II SA/Gd 1254/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Nowakowski Sędziowie : Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędzia NSA Andrzej Przybielski Protokolant: Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 sierpnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 marca 2003 r., nr [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 31 marca 2003 r., na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. nr 89, poz. 414 ze zm.) stwierdził brak podstaw do wydania nakazu rozbiórki garażu z przybudówką usytuowanego na działce nr [...] i częściowo na działce nr [...] położonego przy ul. [...] w R., będącego własnością E. K. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotem postępowania był budynek garażowy o wymiarach 4,2 m x 3,0 m z przybudówką, murowany, kryty blachą, usytuowany częściowo na działce nr [...], częściowo na działce nr [...], oraz graniczący z działką [...], będącą własnością A. F. Zgodnie z oświadczeniem E. K. garaż został wybudowany w 1970 r., wyremontowany zaś około 1990 r. W związku z określeniem daty powstania obiektu organ stwierdził, że zastosowanie w sprawie mają przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., które stanowią iż rozbiórce podlegają obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami, gdy znajdują się na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę lub przeznaczonym pod innego rodzaju zabudowę, obiekty powodujące niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia lub niedopuszczalnie pogarszające warunki zdrowotne albo użytkowe otoczenia. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego, w tym po przeprowadzonych w dniach 8 października 2001 r. i 27 sierpnia 2002 r. oględzinach organ uznał, iż przedmiotowy obiekt nie narusza ustaleń miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta R. i przepisu § 13 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1980 r. nr 17, poz. 62). Nie stwierdzono także nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu. Skargę na powyższą decyzje wniósł A. F. zarzucając, iż organ nie wyjaśnił rzetelnie, kiedy faktycznie przedmiotowy garaż został wybudowany wskazując, iż z oświadczenia E. K. złożonego w trakcie wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 27 sierpnia 2002 r. wynika, że garaż został rozebrany w 1992 r. i w tym roku ponownie wybudowany. W ocenie odwołującego się w tej sytuacji nie mają zastosowania przepisy ustawy Prawo budowlane z dnia 1974 r. Ponadto A. F. uznał za nietrafne ustalenia organu co do zgodności inwestycji z ustaleniami miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego, uważając, że przedmiotowy obiekt przeznaczony jest na cele użytkowe, a nie mieszkaniowe. Natomiast plan dla wyżej wymienionych działek przewiduje tylko zabudowę mieszkaniową o niskiej intensywności. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 6 sierpnia 2003 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 80 ust.2 pkt 2, art. 83 ust. 2, art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U.z 2000 r., nr 106, poz. 1126 ze zm.) w związku z art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229, ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżona decyzję nie znajdując podstaw do jej zmiany bądź uchylenia. W uzasadnieniu organ ten wskazał, iż zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (to jest dnia 1 stycznia 1995 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest ustawę Prawo budowlane z 1974 r.. Na wynik sprawy nie ma zatem wpływu okoliczność, że przedmiotowy budynek mógł być wybudowany w 1992 r. po uprzedniej rozbiórce obiektu istniejącego. Ponadto organ drugiej instancji podzielił zdanie organu pierwszej instancji, iż w związku z tym, że działka na której stoi garaż w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego znajduje się na terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową o niskiej intensywności z dopuszczeniem nieuciążliwych usług, wykonanie garażu we wskazanym miejscu nie stanowi naruszenia prawa. Organ drugiej instancji zbadał ponadto, czy zastosowanie w sprawie mają inne przesłanki art. 37 Prawa budowlanego. Po analizie materiału dowodowego znajdującego się w aktach organ stwierdził brak podstaw do wydania nakazu rozbiórki także z innych przyczyn wskazanych w tym przepisie. Skargę na powyższą decyzję wniósł A. F. żądając jej uchylenia. Skarżący podniósł, iż sporny garaż został posadowiony częściowo na działce, której jest właścicielem bez jego zgody oraz, że obiekt ten został wybudowany bez pozwolenia na budowę i niezgodnie z ustaleniami ówczesnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta R. Poza tym skarżący wskazał, iż obiekt ten pogorszył warunki użytkowania jego działki. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej odrzucenie oraz ponowił argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się natomiast do stwierdzenia odwołującego się, iż przedmiotowy garaż posadowiony jest częściowo na działce A. F. organ wyjaśnił, iż okoliczność taka nie wpływa na wynik sprawy prowadzonej w oparciu o przepisy Prawa budowlanego i wskazał że rozstrzyganie sporów sąsiedzkich w tym zakresie należy do właściwości sądów powszechnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż w myśl przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1296 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie zatem do treści powyższego przepisu Sąd może uwzględnić skargę z powodów innych niż w niej przedstawione, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Skarga jest uzasadniona, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 marca 2003r. naruszyły przepisy postępowania. Jedną z najważniejszych kwestii w postępowaniu administracyjnym jest dokładne i rzetelne ustalenie kręgu podmiotów, którym przysługuje przymiot strony w prowadzonym postępowaniu. Z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jednoznacznie wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a). Zaniedbanie tego obowiązku ma doniosłe konsekwencje dla postępowania naznaczonego takim niedopatrzeniem. W myśl art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, Organ administracji jest zatem obowiązany z urzędu ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek. Nawet w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, organ administracyjny nie może tylko jej gwarantować udziału w postępowaniu, lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy również inne jednostki. Ponadto organ, wszczynając postępowanie z urzędu lub na wniosek strony, obowiązany jest zawiadomić o wszczęciu postępowania wszystkie osoby będące, zgodnie z art. 28 kpa, stronami w sprawie (por. wyrok NSA z 26 czerwca 1998 r., I SA/Lu 684/97, LEX nr 34726). Oczywistym jest, że w trakcie postępowania krąg tych podmiotów może ulec zmianie, organ zatem powinien w każdym stadium postępowania mieć na uwadze ewentualne zmiany. Jak wynika z odpisów ksiąg wieczystych właścicielami poszczególnych działek na terenie przedmiotowej inwestycji są kolejno: • działka nr [...] - A. F., J. H., R. N. • działka nr [...] - E. K. Należy stwierdzić, iż organy pierwszej i drugiej instancji nie ustaliły w sposób rzetelny kręgu podmiotów będących stronami w niniejszym postępowaniu. Organy zapewniły czynny udział w postępowaniu jedynie E. K. i A. F., którzy informowani byli o podejmowanych przez organy czynnościach oraz doręczono im decyzje organu I i II instancji (decyzję organu I instancji próbowano doręczyć też nieżyjącemu już wtedy B. H.). Pominięto natomiast pozostałych współwłaścicieli - ewentualnych następców prawnych J. H. i R. N. W związku ze zgonem J. H. założono, iż prawa do działki nr [...] przeszły na jego syna – B. H. (w aktach brak jednakże dokumentów potwierdzających ten fakt, co powinno zostać uzupełnienie w trakcie postępowania). W trakcie toczącego się postępowania, jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, zmarł także w dniu 11 września 2002 r. B. H., syn J. H. W odwołaniu od decyzji pierwszej instancji A. F. wskazał w związku z tym listę ewentualnych spadkobierców. Mimo zamieszczenia w odwołaniu A. F. listy spadkobierców, organ pierwszej instancji nie zbadał, czy doszło do zmiany kręgu podmiotów będących stronami postępowania. Z materiału dowodowego wynika również, iż nie żyje drugi współwłaściciel działki nr [...] – R. N. W tej sprawie organy również nie dokonały jakichkolwiek ustaleń. Jeżeli organ miał jakiekolwiek informacje o zmianie kręgu osób mających interes prawny w rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy powinien był wyjaśnić wszelkie wątpliwości. Gwarantowana w art. 10 § 1 kpa zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów. Aby uchronić się od zarzutu niezapewnienia stronie udziału w postępowaniu organ powinien zawiadomić ją o wszczęciu postępowania na wniosek innej strony oraz wezwać do udziału w czynnościach postępowania wyjaśniającego. Niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu skutkuje naruszeniem prawa obligującym do wznowienia postępowania z powodu wypełnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 1998 r., I SA/Lu 652/97, LEX nr 34721). Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia 3 lipca 2001 r. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.