II SA/Gd 112/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. H. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 8 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją z dnia 8 stycznia 2014 r. nr [[...]] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanej dalej "k.p.a.", po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek W. H., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 28 listopada 2013 r., nr [[...]] o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. Organ ustalił, że W. H. złożył w dniu 7 lutego 1992 r. wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu uwięzienia z powodów politycznych w ZSRR w latach 1950 - 1955. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 26 lutego 1993 r. odmówił przyznania przedmiotowych uprawnień, ponieważ z akt sprawy wynikało, że strona została aresztowana i skazana za nielegalne przechowywanie broni, co nie stanowi przyczyny wystarczającej do uzyskania uprawnień kombatanckich. Skarga strony na powyższe rozstrzygnięcie została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 14 grudnia 1994 r., sygn. akt SA/Gd 1087/94. Następnie do kierownika urzędu wpłynął ponownie wniosek strony o przyznanie uprawnień kombatanckich z tego samego tytułu i za ten sam okres co w poprzednim wniosku. Decyzją z dnia 31 sierpnia 1999 r. organ ponownie odmówił przyznania uprawnień kombatanckich. Następnie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 27 kwietnia 2000 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. stwierdził nieważność decyzji własnej z dnia 31 sierpnia 1999 r. i umorzył postępowanie administracyjne. Dnia 2 stycznia 2003 r. do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynął kolejny wniosek W. H. o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu uwięzienia z powodów politycznych w ZSRR w latach 1950 - 1953. Organ decyzją z dnia 23 stycznia 2003 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia 19 marca 2003 r., odmówił uchylenia w trybie art. 154 § 1 k.p.a. zapadłej w sprawie własnej decyzji ostatecznej z dnia 26 lutego 1993 r. Pismem z dnia 25 października 2013 r. skarżący W. H. ponownie złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich, powołując się na art. 154 § 1 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pismem z dnia 5 listopada 2013 r. poinformował stronę o trybach nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznych wyjaśniając, że rozpatrzenie sprawy we wskazanym przez stronę trybie będzie skutkowało umorzeniem postępowania. Skarżący pismem z dnia 20 listopada 2013 r. ponownie wskazał ten sam tryb, co w piśmie z dnia 25 października 2013 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 28 listopada 2013 r., wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne z wniosku strony o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, powołując się na fakt posiadania broni będąc w organizacji poziemnej, a nie jak błędnie zinterpretował to organ, fakt konspiracji przeciwko władzy ludowej. W uzasadnieniu decyzji z dnia 8 stycznia 2014 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał, że kolejna decyzja podjęta w trybie art. 154 § 1 k.p.a. w niniejszej sprawie byłaby obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. polegającą na ponownym rozstrzygnięciu sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Tożsamość sprawy administracyjnej istnieje w sytuacji, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Zdaniem organu, wydając kolejną decyzję na wniosek strony w trybie art. 154 k.p.a. orzekłby po raz drugi w tym samym trybie w tej samej sprawie administracyjnej. Na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji umarza postępowanie, jeśli stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wnosi o jej zmianę i przyznanie uprawnień kombatanckich. Skarżący opisał sprawę z wniosku złożonego w październiku 2013 r. Jego zdaniem organ błędnie ocenił fakt posiadania broni, zinterpretowany jako posiadanie broni w konspiracji przeciwko władzy ludowej. Twierdzi skarżący, że posiadał broń będąc w organizacji podziemnej, a z wyroku skazującego przez sąd radziecki wynika, że wymierzona kara 5 lat więzienia była represją w stosunku do Polaka. Ponadto organ nie przyjął do wiadomości, że skarżący był osobą represjonowaną jako skierowany przez okupanta do pracy przymusowej. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Nadto organ wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, na co skarżący nie wniósł sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie występują przesłanki wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 tej ustawy. Przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonej decyzji sąd, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż ten, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Kontrolując zaskarżoną decyzję w świetle przywołanych kryteriów sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa przez rozstrzygający sprawę organ. Zaskarżoną decyzją Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 28 listopada 2013 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. U podstaw takiego rozstrzygnięcia legło ustalenie, że mamy do czynienia z tożsamością spraw. Jak bowiem wynika z akt sprawy i ustaleń organu, na wniosek skarżącego o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu aresztowania i skazania za nielegalne przechowywanie broni na podstawie wyroku Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej z dnia 2 października 1950 r. wydana została decyzja z dnia 26 lutego 1993 r. o odmowie przyznania W. H. uprawnień kombatanckich. Decyzję wydano na podstawie art. art. 22 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. nr 17, poz. 25 ze zm.). Skarżący złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 14 grudnia 1994 r., sygn. akt SA/Gd 1087/94 skargę oddalił. Jak wynika z uzasadnienia tego wyroku NSA uznał, że przechowywanie broni nie stanowi działalności kombatanckiej, gdyż nie mieści się w przepisach art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i osobach represjonowanych. Skarżący składając wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich podał, że przebywał w więzieniu z przyczyn politycznych od 12 września 1950 r. do 12 września 1955 r., aresztowany za prowadzenie wrogiej dla władzy radzieckiej działalności. Aresztowanie i skazanie za przechowanie broni nie może być uznane za represje w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy. NSA uznał, że przechowywanie broni zawsze stanowi czyn karalny, niezależnie od tego, jaki był zamiar osoby przechowującej. Istota, według NSA sprowadza się do tego, że skarżący nie został z przyczyn politycznych (religijnych, narodowościowych) skazany i umieszczony w więzieniu, lecz z przyczyn natury kryminalnej. Żadnej działalności politycznej skarżący nie prowadził, a gdyby nawet jego zamiarem była walka z władzą radziecką, to nie może ten zamiar znaleźć usprawiedliwienia w treści ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. Ustawa bowiem ma na względzie tych, którzy doznali represji m. in. od ówczesnych władz Związku Radzieckiego z uwagi na swe przekonania polityczne lub dotychczasową działalność polityczną, natomiast przechowywanie broni jest zawsze czynem karalnym. Kolejny wniosek skarżącego, który wpłynął do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu 16 czerwca 1998 r., został błędnie uznany przez ten organ jako pierwszy wniosek w sprawie, skutkiem czego wydana została w dniu 31 sierpnia 1999 r. kolejna decyzja odmawiająca przyznania uprawnień kombatanckich. W wyniku wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 13 września 1999 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 27 kwietnia 2000 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. stwierdził nieważność decyzji własnej z dnia 31 sierpnia 1999 r. i umorzył postępowanie administracyjne w sprawie. Następnie pismem z dnia 30 grudnia 2002 r. skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu uwięzienia z powodów politycznych w ZSRR w latach 1950 – 1953, rozpatrzony w oparciu o art. 154 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 23 stycznia 2003 r. odmówił uchylenia w trybie art. 154 § 1 k.p.a. zapadłej w sprawie własnej decyzji ostatecznej z dnia 26 lutego 1993 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Decyzja ta następnie została utrzymana w mocy po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek skarżącego decyzją ostateczną z dnia 19 marca 2003 r. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest ponowny wniosek W. H. z dnia 25 października 2013 r. o przyznanie uprawnień kombatanckich, z powołaniem się na fakt, że wprawdzie był on skazany za posiadanie broni, ale jej posiadanie związane było z udziałem w podziemnej polskiej organizacji. Niezależnie od tego przywołuje okoliczność skierowania przez okupanta do pracy przymusowej niewolniczej w latach 1942-1944, w miejscowości K. Wniosek, po sprecyzowaniu, został podtrzymany z powołaniem się na tryb określony w art. 154 § 1 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznając, że kolejna decyzja w tym trybie byłaby obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. polegającą na ponownym rozstrzygnięciu sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną, decyzją z dnia 28 listopada 2013 r., nr [[...]] umorzył postępowanie, a zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 8 stycznia 2014 r. nr [[...]] wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 28 listopada 2013 r. Jak zatem wynika z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, strona skarżąca dwukrotnie wnosiła o zmianę prawomocnej decyzji z dnia 26 lutego 1993 r. Każdorazowo, jako podstawę takiej zmiany wskazywano art. 154 § 1 k.p.a. Przepis ten przewiduje, według stanu prawnego z daty skarżonego rozstrzygnięcia, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Według sądu, w opisanym stanie faktycznym zasadne jest stanowisko organu, że mamy do czynienia z tożsamością spraw. Tożsamość spraw występuje wówczas, gdy mamy do czynienia z tymi samymi podmiotami i tym samym przedmiotem, przy czym sam przedmiot sprawy obejmuje podstawę prawną i faktyczną w granicach wyznaczonych postanowieniem o wszczęciu postępowania. W niniejszej sprawie występuje niewątpliwie tożsamość podmiotowa, z wnioskiem opartym na tej samej podstawie faktycznej występuje każdorazowo skarżący, do tego samego organu – Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, a jednocześnie każdy z wniosków dotyczy tego samego żądania przyznania uprawnień kombatanckich, co wypełnia przesłankę zaistnienia tożsamości przedmiotowej. Niemniej istotne jest, że przedmiotowe żądanie strony opiera się zarówno o tę samą podstawę procesową, jaką stanowi art. 154 § 1 k.p.a. jak i podstawę prawa materialnego, którą jest ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Sąd podziela stanowisko organu, że nie jest dopuszczalne merytoryczne rozpatrzenie kolejnego podania o zmianę lub uchylenie decyzji w trybie art. 154 k.p.a., jeżeli podanie to, jako przyczynę uchylenia lub zmiany decyzji, wskazuje okoliczności niewątpliwie powołane już i badane przez ten organ w zainicjowanym przez tę samą stronę postępowaniu dotyczącym zmiany lub uchylenia tej samej decyzji ostatecznej (zob. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 listopada 2009r., sygn. akt IV SA/GL 181/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach – https://cbois.nsa.gov.pl). Tym samym prawidłowo kierownik urzędu podjął rozstrzygnięcie polegające na umorzeniu postępowania w sprawie na podstawie art. 105 §1 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Ustawodawca wskazał na "jakąkolwiek przyczynę", chodzi zatem o każda przyczynę powodującą brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Z kolei użycie zwrotu "wydaje" oznacza, iż stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania obliguje organ administracji do umorzenia postępowania, zatem jest to obowiązek organu (por. B. Adamiak, J.Borkowski, Komentarz do ustawy kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2000 r., str. 428). Niewątpliwie skarżący W. H. pragnie pozyskać uprawnienie określonego rodzaju, jednakże składanie kolejnego wniosku nie wywoła pożądanego przez stronę skutku, skoro za każdym razem wniosek będzie dotyczył tego samego zakresu przedmiotowego sprawy, w tym samym stanie faktycznym i prawnym sprawy i opierał będzie się o przepis art. 154 § 1 k.p.a. Wyjaśnia się też skarżącemu, że akcentowana przez niego okoliczność wykonywania pracy przymusowej w okresie okupacji nie podlega rozpatrzeniu na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Natomiast od dnia 7 sierpnia 1996 r. obowiązuje ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87, poz. 395, ze zm.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 pkt 1 tej ustawy, świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie, przy czym przysługuje osobom, które nie mają ustalonego prawa do dodatku kombatanckiego, określonego w przepisach o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego i prawnego przyjąć należy, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych mógł wydać tylko takie rozstrzygnięcie, jakie jest przedmiotem zaskarżenia. Argumentacja skargi nie zasługuje zatem na uwzględnienie, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako niezasadną oddalił. Wyrok wydany został na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, z uwagi na wniosek organu i przy braku wniosku drugiej strony o przeprowadzenie rozprawy, stosownie do treści art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.