. 36 ust. 1 z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i aktualnie obowiązującego jego odpowiednika - art. 128 ust. 4 w zw. z art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, powinno uwzględniać jedynie szkodę wynikłą z umiejscowienia na gruncie linii energetycznej, tym samym szerokość pasa zajętości działki objętej wnioskiem (stan na rok 1974 r.) wynosi obszar równy powierzchni rzutu skrajnych przewodów linii 400 kV na grunt. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi. Zaskarżona decyzja Wojewody Pomorskiego jest wadliwa, ponieważ błędne jest stanowisko organu odwoławczego co do braku legitymacji Skarżącego do żądania odszkodowania w tej sprawie. Na dzień wydania decyzji Naczelnika Gminy Żukowo z 22 listopada 1974 r. zezwalającej Z. na budowę linii napowietrzanej 400 kV działka nr [...] stanowiła własność J. M. i W. M. – rodziców Skarżącego. Skarżący nabył tę nieruchomość od rodziców na podstawie umowy o dożywocie z 11 marca 1976 r. Ponadto Skarżący nabył spadek po rodzicach, którzy zmarli: J. M. w dniu 15 października 1980 r., natomiast W. M. w dniu 28 września 1993 r. Oceniając powyższy stan faktyczny w kontekście legitymacji do żądania odszkodowania wskazać w pierwszej kolejności należy, że objętego wskazaną wyżej decyzją Naczelnika Gminy Żukowo, zezwolenia na budowę linii energetycznej udzielono na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64) - zwanej dalej "u.z.t.w.n." Zgodnie z art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n. organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem naczelnika gminy – a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy), zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Z kolei, zgłoszone przez Skarżącego roszczenie odszkodowawcze zostało oparte na obecnie obowiązującej ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm. – dalej jako "u.g.n.") i przepisach regulujących kwestie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 35 u.z.t.w.n. należy kwalifikować jako jeden ze sposobów wywłaszczenia, gdyż wiąże się z trwałością stanu, jaki stwarza decyzja organu, obejmując sobą każdoczesnego właściciela nieruchomości, której dotyczy oraz każdoczesnego przedsiębiorcę przesyłowego wstępującego w miejsce pierwotnego adresata decyzji (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 20 stycznia 2010 r., sygn. akt III CZP 116/09, OSP 2010/11/110; wyroki NSA m.in. z 18 czerwca 2008 r., I OSK 954/07 i z 1 marca 2018 r., I OSK 2112/17). W konsekwencji, do stosunków zaistniałych pod rządami u.z.t.w.n. należy stosować przepisy u.g.n. Realizacja niezaspokojonych roszczeń odszkodowawczych, o których mowa w art. 36 ust. 1 u.z.t.w.n., wynikających ze stosunków administracyjnoprawnych powstałych przed wejściem w życie u.g.n., następuje w trybie i na zasadach przewidzianych w przepisach tej ustawy, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 22 lutego 2021 r., I OPS 1/20. Ponieważ art. 35 u.z.t.w.n. odpowiada w swej treści przepisowi art. 124 ust. 1 u.g.n., dlatego też nie budzi obecnie wątpliwości, że w sprawie wniosku o ustalenie odszkodowania za grunt wywłaszczony w trybie u.z.t.w.n. zastosowanie znajdzie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., który przewiduje, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. W ugruntowanym już orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że art. 129 ust. 5 u.g.n. znajduje zastosowanie do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie tej ustawy i to nie tylko w sytuacji całkowitego pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, lecz również w wypadku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (zob. m.in. wyrok NSA z 9 listopada 2017 r., I OSK 23/16 oraz z 27 lutego 2018 r., I OSK 908/16). Jeżeli bowiem zarówno poprzednia ustawa, pod rządami której ograniczono prawo własności, jak i obecna ustawa, przewidują odszkodowanie z tego tytułu, nie sposób bronić poglądu o jego nieprzysługiwaniu (zob. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2014 r., I OSK 147/13). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż doszło do ograniczenia w wykonywaniu prawa własności nieruchomości i trwa ono nadal na skutek realizacji budowy linii elektroenergetycznej. W związku z tym roszczenie o odszkodowanie z tytułu ograniczenia prawa do nieruchomości dokonanego na podstawie art. 35 u.z.t.w.n. winno zostać rozpatrzone na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów regulujących kwestie odjęcia i ograniczenia prawa własności na skutek decyzji organów administracyjnych. W orzecznictwie sądowoadministarcyjnym generalnie przyjmuje się, że odszkodowanie ustalane w drodze administracyjnej (decyzją administracyjną) nie podlega przedawnieniu. W świetle obecnie obowiązujących przepisów, przedawnieniu ulega wyłącznie odszkodowanie, które zostało już wcześniej ustalone, natomiast przedawnieniu nie podlega samo ustalenie odszkodowania, gdyż z woli ustawodawcy następuje to w formie decyzji administracyjnej. W prawie administracyjnym z przedawnieniem roszczenia mamy bowiem do czynienia tylko wówczas, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi. Tymczasem, ani w ustawie z 1958 r. (u.z.t.w.n.), ani też w ustawie z 1997 r. (u.g.n.) takiego ogólnego przepisu nie zamieszczono. Powyższe oznacza, że chociaż sama instytucja odszkodowania ma charakter cywilny i generalnie roszczenie odszkodowawcze podlega rygorom zawartym w przepisach art. 117 – 125 kodeksu cywilnego (przedawnieniu), to jednak w sytuacji, gdy jest ono ustalane w postępowaniu administracyjnym, te zasady nie obowiązują, gdyż brak jest stosownej regulacji prawnej. Z tego względu należy uznać, że skoro roszczenie odszkodowawcze przysługujące właścicielowi nieruchomości zajętej pod elementy infrastruktury przesyłowej nie uległo przedawnieniu, to nie ma uzasadnionych przeszkód by mogło być ono dochodzone w każdym czasie. Zgodnie z treścią art. 128 ust. 1 u.g.n. wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Nie ulega przy tym wątpliwości, że przez osobę wywłaszczoną należy rozumieć właściciela nieruchomości w dacie wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Niewątpliwie bowiem osobą uprawnioną do żądania odszkodowania za wywłaszczenie, w tym za szczególną jego postać przewidzianą w art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n. oraz art. 124 u.g.n., jest "osoba wywłaszczona". Na gruncie art. 128 ust. 4 u.g.n. podmiotem uprawnionym do odszkodowania będzie osoba ograniczona w przysługującym jej prawie rzeczowym (zob. wyrok NSA z 29 maja 2020 r., I OSK 1326/19). Nadto, w uchwale z 22 lutego 2021 r., I OPS 1/20, NSA wskazał, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 u.z.t.w.n., może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., a nie może być ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. na rzecz nabywcy nieruchomości w drodze umowy zawartej po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Powołując się na powyższą uchwałę Wojewoda Pomorski stwierdził, że skoro Skarżący nabył prawo własności przedmiotowej nieruchomości po dniu czasowego zajęcia tej nieruchomości w trybie określonym w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., na podstawie umowy o dożywocie, to nie przysługuje mu prawo żądania odszkodowania. Skarżący natomiast twierdzi, że jego prawo do żądania odszkodowania nie jest oparte na prawie własności przedmiotowej nieruchomości, ale wynika ze spadkobrania. Mimo bowiem że w skład spadku nie wchodziła nieruchomość, to w jego skład wchodziło roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczenie przysługujące jej rodzicom. W ocenie Sądu stanowisko Skarżącego jest prawidłowe. Wbrew stanowisku Wojewody oraz uczestniczki postępowania (P. S.A.), przeniesienie prawa własności nieruchomości objętej ograniczeniem na rzecz Skarżącego pozostało bez wpływu na aktualność roszczeń odszkodowawczych rodziców Skarżącego, będących "osobami wywłaszczonymi", które to roszczenia raz powstałe oderwały się od prawa własności nieruchomości i weszły w skład spadku niezależnie od losów prawnych tej nieruchomości. Argumentacja Wojewody oraz uczestniczki postępowania sprowadzająca się do tezy, że warunkiem przejścia na spadkobierców osoby wywłaszczonej roszczenia o odszkodowanie jest równoczesne nabycie przez nich w drodze spadkobrania nieruchomości objętej ograniczeniem nie znajduje oparcia w przepisach prawnych, choć Sąd ma świadomość, że w orzecznictwie pojawiają się również głosy odmienne. Teza taka nie wynika także z wnikliwej lektury uchwały NSA z dnia 22 lutego 2021 r., I OPS 1/20. Zaznaczyć należy, że przywołane przez uczestniczkę postępowania orzecznictwo NSA uzasadniające stanowisko Spółki, odnosi się do również do uchwały tegoż Sądu z 22 lutego 2021 r., I OPS 1/20, niemniej nie zwiera argumentacji przemawiającej za prawidłowością prezentowanej wykładni i zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę jest sprzeczne z oceną prawną NSA w tej uchwale wyrażoną. Osobą uprawnioną do odszkodowania jest niewątpliwie były, tj. posiadający takie prawo w dacie wywłaszczenia, właściciel nieruchomości oraz jego następcy prawni na mocy sukcesji uniwersalnej. Skutek decyzji zezwalającej na realizację linii energetycznej, a tym samym ograniczającej prawo własności nieruchomości, przez którą owa linia miała przebiegać, nastąpił w czasie wydania tej decyzji, a tym samym należy go odnieść do podmiotu, któremu przysługiwało takie prawo w czasie wydania tej decyzji. Obowiązek zapłaty odszkodowania wiąże się ściśle z uszczerbkiem majątkowym w postaci ograniczenia prawa rzeczowego do nieruchomości. Uszczerbek ten ponosi podmiot legitymujący się tytułem do nieruchomości w momencie dokonywania ograniczenia prawa rzeczowego. Późniejsi nabywcy takiej nieruchomości uzyskują prawo rzeczowe już ograniczone orzeczonym wywłaszczeniem, a tym samym dokonane wcześniej wywłaszczenie nie wyrządza szkody w ich prawach majątkowych. Konsekwencją przyjęcia, że wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej (art. 128 ust. 1 u.g.n.) jest uznanie, iż wierzytelność o zapłatę odszkodowania nie ma charakteru roszczenia obciążającego nieruchomość, albowiem nie jest roszczeniem wynikającym z zobowiązania realnego, a także nie podlega obowiązkowemu wpisowi do księgi wieczystej. Roszczenie o zapłatę odszkodowania za ograniczenie prawa rzeczowego nie przechodzi na singularnego nabywcę własności takiej nieruchomości i nie przysługuje każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości (zob. wyrok NSA z 2 marca 2018 r., I OSK 2112/17, wyrok NSA z 24 marca 2023 r., I OSK 273/22). Należy zatem podzielić stanowisko, że Skarżącemu z tytułu w drodze umowy o dożywocie prawa własności nieruchomości ograniczonego orzeczonym wywłaszczeniem nie przysługiwało roszczenie o odszkodowanie. Idąc dalej tym tokiem rozumowania należy wskazać, że roszczenie to nadal przysługiwało rodzicom Skarżącego jako osobom wywłaszczonym, mimo zbycia przez nich prawa własności nieruchomości. Prawo do odszkodowania za ograniczenie korzystania z nieruchomości, które powstaje w dacie wydania decyzji stanowiącej podstawę tego ograniczenia, nie jest bowiem prawem związanym z prawem własności tej nieruchomości i jest oderwane od losów prawnych nieruchomości. Roszczenie to także nie wygasa po stronie osób wywłaszczonych w razie zbycia nieruchomości, ergo - wchodzi w skład spadku po osobach wywłaszczonych niezależnie od prawa własności nieruchomości. Nie ma bowiem powodów do różnicowania sytuacji prawnej spadkodawców i spadkobierców. Skoro warunkiem realizacji roszczenia o odszkodowanie po stronie osoby wywłaszczonej nie jest dysponowanie prawem własności nieruchomości, to taki warunek nie obciąża również spadkobierców osób wywłaszczonych, dziedziczących roszczenie o odszkodowanie na zasadzie sukcesji uniwersalnej, nawet jeśli jednocześnie nie dziedziczą nieruchomości (por. wyrok WSA w Gdańsku z 17 lipca 2024 r., II SA/Gd 296/24). Wskazać nadto należy, że jak już wcześniej była o tym mowa, ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 35 u.z.t.w.n. należy kwalifikować jako jeden ze sposób wywłaszczenia, zaś kwestie odszkodowania za wywłaszczenie i ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości regulują art. 128-135 u.g.n. Art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie zarówno do sytuacji pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, jak i ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o których mowa w art. 120 i art. 124 – 126 tej ustawy, a odszkodowanie - o jakim w nim mowa - wynikać może zarówno z art. 128 ust. 1 tej ustawy - w sytuacji pozbawienia prawa, jak i z art. 128 ust. 4 tej ustawy - w razie ograniczenia prawa do nieruchomości. O ile w przypadku wywłaszczenia polegającego na ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości można wyobrazić sobie sytuację, w której własność wywłaszczonej w ten sposób nieruchomości wchodzi w skład spadku i przechodzi na spadkobierców, o tyle taka sytuacja w przypadku wywłaszczenia polegającego na odjęciu prawa własności nieruchomości nie mogłaby nigdy nastąpić. Przyjęcie poglądu Wojewody i uczestniczki postępowania, że warunkiem przejścia prawa do odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na spadkobierców osoby wywłaszczonej jest jednoczesne przejście na nich w drodze spadkobrania prawa własności tej nieruchomości, wykluczałoby z możliwości ubiegania się o odszkodowanie spadkobierców osoby wywłaszczonej w tych przypadkach, w których wywłaszczenie wiązałoby się z pozbawieniem, a nie ograniczeniem, prawa własności. W ocenie Sądu taka wykładnia powyższych przepisów jest niedopuszczalna, godząc w konstytucyjne zasady: równości, ochrony prawa dziedziczenia oraz zasady zgodnie z którą wywłaszczenie może nastąpić tylko za słusznym odszkodowaniem. Powyższe zasady konstytucyjne adresowane są nie tylko do ustawodawcy, który stanowiąc prawo nie może ich naruszać, ale zasady te stanowią również podstawowe kryterium przy dokonywaniu wykładni przepisów prawa przez podmioty stosujące prawo. Zgodnie z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Trybunał Konstytucyjny już na początku swego istnienia wskazał, że istota zasady równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednej miary (por. wyrok z 9 marca 1988 r. sygn. akt U 7/87, a także wyroki z 6 maja 1998 r. sygn. akt K 37/97, z 20 października 1998 r. sygn. akt K 7/98, z 17 maja 1999 r. sygn. akt P 6/98, z 4 stycznia 2000 r. sygn. akt K 18/99, z 18 grudnia 2000 r. sygn. akt K 10/00, z 21 maja 2002 r. sygn. akt K 30/01, z 28 maja 2002 r. sygn. akt P 10/01 oraz z 18 marca 2014 r. sygn. akt SK 53/12). Odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach. Również zasada sprawiedliwości społecznej wynikająca z art. 2 Konstytucji nakazuje równe traktowanie podmiotów wykazujących takie same cechy. Na gruncie analizowanej regulacji takimi cechami są pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Forma natomiast pozbawienia prawa do nieruchomości – tj. pozbawienie prawa własności do nieruchomości lub jego ograniczenie – są cechami nieistotnymi, które nie powinny wpływać na zróżnicowanie sytuacji prawnej podmiotów. Nadto, jak zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w przywoływanej już uchwale z 22 lutego 2021 r., I OPS 1/20, za stanowiskiem, zgodnie z którym spadkobierca osoby wywłaszczonej jest podmiotem uprawnionym do uzyskania odszkodowania w miejsce niezaspokojonego roszczenia odszkodowawczego byłego właściciela przemawia przy tym nie tylko konstytucyjna zasada ochrony prawa dziedziczenia, ale również konstytucyjna zasada, zgodnie z którą wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Z przyjętej konstytucyjnej i ustrojowej zasady wynika, że wywłaszczenie może nastąpić tylko za słusznym odszkodowaniem. Tym samym przyjęcie stanowiska, że spadkobierca osoby wywłaszczonej nie jest osobą uprawnioną do uzyskania odszkodowania w miejsce właściciela, którego roszczenie odszkodowawcze nie zostało zaspokojone, pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z konstytucyjną zasadą, zgodnie z którą wywłaszczenie może nastąpić tylko za słusznym odszkodowaniem. Zachowanie tej konstytucyjnej zasady, że wywłaszczenie może nastąpić tylko za słusznym odszkodowaniem, w przypadku gdy osoba wywłaszczona zmarła przed zaspokojeniem roszczenia odszkodowawczego, możliwe jest tylko wówczas gdy w miejsce zmarłego, podmiotami uprawnionymi do uzyskania odszkodowania będą jego spadkobiercy. To bowiem z konstytucyjnej zasady, że wywłaszczenie może nastąpić jedynie wówczas, gdy dokonywane jest na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem oraz konstytucyjnej zasady ochrony prawa dziedziczenia wynika, że odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia, które jest prawem majątkowym o charakterze kompensacyjnym, mogą nabyć spadkobiercy osoby wywłaszczonej, która zmarła przed nabyciem odszkodowania. Przyjęcie stanowiska Wojewody Pomorskiego powodowałoby, że w istocie wywłaszczenie działki nr [...] w Ż. nastąpiłoby bez słusznego odszkodowania – skoro do jego uzyskania nie byłby uprawniony ani nabywca nieruchomości pod tytułem singularnym, ani spadkobierczyni wywłaszczonych właścicieli. Wbrew zatem stanowisku Wojewody Pomorskiego i uczestniczki postępowania, w sprawie brak było podstaw do umorzenia postępowania z tego powodu, że przedmiotowa działka nie była częścią masy spadkowej odziedziczonej przez Skarżącego. Istotne było bowiem to, czy w skład masy spadkowej wchodziło roszczenie o odszkodowanie, które to roszczenie jest oderwane od prawa własności nieruchomości objętej ograniczeniem. Jeżeli zatem roszczenie to przysługiwało J. i W. M. w dacie otwarcia spadku, weszło w skład spadku. Zasadny okazał się zatem podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda Pomorski rozpatrzy wniesione przez P. odwołanie, uwzględniając powyższe stanowisko Sądu, stosownie do art. 153 p.p.s.a. Jako że Wojewoda Pomorski nie rozpoznał odwołania merytorycznie, poprzestając na umorzeniu postępowania, Sąd nie może odnieść się do zarzutów uczestniczki postępowania podniesionych w odpowiedzi na skargę, dotyczących szerokości pasów ograniczonego użytkowania. W pierwszej kolejności bowiem m.in. ta kwestia podlegać będzie ocenie Wojewody, jako organu merytorycznie rozstrzygającego sprawę. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 680 zł, na które składa się wpis sądowy w kwocie 200 zł i wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Przywołane orzecznictwo dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl.