II SA/Gd 1190/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 2025 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 8 października 2024 r., nr SKO Gd/2531/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. S. C., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Stary Targ w przedmiocie odmowy świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 30 czerwca 2023 r. S. C., reprezentowany przez radcę prawnego, złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Starym Targu wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad matką H. C., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nr [..] z dnia 23 listopada 2016 r. (momentu, od którego istnieje niepełnosprawność nie można ustalić, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 1 listopada 2016 r., orzeczenie wydaje się na stałe). W dniu 10 lipca 2023 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy. Decyzją nr GOPS.525.277.ŚP.08.2023 z dnia 24 sierpnia 2023 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starym Targu, działający z upoważnienia Wójta Gminy Stary Targ, odmówił wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją o sygn. akt SKO Gd/5498/23 z dnia 14 lutego 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W dniu 28 lutego 2024 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, podczas którego zebrano informacje zgodnie z wytycznymi zawartymi w decyzji kasacyjnej Kolegium. Decyzją nr GOPS.525.195.ŚP.03.2024 z dnia 25 marca 2024 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starym Targu, działający z upoważnienia Wójta Gminy Stary Targ, odmówił wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w wyniku analizy zgromadzonych dokumentów (w tym oświadczeń i zaświadczeń) ustalił, że wnioskodawca ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego (decyzja nr GOPS.524.33.SZO.11.2022 z dnia 7 listopada 2022 r. przyznająca prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaną opieka nad matką H. C.), a w załączonej dokumentacji brak jest oświadczenia dotyczącego rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego w momencie otrzymania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto wnioskodawca nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; na matkę wnioskodawcy, jako osobę wymagającą opieki, inna osoba nie ma ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury; żaden inny członek rodziny osoby sprawującej opiekę nie ma ustalonego prawa do zasiłku dla opiekuna, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego; na osobę wymagającą opieki nie ma ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego czy zasiłku dla opiekuna. Z przeprowadzonego w dniu 28 lutego 2024 r. wywiadu środowiskowego wynika, że matka wnioskodawcy choruje przewlekle na miażdżycę, nadciśnienie tętnicze, zakrzepicę, demencję, przeszła dwa udary, ma problemy z pamięcią, poruszaniem się oraz osłabiony wzrok. Nie jest w stanie sama funkcjonować i wymaga opieki, którą zapewnia jej syn. Dokonano ustaleń co do kariery zawodowej, jego wykształcenia oraz kwalifikacji zawodowych. Wnioskodawca ostatni raz pracował w Szwecji jako malarz i zrezygnował z zatrudnienia z powodów zdrowotnych, później nie podejmował zatrudnienia, gdyż opiekował się matką. Wnioskodawca oświadczył, iż zakres wykonywanych czynności nie uległ zmianie od ostatniego przeprowadzenia wywiadu. Organ przypomniał, że Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje się prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, jednakże ustawodawca do dnia dzisiejszego nie zmienił zapisu ustawy w tym zakresie. Tym samym organ odmawia przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją o sygn. SKO Gd/2531/24 z dnia 8 października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał stan sprawy i odniósł się do stanowiska organu I instancji w przedmiocie braku określenia daty powstania niepełnosprawności osoby niepełnosprawnej. Kolegium wyjaśniło, iż w decyzji z dnia 14 lutego 2024 r. sygn. akt SKO Gd/5498/23 odniosło się do tej kwestii wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, w którym orzeczono, iż "Stosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie. Dzieje się tak wówczas, kiedy osoba wymagająca opieki zmienia status umożliwiający zaliczenie jej do kategorii dzieci w rozumieniu przyjętym przez ustawodawcę. Tymczasem brak jest konstytucyjnego uzasadnienia zróżnicowania podmiotów należących do tej kategorii. Wobec tego, w odniesieniu do osób dorosłych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji, na skutek wyroku TK z dnia 21 października 2014 r. K 38/13 nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy." Stanowisko to utrwalone jest w aktualnie obowiązującym orzecznictwie sądów administracyjnych, wobec czego data nabycia niepełnosprawności przez osobę niepełnosprawną nie powinna być brana pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem odmowę ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tego tytułu należy uznać za nieuzasadnioną. Następnie Kolegium wskazało, że również za nieuzasadnioną należy uznać odmowę ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tej przyczyny, iż na rzecz wnioskodawcy ustalono prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką. Stosownie bowiem do treści art. 27 ust. 5 ustawy w przypadku zbiegu uprawnień świadczenia rodzicielskiego lub świadczenia pielęgnacyjnego, lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Takie też jest stanowisko sądów administracyjnych utrwalone w orzecznictwie. Z akt sprawy wynika, iż składając wniosek wnioskodawca złożył jednocześnie oświadczenie o zawieszeniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego, które należy uznać za rezygnację z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego, co zostało potwierdzone przez stronę oświadczeniem złożonym w dniu 5 marca 2024 r. Kolegium podzieliło natomiast stanowisko organu w przedmiocie braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a zakresem koniecznej opieki nad matką. Jak wynika z treści art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem należnym za samo sprawowanie opieki; jest to świadczenie należne za rezygnację z aktywności zawodowej lub za niemożność podjęcia zatrudnienia. Rezygnacja z zatrudnienia musi zostać wymuszona tylko i wyłącznie przez konieczność sprawowania opieki nad chorym, zaś rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby uniemożliwiał podjęcie lub wykonywanie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Należy w tym miejscu wskazać na utrwalony w orzecznictwie pogląd, że jeżeli sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, to świadczenie takie nie będzie przysługiwało. Nie każda bowiem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia zatrudnienia będzie podstawą do przyznania świadczenia, lecz wyłącznie takie, których celem jest sprawowanie opieki. W toku powtórzonego postępowania organ przeprowadził wywiady środowiskowe w dniu 28 lutego 2024 r. oraz 27 września 2024 r., w trakcie których ustalił, iż matka wnioskodawcy zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem. Matka wnioskodawcy choruje na nadciśnienie tętnicze, miażdżycę, tarczycę, zakrzepicę, demencję, jest po dwóch udarach, ma problemy z pamięcią i poruszaniem się, pozostaje pod opieką lekarzy specjalistów. Samodzielnie jest w stanie umyć twarz i zęby, samodzielnie spożywa posiłki, samodzielnie przyjmuje leki, samodzielnie jest w stanie się ubrać; samodzielnie porusza się po mieszkaniu, załatwia potrzeby fizjologiczne (nie jest pampersowana); raz w tygodniu bratowa wnioskodawcy pomaga w kąpieli matki; w ramach czynności opiekuńczych wnioskodawca przygotowuje posiłki, pierze, przygotowuje i podaje leki, sprząta, utrzymuje kontakt z lekarzami, towarzyszy w spacerach. Z kolei w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym uprzednio, w dniu 10 lipca 2023 r., strona oświadczyła, iż matka choruje na tarczycę, ma problemy kardiologiczne, ma zachwianą równowagę, problemy z poruszaniem się oraz zaniki pamięci; pozostaje pod opieką neurologa i kardiologa. W ramach opieki nad matką wnioskodawca towarzyszy w wizytach lekarskich, realizuje recepty oraz dba o prawidłowe dawkowanie leków, robi zakupy, przygotowuje posiłki, dba o sprawność matki poprzez wychodzenie na spacery. Matka wnioskodawcy wymaga wsparcia w higienie osobistej, w czym pomaga jej synowa. Matka wnioskodawcy porusza się samodzielnie po mieszkaniu, nie jest pampersowana, samodzielnie spożywa posiłki. Według oświadczenia złożonego w dniu 10 lipca 2023 r. wnioskodawca ostatnio pracował w 2018 r. w S. w zakładzie P., a zatrudnienie prawdopodobnie ustało z powodu braku pracy (cyt. "nie było etatów"). Jako przyczynę niepodejmowania zatrudnienia wskazał własne problemy zdrowotne, a w następnej kolejności podjęcie opieki nad matką. Wskazał też, iż posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. W oświadczeniu tym podał też zakres sprawowanej opieki nad matką i czas, jaki opieka zajmuje: przygotowanie leków 2 razy dziennie – 5 minut, przygotowanie posiłków - trzy razy dziennie - 1 godzina, spacer 1 lub 2 razy dziennie - 40 do 60 minut, wizyty lekarskie według potrzeb - 1,5 do 2 godzin, realizacja recept - według potrzeb 30 minut, sprzątanie mieszkania codziennie 1 godzina, zmiana pościeli i pranie firan 1 raz na dwa tygodnie 2 godziny, mierzenie ciśnienia 2 razy dziennie po 5 minut, robienie kawy i herbaty 3 razy dziennie 15 minut. W oświadczeniu złożonym w dniu 28 lutego 2024 r. wnioskodawca podał, iż do 2018 r. pracował w Szwecji jako malarz. Z pracy zrezygnował ze względu na własne problemy zdrowotne. Aktualnie nie pracuje i nie poszukuje pracy również ze względu na stan własnego zdrowia; jest w trakcie diagnozowania, jednak uważa, iż ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie obecnie podjąć pracy fizycznej; jedyna jaką byłby w stanie wykonać to praca stróża. Podał też, iż nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. Wymienił czynności związane z opieką nad matką i ich częstotliwość: sprzątanie - codziennie, przygotowanie posiłków - 3 razy dziennie, pranie - 2 razy w tygodniu, spacery, zawożenie do lekarzy, zakup leków, podawanie leków zgodnie z zaleceniami lekarzy, robienie zakupów, zmiana pościeli, zmywanie naczyń, zapewnienie kontaktów z rodziną i sąsiadami. Analizując powyższe Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji w przedmiocie braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a rozmiarem sprawowanej nad matką opieki. Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że w dacie wydania orzeczenia o niepełnosprawności matki wnioskodawcy w 2016 r. strona pracowała i kontynuowała tę pracę do 2018 r., kiedy to utraciła zatrudnienie z powodu braku etatów, a następnie nie podejmowała zatrudnienia z powodu własnych problemów zdrowotnych. Aktualnie nadal nie jest w stanie pracować ze względu na stan własnego zdrowia, co oświadczyła do akt sprawy. Zatem należy uznać, iż to nie konieczność opieki nad matką, ale przede wszystkim utrata pracy u dotychczasowego pracodawcy oraz stan własnego zdrowia stanowiły okoliczności powodujące ustanie oraz niepodejmowania zatrudnienia do chwili obecnej. Jak wyżej wskazano utrata zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy oraz stan zdrowia strony stanowią powód, dla którego strona pozostaje bez pracy; opieka nad matką sprawowana jest niejako "przy okazji" niepodejmowania zatrudnienia z powodu własnych problemów zdrowotnych, co zresztą wnioskodawca sam stwierdził w oświadczeniu z dnia 10 lipca 2023 r. podając jako przyczynę ustania zatrudnienia, cyt. "Nie było etatu" oraz niepodejmowania zatrudnienia: "najpierw nie podejmowałem pracy ze względów zdrowotnych a później zaczełem opiekować się mamą". W dacie wydania orzeczenia w 2016 r. strona pracowała i kontynuowała tę pracę do 2018 r. i, zapewne, pracowałaby nadal, gdyby nie utrata zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy oraz problemy zdrowotne. Aktualnie nadal nie jest w stanie pracować ze względu na stan własnego zdrowia, co oświadczyła do akt sprawy: "mam problemy zdrowotne jestem w trakcie diagnozowania." Zatem należy uznać, iż to nie konieczność opieki nad matką, ale przede wszystkim utrata dotychczasowego zatrudnienia oraz stan własnego zdrowia stanowią przyczynę braku zatrudnienia do chwili obecnej. Ponadto Kolegium doszło do przekonania, iż zakres sprawowanej opieki nad matką nie jest tak wyczerpujący, ażeby strona, gdyby była w stanie podjąć jakiekolwiek zatrudnienie, nie mogła podjąć tego zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Według oświadczenia wnioskodawcy złożonego w toku pierwotnie prowadzonego przez organ postępowania, matka cierpi na tarczycę, ma problemy kardiologiczne, ma zachwianą równowagę, problemy z poruszaniem się oraz zaniki pamięci; pozostaje pod opieką neurologa i kardiologa. W ramach opieki nad matką wnioskodawca towarzyszy w wizytach lekarskich, realizuje recepty oraz dba o prawidłowe dawkowanie leków, robi zakupy, przygotowuje posiłki, dba o sprawność matki poprzez wychodzenie na spacery. Matka wnioskodawcy wymaga wsparcia w higienie osobistej, w czym pomaga jej synowa. Matka wnioskodawcy porusza się samodzielnie po mieszkaniu, nie jest pampersowana, samodzielnie spożywa posiłki. Zauważyć należy też, iż w kolejnych oświadczeniach zakres chorób zwiększył się i, jak wskazał wnioskodawca, jego matka choruje na nadciśnienie tętnicze, miażdżycę, tarczycę, zakrzepicę, demencję, jest po dwóch udarach, ma problemy z pamięcią i poruszaniem się, pozostaje pod opieką lekarzy specjalistów. W ocenie Kolegium matka wnioskodawcy jest osobą schorowaną, ale w znacznym stopniu samodzielną, bo sama spożywa posiłki, przyjmuje leki, wykonuje poranną toaletę, porusza się po mieszkaniu, załatwia potrzeby fizjologiczne. W utrzymaniu higieny osobistej pomaga jej ponadto synowa (bratowa strony). Strona przygotowuje posiłki, sprząta, pierze, robi zakupy, towarzyszy matce w wizytach lekarskich, realizuje recepty; są to czynności, które wykonują również osoby pracujące poza godzinami pracy. Podkreślono, iż strona zamieszkuje wraz z matką, wobec czego czynności związane z przygotowaniem posiłków oraz z prowadzeniem gospodarstwa domowego wykonuje również na swoją rzecz i wykonywałaby, gdyby pracowała. Analizując powyższe Kolegium doszło do wniosku, iż to nie konieczność i zakres opieki nad matką, ale przede wszystkim utrata dotychczasowego zatrudnienia oraz własny stan zdrowia strony, stanowią przyczynę niepodejmowania przez wnioskodawcę zatrudnienia. Opieka nad matką wynika ze wspólnego zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego i nie zajmuje stronie czasu na tyle, iżby wyczerpywała znamiona opieki stałej lub długotrwałej, stanowiącej wyłączną przyczynę rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia przez stronę. W skardze na powyższą decyzję wnioskodawca zarzucił naruszenie: I.1) prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez: a) przyjęcie, że faktyczne sprawowanie przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, iż nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a stałą opieką nad matką, w sytuacji, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie i wywiadu środowiskowego wynika, iż niepełnosprawna w stopniu znacznym wymagająca opieki matka jest niezdolna do samodzielnej egzystencji i wymaga stałej opieki, a pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia a stałą opieką nad matką istnieje związek przyczynowo-skutkowy uzasadniający przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, b) zaniechanie dokonania przez organ wykładni celowościowej wymienionego powyżej przepisu, a tym samym pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i ograniczeniu się do wykładni językowej, podczas gdy obowiązkiem organu było dokonanie rozszerzającej wykładni przepisów u.ś.r., II. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w sposób uwzględniający słuszny interes wnioskodawcy i wydanie decyzji odmownej w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy w sprawie wskazuje na spełnienie przesłanek do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez skarżącego, - co skutkowało błędnym przyjęciem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką nad matką nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy, a w konsekwencji błędne uznanie, że zgromadzony materiał dowodowy w sprawie nie uzasadnia przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy z wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawca sprawuje stałą opiekę nad wymagającą opieki matką, 2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mimo, że dotknięta jest ona błędami związanymi z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego oraz naruszeniem przepisów prawa materialnego. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi przypomniano stan sprawy, przytoczono treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. i wskazano, że w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ustawodawca określił, że prawo do świadczenia przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Do tej grupy osób innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki ma zastosowanie art. 17 ust. 1a u.ś.r. Przypomniano, że niepełnosprawna w stopniu znacznym matka skarżącego choruje m.in. na nadciśnienie tętnicze, miażdżycę, tarczycę, zakrzepicę. demencję, jest po dwóch udarach, ma problemy z pamięcią i poruszaniem się. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wynika między innymi, iż skarżący przygotowuje posiłki, pierze, przygotowuje i podaje leki, sprząta, utrzymuje kontakt z lekarzami, towarzyszy niepełnosprawnej matce. Z opisanych czynności wykonywanych przez skarżącego wynika, iż wymagająca stałej lub długotrwałej opieki jego matka nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym. W ocenie skarżącego nie jest możliwe pogodzenie pracy zarobkowej, chociażby na część etatu, w związku z opieką sprawowaną przez skarżącego nad jego matką, gdyż jej stan zdrowia uniemożliwia jej samodzielne funkcjonowanie. Następnie wskazano, że w zakresie rozpatrywania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z 2023 r. organ powinien uwzględnić stan na dzień składania wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką nad matką nie istnieje związek przyczynowy w sytuacji, gdy w świetle orzecznictwa świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane nawet osobom, które nigdy wcześniej nie pracowały. Powołując się na orzecznictwo skarżący przypomniał, że pod pojęciem "sprawowania opieki", użytym w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie sposób rozumieć wyłącznie czynności związanych bezpośrednio z troską o fizyczny dobrostan bliskiej osoby niepełnosprawnej. Opieka nad chorym bliskim musi spełniać przede wszystkim cechę stałości lub długotrwałości. Niniejsze wyklucza zatem sprawowanie czynności opiekuńczych sporadycznie, nie oznacza to jednak stricte opieki całodobowej. Warunku "stałej" opieki, nie można bowiem rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki. Zatem bez wątpienia skarżący dba o fizyczny dobrostan matki oraz o jej psychiczny komfort, którego nie jest w stanie nikt inny zapewnić. Nikt poza skarżącym nie jest w stanie podejmować się wszystkich czynności niezbędnych dla wymagającej opieki matki. W dalszej kolejności skarżący przywołał orzecznictwo, z którego wynika, iż istotnym czynnikiem wpływającym na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, że sprawowanie opieki przez wnioskodawcę w sposób rzeczywisty uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej. Organ jest przy tym zobowiązany do ustalenia, czy opiekun osoby niepełnosprawnej jest zdolny do pracy i czy wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Nie ulega wątpliwości, że gdyby nie sprawowana przez skarżącego stała opieka nad matką, to byłby on w stanie podjąć się pracy zarobkowej. Zatem nieuzasadnione jest twierdzenie, jakoby niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącego nie było w ścisłym związku z wykonywaną opieką nad matką. W ocenie skarżącego dla ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego istotne jest ustalenie, czy w momencie sprawowania opieki wnioskodawca (skarżący) jest zdolny do pracy i czy niepodejmowanie zatrudnienia w chwili składania wniosku o przyznanie świadczenia jest w związku przyczynowym ze sprawowaną opieką nad matką. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazuje na "nie podejmowanie", a nie tylko "rezygnację" z zatrudnienia. Pojęcia te nie są tożsame. Przyjęcie odmiennej interpretacji może prowadzić do wadliwie wydanych decyzji w sprawach o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i każdorazowego podważania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy "niepodejmowaniem" pracy a sprawowaną opieką nad osobą wymagającą opieki. Zdaniem skarżącego, taka interpretacja pomija również cele ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżący przywołał orzecznictwo i wskazał, że sprawowanie opieki nie wymaga wykonywania obowiązków opiekuna bez przerwy, nie wyklucza również uznania, że opieka jest sprawowana mimo podejmowania przez podopiecznego aktywności adekwatnej do jego stanu zdrowia. O tym, czy istnieje adekwatny związek pomiędzy brakiem podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowana opieka, decydować winien zakres wymaganych czynności opiekuńczych i konieczny na to czas wykluczający - zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego - aktywność zarobkową i zawodową opiekuna. Co więcej, art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku zamieszkiwania opiekuna z osobą, nad którą jest sprawowana opieka, ani też od sprawowania opieki nieustannie przez cała dobę. Z akt sprawy wynika, iż matka wnioskodawcy legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Stałą opiekę zapewnia jej syn wykonując wszystkie konieczne czynności każdego dnia. Hipotezą art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zostały objęte dodatkowe warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie wskazano, że cel świadczenia pielęgnacyjnego został wyjaśniony m. in. w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt SK 7/11, w którym wskazano, że: "zasadniczym celem świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej. (...) Na kompensacyjną funkcję świadczenia pielęgnacyjnego wskazują także wypowiedzi przedstawicieli doktryny (...) oraz orzecznictwo sądów administracyjnych (...). Podkreślić należy, że niezależnie od kompensacyjnej funkcji świadczenia pielęgnacyjnego, jego beneficjentem jest cała rodzina, w szczególności zaś jej niepełnosprawny członek mający zapewnioną opiekę osoby najbliższej. (...) beneficjentem tego świadczenia jest cała rodzina, a realną korzyść odnosi z niego osoba niepełnosprawna, która ma w ten sposób zapewnioną możliwość stałej opieki bliskiej osoby i stałego z nią kontaktu. W istocie jest to świadczenie, które ma zabezpieczyć egzystencję osób niepełnosprawnych przez wspieranie tych, którzy opiekują się nimi." Zdaniem skarżącego organ powinien dokonać prokonstytucyjnej wykładni przepisów u.ś.r., gdyż nie ulega wątpliwości, że art. 17 ust. 1 pkt 4 tej ustawy powinien być odczytywany z uwzględnieniem zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP oraz celu tych unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom rzeczywiście sprawującym opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia. Rozpoznając przedmiotowe odwołanie Kolegium powinno dokonać wykładni rozszerzającej przepisów u.ś.r., opartej na założeniu racjonalności ustawodawcy, w której dopuszczalne jest odstępstwo od tej racjonalności w sytuacji, gdy istnieją ważniejsze, niż literalne pojmowanie normy, zasady i wartości. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno wziąć pod uwagę nie tylko literalną treść przepisów, ale też przepisy Konstytucji RP, a w sytuacji w której wykładnia ustawy nie daje jednoznacznego rezultatu należy wybrać taką wykładnię, która w sposób najpełniejszy umożliwia realizację norm i wartości konstytucyjnych (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2006 r., sygn. akt I KZP 14/00). Ponadto, odmienna wykładnia przepisów u.ś.r. w okolicznościach niniejszej sprawy prowadziłaby do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego syna faktycznie sprawującego opiekę nad niepełnosprawną matką. Ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej naruszałaby także ww. konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej, nakaz ochrony i opieki nad rodziną, jak również wynikający z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP nakaz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uwzględniająca wskazane zasady konstytucyjne ma oparcie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego dnia 15 listopada 2006 r. sygn. akt P 23/05. Tymczasem na skutek wykładni językowej dokonanej przez organ ograniczono dostęp skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego, pomijając całkowicie okoliczność, że skarżący realizuje swój moralny i prawny obowiązek względem niepełnosprawnej matki, sprawując nad nią faktyczną, codzienną i stałą opiekę. Organ pominął prawnie uzasadnione cele ustawy oraz zasady konstytucyjne. Odstąpienie od ścisłej wykładni językowej i posłużenie się inną metodą wykładni w niniejszej sprawie było niezbędne, zaś zaniechanie jej doprowadziło do wydania rażąco niekorzystnego rozstrzygnięcia dla skarżącego. W dalszej kolejności skarżący wskazał, że organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w sposób uwzględniający słuszny interes skarżącego i wydanie decyzji odmownej w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy w sprawie wskazuje na spełnienie przesłanek do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez skarżącego, co skutkowało błędnym przyjęciem przez organy obu instancji, że pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką nad matką nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy, a w konsekwencji błędne uznanie, że zgromadzony materiał dowodowy w sprawie nie uzasadnia przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący sprawuje stałą opiekę nad wymagającą opieki matką. Powołując się na orzecznictwo przypomniano, że wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada postępowania administracyjnego odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy. Skarżący zauważył, że przepisy art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 1a u.ś.r. nakładają obowiązek spełnienia określonych warunków uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, jednak mimo to, nie można uznać, by uprawniało to organy administracji do podważania podstawowych zasad postępowania administracyjnego, m.in. zasady ustalania prawdy obiektywnej oraz zasad i praw wynikających z obowiązującej Konstytucji RP. W ocenie skarżącego przy wydawaniu decyzji nie były przestrzegane obowiązki proceduralne wynikające z ww. przepisów, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonana przez organ była arbitralna i nie znajdowała uzasadnienia w materiale dowodowym. Organ nie zbadał w pełni zakresu obowiązków i sprawowanej opieki nad matką, a także związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaną opieką nad matką. Jednocześnie organ II instancji naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji mimo, że dotknięta była ona błędami związanymi z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego oraz naruszeniem przepisów prawa materialnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 8 października 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Stary Targ z dnia 25 marca 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawną w stopniu znacznym matkę. Materialnoprawną podstawą zaskarżonych decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2024 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.), dalej jako u.ś.r. Stosownie bowiem do treści art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 [ustawa o świadczeniach rodzinnych – przyp. Sądu] w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. A zatem o powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przesądza zaistnienie wymaganych przez prawo przesłanek w chwili złożenia wniosku. Oznacza to, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego przed dniem 1 stycznia 2024 r. organy administracji rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem bezspornie wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wpłynął do organu I instancji w dniu 30 czerwca 2023 r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w ówczesnym brzmieniu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r. (w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) przepis ten – w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności – został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Reasumując, okoliczność, że niepełnosprawność matki skarżącego powstała powyżej 18. czy 25. roku jej życia nie może stanowić przeszkody do rozstrzygania w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, iż matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem z 23 listopada 2016 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 1 listopada 2016 r., a orzeczenie wydano na stałe. Ponadto również bezsporne jest to, że skarżący – jako syn osoby niepełnosprawnej – jest uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Przechodząc do oceny rozstrzygnięć organów obu instancji wskazać należy, że w ocenie organu I instancji powodem odmowy jest fakt, iż nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność matki, brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem przez skarżącego opieki nad matką, a ponadto skarżący ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę, a jednocześnie nie złożył oświadczenia o jego rezygnacji. Natomiast zdaniem Kolegium Wójt nieprawidłowo powołał się na dwie z wyżej wymienionych podstaw (zarówno z powodu oświadczenia skarżącego o zawieszeniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jak i z powodu wyżej powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego), natomiast w ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie jest spełniona przesłanka związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Zdaniem składu orzekającego organy prawidłowo i wyczerpująco przeprowadziły postępowanie i zgromadziły materiał dowodowy, a rozstrzygnięcia o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są prawidłowe, przy czym rację ma Kolegium dopatrując się w uzasadnieniu decyzji Wójta niezasadnego powołania się na dwie ww. przesłanki. Przede wszystkim, jak słusznie zauważyło Kolegium, kluczowe przy rozstrzyganiu w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie związku przyczynowo–skutkowego, którego istnienie sprowadza się do oceny, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia. Przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny" powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć (kontynuować) innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, a przez którą należy rozumieć aktywność zawodową. Zatem zaprzestanie aktywności zawodowej (jej niepodejmowanie) przez opiekuna musi być spowodowane bezpośrednią koniecznością sprawowania opieki na osobą niepełnosprawną. Przy czym opieka ta musi być związana wyłącznie z osobą chorego (nakierowana na jego osobę) a nie dodatkowo polegać na prowadzeniu gospodarstwa domowego tej osoby. Czynności takie więc jak: zakupy, sprzątanie, pranie czy gotowanie z powodu tego, że są one dla każdego typowymi czynnościami dnia codziennego, wykonywanymi więc również przez osoby na co dzień pracujące zawodowo (przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu) nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności wnioskującego o świadczenie bo nie zawierają się w pojęciu "sprawowanie opieki". Uwzględnienie tego rodzaju czynności jako mieszczących się w pojęciu: "opieka nad osobą" prowadziłoby do nieuprawnionego uznania, że każda osoba je wykonująca byłaby niezdolna do podjęcia/wykonywania jakiejkolwiek pracy zawodowej z uwagi na ciążące na niej obowiązki domowe względem niepełnosprawnego (zob. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2024 r. sygn. I OSK 351/24, orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 17 października 2020 r. sygn. I OSK 1148/20, orzeczenia.nsa.gov.pl). Aby można było mówić o spełnieniu przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (zob. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. sygn. I OSK 516/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). W każdym postępowaniu właściwy organ musi zatem dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować (zob. wyrok NSA z 13 maja 2015 r. sygn. I OSK 2820/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną musi istnieć taki związek, w którym to konieczność sprawowania opieki jest przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować. W ocenie Sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika opisany powyżej związek przyczynowo-skutkowy będący warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Analiza akt sprawy prowadzi bowiem do wniosku, że czynności opiekuńcze sprawowane przez skarżącego nad jego matką nie uniemożliwiłyby skarżącemu podjęcia zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wyjaśnić należy, że w art. 17 u.ś.r. brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga. Jednakże, co już wskazano powyżej, opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji, w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym: rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp. W niniejszej sprawie z akt sprawy wynika, że matka skarżącego jest osobą w podeszłym wieku (ur. w 1945 r.) i schorowaną (orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, choroby). Mieszka wraz ze skarżącym w jednopokojowym mieszkaniu z kuchnią i łazienką. Z akt sprawy wynika, że obowiązki skarżącego sprowadzają się raczej do dbania o ogólny dobrostan matki, a nie specjalistycznej pomocy. Matka wymaga bowiem wsparcia i pomocy, lecz pomoc ta, mimo że świadczona przez skarżącego codziennie, w ocenie Sądu, ma charakter dodatkowy, bowiem z akt sprawy nie wynika, aby matka skarżącego wymagała szczególnej opieki medycznej czy rehabilitacyjnej. Pomoc tego rodzaju ogranicza się do przygotowywania leków (które matka skarżącego przyjmuje na stałe) i organizowania wizyt lekarskich (matka skarżącego jest pod opieką lekarzy specjalistów). Matka skarżącego porusza się samodzielnie po mieszkaniu (jednak wymaga pomocy przy wyjściu na zewnątrz z uwagi na problemy z pamięcią). Samodzielnie dokonuje porannej toalety, nie jest pampersowana, samodzielnie spożywa posiłki. Obowiązki skarżącego to czynności zwykłego dnia codziennego, które wyczerpują codzienną rutynę osób, w tym w także takich, które pracują zawodowo (takie jak np. przygotowywanie posiłków). Należy przy tym zwrócić uwagę, że skarżący mieszka z matką, zatem czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wykonuje także dla siebie. Zdaniem Sądu wskazany zakres opieki udzielanej przez skarżącego matce nie stanowi o przeszkodzie w podjęciu przez niego pracy zarobkowej. Nie wykonuje on bowiem przy matce takich czynności opiekuńczych, które absorbowałyby go nieustannie i wymagały jego ciągłej obecności, choćby poprzez pozostawanie w dyspozycji, nie pozwalając tym samym na aktywność zawodową, nawet w zmniejszonym wymiarze godzin. W ocenie Sądu zakres obowiązków spoczywających na skarżącym nie jest powodem jego bierności zawodowej. Jednocześnie należy zauważyć, że to, iż w ww. wywiadzie środowiskowym stwierdzono, że matka skarżącego wymaga wsparcia drugiej osoby w życiu codziennym nie oznacza automatycznie, że osobie, która będzie świadczyła jej pomoc będzie przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne. W sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, związek przyczynowy nie istnieje (zob. wyrok NSA z 13 grudnia 2024 r. sygn. I OSK 343/24, orzeczenia.nsa.gov.pl). W pełni rozumiejąc, że wiek i stan zdrowia matki skarżącego powodują, iż wymaga ona pomocy na co dzień Sąd zauważa jednakże, iż z przedstawionego materiału dowodowego nie wynika, aby wymiar i charakter świadczonej przez skarżącego osobistej opieki sprawowanej nad matką był na tyle absorbujący, że uniemożliwia skarżącemu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Ponadto, nie można pominąć okoliczności, iż jak wynika z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 27 września 2024 r. skarżący oświadczył, iż "nie podejmował zatrudnienia w związku ze swoim stanem zdrowia; nie jest w stanie podjąć pracy fizycznej [...] mógłby podjąć pracę jako stróż". A zatem to nie stan zdrowia matki był powodem zrezygnowania przez skarżącego z zatrudnienia, lecz jego stan zdrowia. Dodatkowo, wspominając o czekającym go zabiegu chirurgicznym skarżący wskazał, że wówczas opiekę nad jego matką przejmą brat i bratowa. Ponadto bratowa raz w tygodniu pomaga matce w kąpieli. Zatem skarżący nie jest jedyną osobą, która w świetle prawa zobowiązana jest do pomocy swojej matce, a także może liczyć na stałe wsparcie rodziny w sprawowanej opiece. Reasumując, rolą sądu administracyjnego nie jest rozstrzyganie w przedmiocie stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej, gdyż organy i sądy opierają się na orzeczeniu o niepełnosprawności i załączonej do wniosku dokumentacji medycznej, lecz jedynie kontrola, czy prowadząc postępowanie orzekające w sprawie organy administracyjne prawidłowo przeprowadziły to postępowanie zarówno ze względu na wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego zasady postępowania, jak i z uwagi na przesłanki zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych. W przypadku świadczenia pielęgnacyjnego kluczowe zaś jest istnienie wyżej opisanego związku przyczynowo-skutkowego, a w tym celu należy dokonać oceny, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez skarżącego opieki nad jego niepełnosprawną matką w sposób rzeczywisty uniemożliwiałby mu podjęcie pracy zarobkowej (co mogłoby oznaczać również pracę w niepełnym wymiarze czasu, a niekoniecznie pełne zatrudnienie). Zdaniem Sądu organy prawidłowo doszły do wniosku, że w niniejszej sprawie taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się zarzuconych naruszeń prawa materialnego oraz procesowego i oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. zgodnie z wnioskiem skarżącego zawartym w skardze oraz wobec braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez organ.