II SA/Gd 1425/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Górski Sędziowie: NSA Anna Orłowska WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Jarosław Skopczyński po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia 11 kwietnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję. Wojewoda [...] decyzją z dnia 11 kwietnia 2001 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 16 lutego 2001 r., mocą której na podstawie art. 37k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 ze zm.) odmówiono przyznania B. J. prawa do świadczenia przed emerytalnego. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, że B. J. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] w dniu 2 października 2000 r. jako osoba spełniająca ustawowe warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych. B. J. udokumentowała okres uprawniający do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego (30 lat). Z przedłożonych przez stronę świadectw pracy wynika, że ostatnim miejscem jej zatrudnienia w okresie od dnia 12 maja 1975 r. do dnia 30 września 2000 r. były Zakłady Artykułów Sportowych "A" w [...], gdzie stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem pracodawcy z przyczyn zakładu pracy, z tym, że okres wypowiedzenia umowy o pracę został skrócony na podstawie art. 361 § 1 Kodeksu pracy o dwa miesiące, tj. o okres od 1 października 2000 r. do 20 listopada 2000 r. W tym stanie rzeczy Prezydent Miasta [...] przyznał B. J. prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia 3 października 2000 r. Następnie organ odwoławczy podał, że Powiatowy Urząd Pracy w [...] zwrócił się z wnioskiem do ZUS-Oddział w [...] o naliczenie emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego dla B. J.. ZUS-Oddział w [...] decyzją z dnia 29 grudnia 2000 r. odmówił ustalenia wysokości emerytury, wskazując w uzasadnieniu, że strona nie legitymuje się okresem zatrudnienia wynoszącym 35 lat (w przypadku kobiet), ponieważ do dnia 30 września 2000 r. (tj. na dzień rozwiązania stosunku pracy) posiada okres zatrudnienia wynoszący 34 lata 11 miesięcy 25 dni. Od tej decyzji strona nie odwołała się. Organ II instancji przytaczając treść art. 37k ust. 1, 2 i 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stwierdził, że wydanie decyzji administracyjnej w sprawie ustalenia prawa do świadczenia przed emerytalne go uzależnione jest od rozstrzygnięcia podjętego przez organ rentowy. Zatem decyzja organu rentowego przesądza w sposób istotny o rozstrzygnięciu podjętym przez organ zatrudnienia. Decyzja ZUS-Oddział w [...] o odmowie ustalenia wysokości emerytury dla B. J. uniemożliwia organowi I instancji oraz organowi odwoławczemu orzec o przyznaniu stronie prawa do świadczenia przedemerytalnego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. J. przedstawiła przebieg postępowania administracyjnego oraz przed organem rentowym. Nadto skarżąca wskazała, iż z uwagi na niewydolność finansową pracodawca od dłuższego czasu zalegał z płatnościami i zmierzał w kierunku upadłości. Skarżąca stwierdziła, że skrócony okres wypowiedzenia narzucił jej zakład pracy i teraz nikt nie chce jej zaliczyć tego okresu do stażu pracy. Skarżąca powołała się na ustawę z dnia 31 marca 2000 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i zawartą w niej nowelizację art. 2 niniejszej ustawy, polegająca na dodaniu w ustępie 1 punktu 20a, definiującego pojęcie "przyczyn dotyczących zakładu pracy" i stwierdziła, że nowy pracodawca nie zaproponował jej nowych warunków pracy i płacy, a przyczynił się do skrócenia stosunku pracy. Ponadto skarżąca podała, że do 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy posiadała okres uprawniający do emerytury w rozmiarze 34 lat, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Zdaniem skarżącej przeprowadzono likwidację upadającego zakładu, dzięki której nowa firma przejęła czy też wykupiła zadłużony zakład. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Organ odwoławczy prawidłowo uznał, że wydanie decyzji administracyjnej w sprawie ustalenia prawa do świadczenia przedemerytalnego uzależnione jest od rozstrzygnięcia podjętego przez organ rentowy, który zgodnie z art. 37k ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, wydaje decyzję ustalającą wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego. Kwestia zależności pomiędzy decyzją starosty przyznającą prawo do świadczenia przedemerytalnego i decyzją o ustaleniu wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia, wydawaną przez organ rentowy, stanowiła przedmiot uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2003 r., IIIUZP 1/03 (OSNAP 2003/13/317), w której Sąd ten stwierdził, iż "Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do odmowy ustalenia wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie nie spełnia warunków posiadania wymaganego okresu zatrudnienia, od którego zależy jej prawo do emerytury". W uzasadnieniu uchwały wskazano, że decyzja przyznająca świadczenie przedemerytalne, należąca do wyłącznej kompetencji starosty, z woli ustawodawcy, musi być poprzedzona decyzją o ustaleniu wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia. Organ rentowy nie decyduje o uprawnieniu do świadczenia przedemerytalnego, ustala jedynie wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia, jednakże wniosek ewentualnego płatnika świadczenia o ustalenie jego wysokości nie wiąże organu rentowego w zakresie istnienia samego prawa do tego świadczenia. Prawo to ustala starosta (art. 37k ust. 3 w związku z art. 37o ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) dopiero po wydaniu decyzji organu rentowego ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia. Dla wyliczenia wysokości emerytury przez organ rentowy konieczne jest zakwalifikowanie wskazanych w kwestionariuszu okresów jako składkowych lub nieskładkowych. W tym mieści się prawo organu rentowego do zakwestionowania okresów wskazanych przez osobę ubiegającą się o świadczenie przedemerytalne. Wobec powyższego dla przesądzenia przez starostę istnienia prawa do świadczenia przedemerytalnego, decyzja ZUS ma charakter prejudycjalny, co oznacza, iż kompetencje obu tych organów są rozdzielone - aczkolwiek nie sposób nie zauważyć, że skutkiem decyzji organu rentowego może być negatywna dla zainteresowanego decyzja starosty. Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podziela przedstawione wyżej poglądy. Należy zwrócić uwagę, że stosownie do art. 37k ust. 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w związku z art. 476 § 2 pkt 4 KPC od decyzji organu rentowego przysługuje stronie odwołanie do sądu powszechnego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych i w tym postępowaniu ma ona możliwość zweryfikowania stanowiska organu rentowego co do zakwalifikowania wskazanych okresów jako składkowe bądź nieskładkowe. Wobec tego, że decyzja organu rentowego ma charakter prejudycjalny odmowa ustalenia wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego z uwagi na nie zakwalifikowanie wskazanych przez stronę okresów pracy jako składkowych lub nieskładkowych skutkuje wydaniem przez organ zatrudnienia decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Zatem organ prawidłowo uznał, że skarżąca nie spełnia przesłanki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, określonej w art. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Jednakże stwierdzenie, iż skarżąca nie spełnia niniejszej przesłanki nie zwalniało organu odwoławczego od rozpatrzenia czy skarżąca nie spełnia jednej z pozostałych przesłanek uprawniających do nabycia prawa do przedmiotowego świadczenia, określonych w art. 37 k ust. 1 cytowanej ustawy. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych kserokopii wypowiedzenia skarżącej umowy o pracę wynika bowiem, że przyczyną niniejszego wypowiedzenia był brak środków na wynagrodzenie. Wobec tego dla prawidłowego załatwienia sprawy niezbędne było wyjaśnienie czy rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. 1) w sytuacji posiadania przez skarżącą co najmniej 34 lat okresu uprawniającego do emerytur) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy. Dopiero wszechstronne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego z odniesieniem się do wszystkich przesłanek nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego uznać można za prawidłowe załatwienie sprawy. Wobec powyższego należy stwierdzić, że organ naruszył art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy rozważy czy skarżąca nie spełnia jednej z pozostałych przesłanek do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, a w szczególności przesłanki określonej w pkt 4 ust. 1 art. 37k cytowanej ustawy, co wiąże się z ustaleniem czy rozwiązanie stosunku pracy ze skarżącą nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 §1 pkt 1 lit.c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, iż jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. W niniejszej sprawie decyzja odmawiająca przyznania świadczenia przedemerytalnego nie podlega wykonaniu, gdyż nie przyznaje ani nie pozbawia żadnego prawa, a zatem brak podstaw, aby odnosić się do kwestii jej wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku.