II SA/Gd 112/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. H. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 8 stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich postanawia: odmówić skarżącemu W. H. przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 112/14 o odmowie przyznania prawa pomocy. W. H. wniósł skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 8 stycznia 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania W. H. prawa pomocy. Następnie wyrokiem z dnia 20 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę W. H. Skarżący ponownie wnioskiem z dnia 23 czerwca 2014 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w związku z wydanym w sprawie wyrokiem. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania W. H. prawa pomocy. Skarżący w dniu 1 sierpnia 2014 r. złożył w sądzie wyciągi z rachunku bankowego swojej żony T. H., do czego został zobowiązany wcześniejszym zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2014 r., doręczonym w dniu 27 czerwca 2014 r. Z akt niniejszej sprawy wynika, że opisane powyżej postanowienie referendarza sądowego z dnia 14 lipca 2014 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 28 lipca 2014 r. wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia sprzeciwu. Termin do wniesienia sprzeciwu upłynął skarżącemu w dniu 4 sierpnia 2014 r. W dniu 27 listopada 2014 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, dołączając do niego sprzeciw. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że po otrzymaniu w dniu 28 lipca 2014 r. postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w dniu 1 sierpnia 2014 r. złożył wyciąg z rachunku bankowego. W. H. zaznaczył, że był przekonany, że będzie to wystarczające do ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wyjaśnił, że starał się dokonać tej czynności w terminie 14 dni, tak jak to wynikało z pouczenia zawartego przy piśmie. Ponadto wskazał, że jest osobą w podeszłym wieku i nie są dla niego zrozumiałe pouczenia i pisma sądowe. Zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2014 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu poprzez uprawdopodobnienie zachowania 7-dniowego terminu do złożenia wniosku, zakreślając mu termin 7 dni na wykonanie zobowiązania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Pismem z dnia 17 grudnia 2014 r. skarżący wyjaśnił, że podczas wizyty w Wydziale Informacji Sądowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 27 listopada 2014 r. dowiedział się, że wyrok w jego sprawie jest prawomocny, a sprzeciw nie został rozpoznany. W dalszej części pisma W. H. wskazał, że w tym samym dniu złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu oraz sprzeciw. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli bez swojej winy nie dokonała ona w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Stosownie do treści art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Z przepisu tego wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W przedstawionych okolicznościach sąd uznał, że warunki formalne wniosku zostały zachowane, wobec czego należało przystąpić do oceny, czy mamy do czynienia z brakiem winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy i jednocześnie wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Z kolei brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Kryterium braku winy jako przesłanka przywrócenia terminu wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, niezależnej od woli skarżącego i nie dającej się przezwyciężyć (np. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp.). Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 701/14 (LEX nr 1493036), podeszły wiek oraz zły stan zdrowia nie przesądzają jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu. Powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu. Z kolei w postanowieniu z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I GZ 382/12 (Baza Orzeczeń LEX nr 1239383), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie jest okolicznością wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu niezrozumienie treści pouczenia, którego treść nie budzi wątpliwości. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela przedstawione stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w przywołanych postanowieniach. Wobec tego za przeszkodę uniemożliwiającą wniesienie sprzeciwu w terminie nie można było uznać okoliczności, że skarżący jest osobą w podeszłym wieku i nie są dla niego zrozumiałe pouczenia i pisma sądowe. Jeżeli W. H. miał wątpliwości co do treści pouczeń sądowych, to mógł się skontaktować z sekretariatem sądu celem ich wyjaśnienia. Nadto, z treści pisma skarżącego z dnia 17 grudnia 2014 r. wynika, że pomimo podeszłego wieku jest on osobą aktywną w prowadzeniu swoich spraw bowiem udał się w dniu 27 listopada 2014 r. do Wydziału Informacji Sądowej tutejszego sądu, aby uzyskać informację o stanie swojej sprawy. Nie można pominąć tego, że zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a taka sytuacja według sądu miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że nie było podstaw do przywrócenia terminu, skoro skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.