II SA/Gd 1326/24
WyrokWSA w Gdańsku2025-04-24
Skład orzekający: Jolanta Górska, Krzysztof Kaszubowski, Justyna Dudek-Sienkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań, mimo zarzutów Prokuratora o rażącym naruszeniu prawa materialnego polegającym na niezastosowaniu art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego, ponieważ dłużnik alimentacyjny, nie odbierając wezwań organu i nie wywiązując się z obowiązku alimentacyjnego, uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Brak kontaktu z organem nie może być usprawiedliwieniem dla uchylania się od zobowiązań, a doręczenie pism w trybie art. 44 k.p.a. było skuteczne. W związku z tym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Słupsku wniósł sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika MOPS w Ustce z 2014 r. uznającej R. P. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Prokurator zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, polegające na niezastosowaniu art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, gdyż dłużnik nie wiedział o zamiarze przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że niestawienie się dłużnika na wezwanie i bezskuteczność egzekucji uzasadniały wydanie decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Prokuratora Rejonowego w Słupsku jako bezzasadną.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Słupsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 13 listopada 2024 r. nr SKO.421.239.2024 w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie uznania za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę.
Prokurator Rejonowy w Słupsku wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie uznania za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z 29 stycznia 2014 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ustce, na podstawie art. 3 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228), wezwał R. P. do osobistego stawienia się w terminie 14 dni w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego.
Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie, nadana na adres [...], po jej dwukrotnym awizowaniu - w dniach 31 stycznia i 10 lutego 2014 r., została zwrócona do organu w dniu 17 lutego 2014 r.
Następnie, pismem z 25 marca 2014 r. Kierownik MOPS poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie uznania R. P. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na rzecz osoby uprawnionej.
W dniu 31 marca 2014 r. wpłynęło do organu zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Słupsku o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego.
Decyzją z 9 maja 2014 r., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta Ustka, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ustce uznał R. P. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na rzecz osoby uprawnionej.
W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, że w dniu 29 stycznia 2014 r. zostało do dłużnika skierowane wezwanie celem stawienia się na wywiad alimentacyjny i odebrania oświadczenia majątkowego. Do dnia sporządzenia decyzji dłużnik nie stawił się w celu dopełnienia ww. obowiązków. W związku z tym zawiadomieniem z dnia 25 marca 2014 r. zostało wszczęte postępowanie. Ponadto, z dokumentacji wynika, że w okresie ostatnich 6 miesięcy dłużnik nie wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
Pismem z dnia 27 marca 2024 r. Prokurator Rejonowy w Słupsku wniósł na podstawie art. 184 § 1 k.p.a. sprzeciw od tak wydanej decyzji, zarzucając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. rażące naruszenie prawa, a mianowicie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, polegające na niezastosowaniu tego przepisu, przejawiające się uznaniem R. P. za uchylającego się od alimentów pomimo niewystąpienia przesłanek, o jakich mowa w tym przepisie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 § 1 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a., wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z 9 maja 2014 r.
Pismem z 25 kwietnia 2024 r. Kolegium zawiadomiło strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 9 maja 2014 r. Przesyłka zawierająca zawiadomienie została wysłana uczestnikowi postępowania R. P. na adres: [...] i po jej dwukrotnym awizowaniu została zwrócona do Kolegium.
W piśmie z 26 lipca 2024 r. Burmistrz Miasta Ustka udostępnił Kolegium dane z rejestru mieszkańców dotyczące zameldowania na pobyt stały R. P., posiadającego ważny do 2026 r. dowód osobisty, pod adresem [...]. Centralny Zarząd Służby Więziennej w dniu 22 lipca 2024 r. poinformował Kolegium, że dłużnik nie figuruje w Centralnej Bazie Danych Osób Pozbawionych Wolności. Z kolei Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ustce w dniu 4 listopada 2024 r. wyjaśnił, że dysponuje jedynym adresem dłużnika [...], potwierdzonym także przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Słupsku oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku zaskarżoną decyzją z dnia 13 listopada 2024 r., wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z 9 maja 2014 r. uznając, wbrew argumentacji sprzeciwu, że w sprawie nie doszło w sposób oczywisty i niedwuznaczny do naruszenia przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zdaniem Kolegium, na tle okoliczności faktycznych sprawy brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia aby decyzja naruszała przepisy art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zwłaszcza rażąco. W sprawie nie było bowiem możliwe przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego z powodu niestawienia się dłużnika na wezwanie organu. Kolegium uznało przy tym, że brak możliwości przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego jest równoznaczny z uniemożliwieniem jego przeprowadzenia. Nadto, stosownym zaświadczeniem wykazano bezskuteczność egzekucji związaną z brakiem regulowania należności w zakresie wynikającym z art. 5 ust. 3a ustawy. Nie ma też mowy, by wydanie decyzji niosło dla strony nieodwracalne skutki. Nadto, decyzję wydał organ właściwy, ma ona uzasadnioną podstawę, nie dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną, została ona skierowana do osoby będącej stroną, była wykonalna, jej wykonanie nie narażało na czyn zagrożony karą, nie ma też przepisu szczególnego obligującego do stwierdzenia nieważności z mocy prawa. Wobec tego, należało odmówić unieważnienia tej decyzji.
