II SA/Gd 1162/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Starszy asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi E.Ł na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 4 października 2024 r. nr SKO Gd/2057/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. E. Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 22 grudnia 2023 r. E. Ł. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem K. Ł. Do wniosku dołączone zostały następujące dokumenty: kserokopia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności K. Ł., ZUS - Rp-6, ZUS ZUA, ZUS ZZA, kserokopie dokumentów dotyczących przebiegu zatrudnienia oraz wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności A. Ł. (matki skarżącej). W dniu 16 stycznia 2024 r. przeprowadzono rodzinny wywiad środowiskowy. Decyzją nr GCŚ/DŚO/005362/SP/03/2024 z dnia 5 marca 2024 r. Prezydent Miasta Gdańska odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na ojca. W uzasadnieniu organ przypomniał, że zgodnie z orzeczeniem z dnia 27 czerwca 2013 r. ojciec skarżącej został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe. Niepełnosprawność istnieje od listopada 2010 r. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 19 kwietnia 2011 r. Na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji, w tym w wersji elektronicznej, ustalono następujący stan faktyczny: wnioskodawczyni nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności i pracowała do dnia 21 grudnia 2023 r. Wraz z osobą wymagającą opieki oprócz wnioskodawczyni zamieszkuje również jej matka. K. Ł. oprócz wnioskodawczyni ma jeszcze dwoje dzieci, lecz nie sprawują one opieki, ponieważ nie mieszkają w Polsce. Wnioskodawczyni sprawuje opiekę od 2011 r. z przerwami. Nikt wcześniej nie sprawował opieki nad ojcem. Ojciec nie jest osobą leżącą i pampersowaną. Rodzina nie jest objęta pomocą MOPR w Gdańsku. Organ uznał, że część czynności wskazanych przez wnioskodawczynię to zwykłe czynności życia codziennego, które i tak musiałyby być wykonane, niezależnie od tego, czy w domu znajduje się osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności, szczególnie przy wspólnym zamieszkiwaniu. Pomoc w prowadzeniu gospodarstwa domowego, przygotowanie posiłków, sprzątanie, robienie zakupów, spacery, wspólne spędzanie czasu, pomoc w wejściu do wanny, myciu itp. Są one wykonywane również przez osoby pracujące, które wykonują je we wczesnych godzinach porannych czy późnych godzinach wieczornych i nierzadko dotyczy to osób, które jednocześnie pracują zawodowo i opiekują się domownikami wymagającymi wsparcia i opieki (np. dziećmi). Jednak w ocenie organu stan zdrowia ojca wnioskodawczyni i zakres czynności związanych z opieką znacznie przekracza zakres wskazanych powyżej czynności. Następnie organ przypomniał, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie ma charakteru uznaniowego. Do uzyskania tego świadczenia należy spełniać łącznie wszystkie przesłanki określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych przy jednoczesnym braku przesłanek wymienionych w art. 17 ust. 5 tej ustawy. W dniu 31 stycznia 2024 r. wystosowane zostało zawiadomienie o zakończeniu postępowania wraz z informacją o możliwości zapoznania się z aktami, uzyskania informacji w związku z prowadzonym postępowaniem oraz możliwości przedłożenia dodatkowych dokumentów mogących wpłynąć na wydanie decyzji zgodnej ze złożonym wnioskiem. Zostały przedstawione nowe dokumenty: kopia orzeczenia o stopniu niepełnosprawności matki skarżącej, następnie odpowiedź na zawiadomienie, kopia karty informacyjnej leczenia szpitalnego ojca skarżącej. Organ przypomniał, że ustalony stopień niepełnosprawności ojca datuje się od dnia 19 kwietnia 2011 r. Z kolei wnioskodawczyni zakończyła zatrudnienie z dniem 21 grudnia 2023 r. Z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia ojca oraz zaliczenie matki do znacznego stopnia niepełnosprawności zasadne jest uznanie, iż zakończenie zatrudnienia było związane z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Reasumując, pomimo, iż w ocenie organu istnieje związek przyczynowo - skutkowy rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, data powstania niepełnosprawności obliguje organ do wydania decyzji odmawiającej prawa do wnioskowanego świadczenia. Po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawczyni decyzją sygn. SKO Gd/ 2057/24 z dnia 4 października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał treść art. 17 ust. 1 oraz ust. 5 u.ś.r. i wskazał, że organ I instancji uznał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Jednakże Kolegium powołało się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. K 38/13 z 21 października 2014 r. wskazując, że w świetle jednolitego orzecznictwa należy przyjąć, że przepis art. 17 ust. 1b nie może stać na przeszkodzie nabyciu przez opiekuna osoby dorosłej prawa do wnioskowanego świadczenia. Następnie Kolegium przypomniało, że K. Ł. jest żonaty, a jego małżonka A. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 29 stycznia 2024 r. Organ przypomniał treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. wskazując, że przepis ten jest jednoznaczny w swojej treści i nie przewiduje żadnych wyjątków. Nawet jeżeli to dziecko sprawuje opiekę nad rodzicem, a współmałżonek tego rodzica z różnych przyczyn nie sprawuje tej opieki, organy administracji publicznej z uwagi na kategoryczną treść art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a) u.ś.r. nie mogą przyznać świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca uznał bowiem za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani organ ani sąd nie mają bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Rygoryzm spornego przepisu, którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada celom ustawy, Na poparcie tego stanowiska organ przywołał orzecznictwo i doktrynę. A zatem zawsze, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwało innemu członkowi rodziny. W takiej sytuacji brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dziecku na niepełnosprawnego rodzica, gdy ten pozostaje w związku małżeńskim, w tym przypadku skarżącej. Wnioskująca na dzień 31 grudnia 2023 r. nie spełniła warunków nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ do tego dnia żona K. Ł. nie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skoro zaś nie zachodzą przesłanki określone w art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wpierającym to począwszy od 1 stycznia 2024 r. w niniejszej sprawie ma zastosowanie przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. w jego aktualnym brzmieniu. W tej sytuacji Kolegium uznało, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe, pomimo tego, że powodem odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego było niespełnienie warunków wynikających z art. 17 ust. 1b u.ś.r., i dlatego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na marginesie Kolegium wskazało, iż z uwagi na niepełnosprawność swoich rodziców może w ich imieniu wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie świadczenia wspierającego. Świadczenie to poniekąd zgodnie z intencją ustawodawcy ma zastąpić rolę i cel świadczenia pielęgnacyjnego przyznawanego z tytułu opieki nad niepełnosprawnymi osobami dorosłymi. Celem świadczenia wspierającego jest udzielenie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób. W skardze na powyższą decyzję E. Ł. wyjaśniła, że w grudniu 2023 r. rozwiązała umowę o pracę za porozumieniem stron z głębokim przekonaniem, że otrzyma świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca odwlekała podjęcie tej decyzji, ponieważ nigdy nie uchylała się od pracy i samodzielności oraz opieki nad chorymi rodzicami. Do rezygnacji z pracy zmusił skarżącą stale pogarszający się stan zdrowia jej ojca. Obecnie ojciec skarżącej jest objęty medycyną paliatywną, hospicjum domowym i potrzebuje pampersowania (choć sugerowano, że nie jest pampersowany). Skarżąca wskazała, że argumentacja Kolegium, iż jej matka na dzień 31 grudnia 2023 r. nie miała orzeczenia o niepełnosprawności jest nieludzka. Skarżąca przypomniała, że informowała organ I instancji, iż od października 2023 r. jej matka czekała na wezwanie na komisję lekarską, która finalnie przyznała jej pierwszy stopień niepełnosprawności 29 stycznia 2024 r. Skarżąca dodała również, że nie pomaga jej informowanie, iż od 1 stycznia 2024 r. jest świadczenie wspierające, skoro od ponad roku skarżąca żyje w zawieszeniu i bez grosza. Co więcej, ojciec skarżącej jest na tyle chory, że nie wiadomo, czy dożyje przyznania świadczenia wspierającego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie. Pismem z dnia 20 lutego 2025 r. adwokat – pełnomocnik z urzędu skarżącej – wniósł o przyspieszenie rozprawy z uwagi na pogarszający się stan zdrowia ojca skarżącej. W dniu 8 kwietnia 2025 r. odbyła się rozprawa, podczas której pełnomocnik skarżącej złożył do akt kserokopię aktu zgonu ojca skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 4 października 2025 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 5 marca 2024 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na opiekę nad niepełnosprawnym ojcem. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej jako u.ś.r.) – w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2023 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.). Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 [ustawa o świadczeniach rodzinnych – przyp. Sądu] w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. A zatem o powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przesądza zaistnienie wymaganych przez prawo przesłanek w chwili złożenia wniosku. Oznacza to, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego przed dniem 1 stycznia 2024 r. organy administracji rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem bezspornie wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w organie I instancji w dniu 22 grudnia 2023 r. (vide: k. nr 103 i nast. akt organu I instancji). Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w ówczesnym brzmieniu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w przytoczonym powyżej art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. to stosownie do art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 z późn. zm.) obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania, który obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1). Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132). W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowały się dwa stanowiska, które odmiennie odnosiły się do tego, pod jakim warunkiem osoby wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. mogą nabyć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy są osobami innymi niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. Jedno stanowisko wyrażało pogląd, że warunkiem koniecznym jest legitymowanie się przez żyjące osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a pkt 3 u.ś.r.). Drugie stanowisko uznawało natomiast, że legitymowanie się takim orzeczeniem przez wymienione osoby nie jest konieczne, jeżeli te osoby z przyczyn obiektywnych nie mogą realnie podjąć się opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W takiej sytuacji uznawano, że świadczenie może być przyznane osobie sprawującej faktycznie opiekę, zobowiązanej w dalszej kolejności do alimentacji na rzecz osoby takiej opieki wymagającej. Opisana rozbieżność została rozstrzygnięta w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjny z dnia 14 listopada 2022 r. sygn. I OPS 2/22 (orzeczenia.nsa.gov.pl). W punkcie 2 tej uchwały NSA stwierdził, iż warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.). Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje bowiem, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W powołanej uchwale NSA zauważył, że sytuacja prawna osób spokrewnionych w pierwszym stopniu jest inna, niż osób spokrewnionych w dalszej kolejności. W przypadku osób spokrewnionych w pierwszym stopniu nie mają do nich zastosowania ograniczenia z art. 17 ust. 1a u.ś.r. Rozróżnienie to nie jest natomiast relewantne w przypadku regulacji dotyczącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Negatywna przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w postaci pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim została wprowadzona do ustawy z dniem 1 września 2005 r. na mocy art. 27 pkt 13 lit. b) ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86 poz. 732). W pierwotnym brzmieniu nadanym tą ustawą art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. stanowił, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Wyłączenie to nie doznawało ówcześnie żadnych ograniczeń związanych ze stanem zdrowia współmałżonka. W wyrokach wydawanych w ówcześnie obowiązującym stanie prawnym NSA przyjmował za zasadne odstąpienie od literalnego brzmienia przepisu w przypadkach, gdy w stanie faktycznym sprawy oboje małżonkowie legitymowali się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności, a o świadczenie ubiegała się osoba zobowiązana do alimentacji inna niż współmałżonek. Wprowadzenie z dniem 14 października 2011 r. do art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. przesłanki legitymowania się przez małżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi rozwiązanie zbieżne ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego, który w takim rozwiązaniu upatrywał środka do zapewnienia systemowej spójności regulacji, jak też ze stanowiskiem wyrażanym ówcześnie w orzecznictwie. Trybunał Konstytucyjny powołując akceptująco w postanowieniu z 1 czerwca 2010 r. sygn. P 38/09 wyroki sądów administracyjnych, przyjmujących prokonstytucyjną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji również jako prawidłowe ocenił wyrażane w nich stanowisko, że niepełnosprawność współmałżonka osoby wymagającej opieki jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa do świadczenia innym członkom rodziny zobowiązanym do alimentacji (pkt IV uzasadnienia prawnego ww. uchwały NSA). Związek między przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i przepisami u.ś.r. znajduje swój wyraz w aspekcie podmiotowym. Ustawodawca zasadniczo (choć nie wyłącznie) wyznaczył krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przesłankę obowiązku alimentacyjnego. Ustawodawca odsyła w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wyłącznie w zakresie dotyczącym kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym. W ten sposób ustawodawca wyznaczył po części zakres podmiotowy ustawy, tj. osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny są uprawnione do ubiegania się o świadczenie. Z uwzględnieniem przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ustawodawca dokonał także podziału tych osób na spokrewnione w pierwszym stopniu i stopniu dalszym (zobowiązanych do alimentacji w pierwszej i dalszej kolejności), jak też uwzględnił pierwszeństwo obowiązku alimentacyjnego małżonków względem siebie. Kolejność dostępu do świadczenia określona w art. 17 ust. 1a pkt 2 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. jest zatem co do zasady zgodna z kolejnością realizowania się obowiązku alimentacyjnego (pkt VII.2 uzasadnienia prawnego ww. uchwały NSA). Co więcej, NSA zauważył, że limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium zobiektywizowane nie może zostać uznane za rażące naruszenie zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Kryterium to zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, nie ma ono także charakteru dyskryminującego i nie jest niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte w konsekwencji o uznanie organu (pkt VIII uzasadnienia prawnego ww. uchwały NSA). Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że zgodnie z przytoczonym powyżej art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. skarżąca – jako córka niepełnosprawnego ojca – była uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne. Jednakże jednocześnie wobec faktu, iż na dzień składania wniosku ojciec skarżącej pozostawał w związku małżeńskim z matką skarżącej, która nie legitymowała się wówczas orzeczeniem o niepełnosprawności, to nie można było przyznać skarżącej wnioskowanego świadczenia z uwagi na powyższe. Jak wynika bowiem bezspornie z akt matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 29 stycznia 2024 r. (vide: k. nr 50 akt organu I instancji). W konsekwencji, na dzień 31 grudnia 2023 r. matka skarżącej nie legitymowała się takim orzeczeniem, a zatem w świetle wyżej przytoczonego przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. nie można było przyznać skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, o czym prawidłowo orzekło Kolegium. Na koniec skład orzekający zwraca uwagę, iż zgodnie z powołanym powyżej art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych jedynym kryterium, wedle którego orzekają sądy administracyjne jest legalność, a więc kontrola zgodności zaskarżonych aktów z przepisami obowiązującymi na dzień ich wydania. W niniejszej sprawie, pomimo iż na dzień 31 grudnia 2023 r. matka skarżącej oczekiwała na wyznaczenie terminu orzekania w sprawie jej niepełnosprawności, to niezaprzeczalnie wobec faktu, iż wówczas nie legitymowała się takim orzeczeniem, była jedyną osobą, która mogła by otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na ojca skarżącej. W związku z tym wniosek skarżącej nie mógł zostać pozytywnie rozpatrzony z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.