II SA/Gd 1459/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak, Sędziowie Sędzia WSA Mariola Jaroszewska,, Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.), Protokolant Agnieszka Szczepkowska, po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2006 r. sprawy ze skargi A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 września 2003 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 20 maja 2002 r., nr [...], 2. orzeka, że wymienione w punkcie pierwszym decyzje nie mogą być wykonane. Działając z upoważnienia Wójta Gminy - sekretarz gminy W. G. - decyzją z dnia 20 maja 2002 r., nr [...], na podstawie art. 104, 105 § 1 i 107 k.p.a. oraz art. 47 k ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (jedn. tekst Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.), art. 1 pkt 16e ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczegółowych między organy gminy a organy administracji rządowej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198) i § 10 pkt 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących kar (Dz. U. Nr 162, poz. 1138) nałożył na A w miejscowości N.K . – W. kare pieniężną za usunięcie 6 sztuk drzew gatunku klon pospolity, morwa w wieku od 18 do 32 lat, bez wymaganego prawem zezwolenia, w wysokości 45066,00 zł., określając termin płatności na 14 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało to rozstrzygnięcie w mocy decyzją z dnia 16 września 2003 r., sygn. akt [...], podzielając w całości jego podstawy faktyczne i prawne. Reprezentujący A prezes zarządu – C. M. oraz członek zarządu K. S. wnieśli skargę do Sądu, zarzucając iż zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa, albowiem w sprawie orzekał organ, którego pracownik podlegał wyłączeniu – W. G. - będący mężem siostry prezesa zarządu – C. M.. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie nie odnosząc się do powyższego zarzutu skargi. W toku postępowania strona skarżąca nadesłał skrócony odpisy aktu urodzenia C. M. oraz skrócony odpis aktu małżeństwa W. M., jego siostry, z W. G. - Sekretarzem Gminy K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 2 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia. Pojęcie "pracownik organu administracji publicznej" ma szeroki zakres znaczeniowy. W świetle art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. należy przyjąć, że pracownikiem organu administracji publicznej są osoby zatrudnione w urzędach ministrów, urzędach centralnych organów administracji rządowej, urzędach wojewódzkich, urzędach terenowych organów administracji rządowej zespolonej i niezespolonej, urzędach organów jednostek samorządu terytorialnego, organach i podmiotach wymienionych w art. 1 pkt 2. Pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w sprawie "już zawisłej przed organem administracji publicznej, niezależnie od rodzaju i charakteru sprawy (...), w każdym stadium tej sprawy oraz w każdej instancji trybu zwykłego lub trybów nadzwyczajnych" (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1996, s. 127). Wyłączenie pracownika powstaje "na tle specyficznego stosunku określonego pracownika do określonej indywidualnej sprawy z zakresu administracji publicznej. Pracownik wyłączony od udziału w postępowaniu nie traci wskutek tego zdolności do udziału w postępowaniu dotyczącym innych spraw, choćby to były sprawy tego samego rodzaju" (W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie, 1962, s. 92-93). Pracownik podlega wyłączeniu "od udziału w postępowaniu". Przez udział w postępowaniu w sprawie należy rozumieć podejmowanie przez pracownika organu administracji publicznej przewidzianych w przepisach prawa czynności procesowych niezbędnych do załatwienia sprawy w formie decyzji, a jeżeli pracownik jest upoważniony do wydawania decyzji w imieniu organu administracji publicznej lub pełni funkcje organu, również załatwienie sprawy w formie decyzji. Pracownik wyłączony od udziału w sprawie nie może zatem podejmować czynności procesowych w tej sprawie, z zastrzeżeniem czynności niecierpiących zwłoki. Użyte w art. 24 § 1 k.p.a. sformułowanie "w sprawie" oznacza sprawę administracyjną załatwianą w drodze decyzji (art. 1 pkt 1). Z przepisu art. 24 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika, że pracownik podlega wyłączeniu od udziału w sprawie, w której stroną jest jego małżonek, krewny i powinowaty do drugiego stopnia. O ile zatem wyłączenie pracownika na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. in fine ("w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki") wymagało ustalenia związku przyczynowego między treścią stosunku prawnego łączącego pracownika ze stroną a potencjalną treścią rozstrzygnięcia w sprawie, o tyle w tym przypadku wystarczającą podstawą wyłączenia pracownika od udziału w sprawie jest stwierdzenie, że pracownik pozostaje ze stroną w stosunku małżeństwa, pokrewieństwa i powinowactwa do drugiego stopnia. (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1996, s. 143). Wyłączenie pracownika nastąpi także wówczas, gdy osoby wymienione w art. 24 § 1 pkt 2 k.p.a. wchodzą w skład organów powołanych do działania w imieniu osób prawnych lub innych państwowych jednostek organizacyjnych będących stronami postępowania (wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r., SA/Po 1503/88, ONSA 1989, nr 1, poz. 26, gdzie przyjęto, że: "Gdy powinowaty w drugim stopniu pracownika organu administracji wchodzi w skład organu osoby prawnej, będącej stroną postępowania przed tym organem administracji, pracownik taki podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tej osoby prawnej z mocy prawa") - por. Komentarz do art. 24 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II. Zgodnie z art. 26 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z małżeństwa wynika powinowactwo między małżonkiem a krewnymi drugiego małżonka; trwa ono mimo ustania małżeństwa. Pomiędzy reprezentującym A prezesem zarządu C. M. a wydającym zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji pracownikiem Urzędu Gminy K. W. G., mężem jego siostry, zachodzi stosunek powinowactwa uzasadniający jego wyłączenie. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a. Sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z tych też przyczyn, na wskazanej wyżej podstawie prawnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł, jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł, iż zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane. Wykonanie wadliwych i uchylonych decyzji w okresie do uprawomocnienia się wyroku jest bowiem zbędne i aksjologicznie nieuzasadnione.