W skardze na powyższą decyzję Prokurator zarzucił naruszenie prawa materialnego - art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, polegające na niezastosowaniu tego przepisu, przejawiające się uznaniem R. P. za uchylającego się od alimentów mimo niewystąpienia przesłanek, o jakich mowa w tym przepisie. Mając na uwadze powyższe, Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Prokurator nie zgodził się ze stanowiskiem Kolegium, że organ pierwszej instancji, po niestawieniu się dłużnika alimentacyjnego, słusznie uznał, że jego zachowanie spowodowało brak możliwości przeprowadzenia wywiadu, co jest równoznaczne z uniemożliwieniem jego przeprowadzenia.
W ocenie Prokuratora, użycie przez ustawodawcę słowa "uniemożliwia" w sposób oczywisty wskazuje, że chodzi o świadome działanie lub zaniechanie dłużnika alimentacyjnego. Przemawia za tym nie tylko stanowisko sądów, ale przede wszystkim znaczenie tego słowa. Nie można bowiem w znaczeniu prawnym czegoś uczynić niemożliwym, jeżeli nie ma się świadomości, że coś się dzieje. Z treści art. 5 ust. 3 ustawy wynika wprost, że to działanie dłużnika alimentacyjnego musi uniemożliwiać przeprowadzenie wywiadu. Zdaniem Prokuratora trudno za takie działanie uznać sytuację, gdy dłużnik nie wie, że organ miał zamiar przeprowadzić wywiad. Konsekwencją uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu jest zaś wydanie decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (art. 5 ust. 3 i 3a ustawy). Prokurator podkreślił także, że konsekwencją spornej decyzji Burmistrza Miasta Ustka z 9 maja 2014 r. było uruchomienie procedury denuncjacji skutkującej wszczęciem postępowania karnego. Tym samym wydane tej decyzji miało wpływ na życie dłużnika alimentacyjnego, gdyż naraziło go na konsekwencje wynikające z odpowiedzialności karnej.
W ocenie Prokuratora, Kolegium wydając zaskarżoną decyzję z 13 listopada 2024 r. powieliło oczywiste błędy interpretacji obowiązujących przepisów popełnione przez organ pierwszej instancji, rażąco naruszając art. 5 ust. 3 ustawy.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była, wydana na skutek wniesienia sprzeciwu przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Słupsku, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 13 listopada 2024 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z 9 maja 2014 r. w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Zgodnie z treścią art. 184 § 1 k.p.a. prokuratorowi służy prawo wniesienia sprzeciwu od decyzji ostatecznej, jeżeli przepisy kodeksu lub przepisy szczególne przewidują wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji albo jej uchylenie lub zmianę.
W świetle art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest rozstrzygnięcie o tym, czy określony akt stosowania prawa kończący postępowanie zwykłe zawiera kwalifikowane wady prawne wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu tym organ nie przechodzi natomiast do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej materialnej. Tak więc ocena dokonywana przez organ administracji w postępowaniu nieważnościowym dotyczy wyłącznie zbadania, czy kwestionowana wnioskiem nieważnościowym (tu: sprzeciwem) decyzja została dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Nie jest natomiast przedmiotem postępowania nieważnościowego ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta decyzją kontrolowaną. W postępowaniu nieważnościowym działanie organu nadzoru winno być zatem nakierowane wyłącznie na poszukiwanie najcięższych (kwalifikowanych) wad prawnych w kontrolowanej decyzji, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. To zaś oznacza, że żadne inne uchybienia, nawet jeśli zostaną ujawnione, nie mogą być w postępowaniu nieważnościowym uwzględnione, bowiem nie mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności kontrolowanego orzeczenia (por. wyrok NSA z 13 lutego 2025 r. sygn. akt I OSK 86/22 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Procedując w trybie nadzorczym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, organ administracji dysponuje kompetencją stricte kasacyjną, a co więcej - zawężoną katalogiem podstaw nieważnościowych.
W orzecznictwie wskazuje się, że prowadzenie postępowania nadzorczego o stwierdzenie nieważności nie może sprowadzić się do powtórnego rozpoznania sprawy rozstrzygniętej decyzją dotychczasową i ponownej oceny okoliczności faktycznych. Organ nadzoru nie działa bowiem jako organ II instancji w trybie odwoławczym, nie orzeka w sprawie merytorycznie, lecz weryfikuje, czy wydana decyzja dotknięta jest wadą kwalifikowaną. Ponieważ katalog tych wad jest zamknięty, muszą być interpretowane ściśle, a podstawą do stwierdzenia nieważności mogą być tylko okoliczności w sposób oczywisty stanowiące o zaistnieniu przesłanki nieważności. W przypadku wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa przesłanką jest kwalifikowany, oczywisty stan naruszenia prawa, o którym nie świadczą rozstrzygnięcia mieszczące się w granicach dopuszczalnej wykładni przepisów (tak NSA w wyroku z 9 grudnia 2022 r., sygn. akt I OSK 555/20 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko takie jest ugruntowane w doktrynie i judykaturze (zob. M. Jaśkowska (w:) M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, art. 156). O stwierdzeniu nieważności decyzji (ze skutkiem ex tunc) nie mogą zatem decydować zmiany czy rozbieżności w interpretacji przepisu. Gdy takowe rozbieżności istnieją, strona postępowania administracyjnego w polskich realiach ma dość środków do kwestionowania przyjmowanej interpretacji przepisów w ramach dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego i następnie dwuinstancyjnego postępowania sądowego. O rażącym naruszeniu prawa nie stanowi też ocena okoliczności faktycznych, jeżeli mieści się w granicach swobody oceny materiału dowodowego przysługującej organowi.
W niniejszej sprawie Burmistrz Miasta Ustka, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego na podstawie przepisów z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228), decyzją z dnia 9 maja 2014 r. uznał R. P. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ uwzględnił przy tym, że dłużnik nie stawił się w wyznaczonym przez ten organ terminie w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, a nadto w okresie ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
W aktach administracyjnych znajduje się zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Słupsku z dnia 31 marca 2014 r. o bezskuteczności egzekucji, z którego wynika, że dłużnik zalega z płatnością rat alimentów, wynoszących 500 zł, na rzecz wierzycielki, która pobiera świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a z tego tytułu zaległości wynoszą 39.344,86 zł. Od dłużnika w okresie od października 2013 r. do marca 2014 r. wyegzekwowano jedynie kwotę 170 zł. W zaświadczeniu tym wskazano także jako adres dłużnika [...]. Bezsporne przy tym jest, że wezwanie do stawienia się w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, zawierające pouczenie o treści art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zostało doręczone dłużnikowi w trybie art. 44 k.p.a., zaś w konsekwencji zwrotu przesyłki po jej dwukrotnym awizowaniu należało uznać ją za doręczoną w dniu 14 lutego 2014 r.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwy dłużnika, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych
- organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Przepis art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi natomiast, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
Zdaniem Sądu, nie mogły odnieść skutku zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego tj. art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który określa przesłanki wszczęcia postępowania w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przepis ten w niniejszej sprawie nie może być rozważany z pominięciem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jako że chodzi o kontrolę jego zastosowania w aspekcie rażącego naruszenia.
Z akt postępowania wynika w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, że R. P. jest dłużnikiem alimentacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wobec bezskuteczności egzekucji alimentów, zostało przyznane świadczenie z funduszu alimentacyjnego. W konsekwencji w trybie art. 4 tej ustawy podjęte zostały działania wobec dłużnika. Ich celem było ustalenie sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej. Za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych można bowiem uznać osobę, w przypadku której bezskuteczność egzekucji nie znajduje usprawiedliwienia. Z tego powodu organ badał sytuację dłużnika. Przepis art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów określa przesłanki wszczęcia postępowania w przedmiocie uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań i należy do nich w szczególności uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego.
W okolicznościach sprawy, w trybie art. 4 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, pismem z 29 stycznia 2014 r. dłużnik został wezwany do osobistego stawiennictwa celem złożenia oświadczenia majątkowego i przeprowadzenia wywiadu. Na tym etapie postępowanie administracyjne nie było jeszcze wszczęte. Wezwanie to nie zostało odebrane przez dłużnika i podlegało dwukrotnemu awizowaniu, a następnie zwrócono je do organu. Następnie organ pismem z 25 marca 2014 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie można uznać, że wszczęcie postępowania w przedmiocie uznania dłużnika za uchylającego się od alimentów rażąco naruszało prawo i nastąpiło bez zaistnienia ustawowej przesłanki. Bezspornie bowiem dłużnik nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego, czego zresztą nie kwestionuje skarżący Prokurator.
Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że dłużnik, który nie wywiązywał się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, powinien zadbać o kontakt z organami pomocy społecznej, które za niego ten obowiązek wykonywały. Nieodbieranie zaś korespondencji do niego kierowanej nie może zostać uznane za okoliczność uniemożliwiającą wydanie decyzji w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (por. wyrok WSA w Warszawie z 9 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2429/21 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 761 § 3 k.p.c. dłużnik, który został zawiadomiony o wszczęciu egzekucji (a takim niewątpliwie był uczestnik postępowania R. P.), obowiązany jest do powiadomienia w terminie 7 dni organu egzekucyjnego o każdej zmianie miejsca swego pobytu, trwającej dłużej niż jeden miesiąc. O obowiązku tym oraz o skutkach jego zaniedbania poucza się dłużnika przy zawiadomieniu go o wszczęciu egzekucji.
W konsekwencji, wysyłając wezwania w zwykłym postępowaniu administracyjnym na adres wskazany przez komornika organ nie uchybił przepisom postępowania, a skoro dłużnik ich nie odbierał – zaktualizowała się możliwość uznania ich za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Skutkiem zaś tego organ przeprowadził czynności procesowe bez aktywnego udziału dłużnika, co nastąpiło w całkowitej zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. W tej sytuacji brak było podstaw do uznania aby doszło rażącego naruszenia art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Nie ulega przy tym wątpliwości, że w sprawie nie wystąpiła negatywna przesłanka do wydania decyzji przewidziana w art. 5 ust. 3a tej ustawy. Podnoszone natomiast przez Prokuratora wątpliwości interpretacyjne nie mogą stanowić podstawy dla przyjęcia kwalifikowanej wadliwości decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Nadto, w toku postępowania nadzorczego Kolegium ustaliło, że adres zamieszkania uczestnika postępowania, którym dysponował organ w kontrolowanym postępowaniu zwykłym jest nadal aktualny. Adres ten wskazywał również w tamtym czasie Komornik przy Sądzie Rejonowym w Słupsku prowadzący postępowanie egzekucyjne zobowiązań alimentacyjnych uczestnika. Co więcej, Prokurator również wskazał ten sam adres jako adres zamieszkania uczestnika postępowania.
W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że oceniając kwestię prawidłowości i wystarczalności doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. należy mieć na uwadze, że fikcja prawna doręczenia jest instytucją niezbędną do prowadzenia każdego postępowania, celem zagwarantowania pewności obrotu prawnego, a doręczenie takie jest w pełni skuteczne i wywiera takie same skutki jak doręczenie rzeczywiste pisma adresatowi. Jednym ze skutków doręczenia w tym trybie w postępowaniu administracyjnym jest rozpoczęcie biegu terminów związanych z doręczeniem pisma, w tym również terminów do wniesienia środków zaskarżenia. Skutkiem tego pozostaje jedynie ustalić czy doręczenie nastąpiło na właściwy adres (tak NSA w wyroku z dnia 26 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 440/21, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy uznanie, że dłużnik uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego i odebranie od niego oświadczenia majątkowego, wbrew stanowisku Prokuratora, nie nastąpiło z rażącym naruszeniem przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przeprowadzone postępowanie nie wykazało okoliczności usprawiedliwiających bezskuteczność egzekucji i brak wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego. Nie stwierdzono także negatywnej przesłanki do wydania decyzji, wskazanej w art. 5 ust. 3a ustawy. W tych okolicznościach brak było podstaw do stwierdzenia, że decyzja o uznaniu dłużnika za uchylającego się od obowiązku alimentacyjnego została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Z powyższych względów Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło