II SA/Gd 1632/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA: Jacek Hyla Sędzia NSA: Anna Orłowska Sędzia WSA: Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Protokolant: Beata Kaczmar po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2004r., na rozprawie sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Wojewody z dnia 23 maja 2002r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 11 marca 2002r., nr [...]; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej M. Z. kwotę 265 zł. (dwieście sześćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją nr [...] z dnia 11 marca 2002 r. Prezydent Miasta, na mocy art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zmianami) orzekł o wymeldowaniu K. P. z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w T.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż wiosną 1998 r. K. P. wyprowadziła się z miejsca zameldowania, zabierając wszystkie swoje rzeczy. Powodem opuszczenia lokalu przy ulicy [...] był konflikt z matką - M. Z.. K. P. nie występowała do sądu z roszczeniem o przywrócenie naruszonego posiadania, a zatem - zdaniem organu pierwszej instancji można uznać, iż opuszczenie miejsca zameldowania miało charakter dobrowolny. Fakt utraty pochodnych uprawnień do przebywania w lokalu przy ulicy [...] przez K. P. jest, w ocenie organu, oczywisty. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła K. P., powołując się na jej niezgodność z prawem i zasadami współżycia społecznego. Wskazała, iż opuszczenie przez nią miejsca zameldowania nie miało charakteru dobrowolnego, ani nie było wyrazem jej własnej woli, gdyż spowodowane zostało nagannym stosunkiem matki. Nadto, opuszczenie to nie nosi cech trwałości, gdyż w obecnie zajmowanym lokalu odwołująca przebywać będzie jedynie do czasu powrotu jego właścicieli z zagranicy. Jak wskazała, do tej pory w mieszkaniu przy ulicy [...] pozostaje część jej rzeczy - odzież, książki, a związek z lokalem utrzymuje również przez fakt uiszczania 1/3 wszystkich opłat mieszkaniowych. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Wojewoda orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i odmowie wymeldowania K. P. z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w T.. W ocenie organu odwoławczego, fakt partycypowania w kosztach utrzymania lokalu i posiadania w nim rzeczy świadczy o braku dobrowolności w opuszczeniu miejsca stałego zameldowania, zaś okoliczność zamieszkiwania przez K. P. w mieszkaniu przy ulicy [...] spowodowana została nagannym stosunkiem matki do córki i ma jedynie charakter przejściowy. W tej sytuacji, zdaniem organu, brak jest podstaw do wymeldowania K. P. w oparciu o treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Na powyższą decyzję skargę złożyła M. Z., zarzucając jej naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 136 kpa i wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż decyzja organu odwoławczego wydana została jedynie w oparciu o twierdzenia K. P.. Organ nie uwzględnił faktu, iż K. P. lokal opuściła w 1998 r. i od tamtego czasu odwiedza go jedynie sporadycznie, co zostało potwierdzone przez zarządcę nieruchomości. Ponadto. skarżąca podniosła, iż zaniechano przesłuchania jej i córki - P. Z. na okoliczność opuszczenia miejsca zameldowania przez K. P.. Wskazała również. iż naganne zachowania w postaci awantur i inwektyw odczuwa również skarżąca i jej córka P., która jest niepełnosprawna ze strony K. P.. Dodatkowo skarżąca podała, że lokal przy ulicy [...]- z uwagi na jego małą powierzchnię - nie nadaje się do zamieszkiwania przez trzy osoby. W ocenie skarżącej, nie polega na prawdzie twierdzenie organu odwoławczego. iż opuszczenie miejsca zameldowania przez K. P. nie było dobrowolne, gdyż zostało wymuszone przez sytuację w domu rodzinnym. Gdyby bowiem tak było, K. P. podjęłaby kroki. by odzyskać utracone posiadanie, czego jednak nie zrobiła. W konkluzji skargi skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z przesłuchania skarżącej i świadków na okoliczność wyprowadzki K. P. z miejsca zameldowania. Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga, jako zasadna, podlega uwzględnieniu. Kwestię wymeldowania osoby z miejsca stałego pobytu normuje przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z jego treścią organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wskazać należy, iż po wydaniu decyzji przez organ drugiej instancji art. 15 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy, odwołujący się w swej treści do dyspozycji art. 9 ust. 2 tejże ustawy, uległ zmianie. Z dniem 15 czerwca 2002 r. Trybunał Konstytucyjny bowiem, wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r., w sprawie K 20101 (opublikowanym w Dz. U. nr 78, poz. 716 w dniu 19 czerwca 2002 r.) orzekł, iż wskazany wyżej art. 9 ust. 2 cytowanej ustawy, stawiający wymóg potwierdzenia uprawnień do lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie, jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że uprawnienia do przebywania w lokalu nie mają obecnie znaczenia dla rozstrzygnięcia żądania o wymeldowaniu. Wprawdzie fakt uprawnień K. P. do lokalu, w którym jest zameldowana w niniejszym stanie faktycznym leży poza sporem, to jednak Sąd, badając zgodność decyzji administracyjnych z prawem, musi uwzględniać zmiany w przepisach prawnych. Zatem, obecnie jedyną przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania trwającego dłużej niż dwa miesiące, bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Organy orzekające w rozpoznawanej sprawie z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa nie wyjaśniły przyczyn i okoliczności "opuszczenia" przez skarżącą przedmiotowego lokalu, a zwłaszcza czy opuszczenie to miało charakter trwały i wynikało z jej autonomicznej woli. K. P., składając zeznania przed organem pierwszej instancji wskazała, że do opuszczenia spornego lokalu została zmuszona wyjątkowo nagannym traktowaniem jej przez matkę skarżącą - M. Z. (awantury, inwektywy), a opuszczając mieszkanie pozostawiła tam część swoich rzeczy osobistego użytku i książki. Przekazuje co miesiąc pewną kwotę pieniężną, dając w ten sposób wyraz swojemu udziałowi w kosztach utrzymania mieszkania. Ponadto podała, że nie posiada innego mieszkania, gdyż w lokalu, w którym obecnie zamieszkuje, przebywa czasowo - do momentu powrotu jego właścicieli z zagranicy. Jak wskazała, nie wie, gdzie zamieszka, gdy to nastąpi. Z kolei skarżąca podniosła, że K. P. już od 1998 r., kiedy się wyprowadziła, nie utrzymuje żadnych więzi z rodzinnym domem. Mieszkanie odwiedza sporadycznie, a wizyty jej kończą się kłótniami, które sama prowokuje. Okoliczności powyższe, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie zostały należycie wyjaśnione, a nasuwające się wątpliwości w przedstawianych przez stronę twierdzeniach nie zostały usunięte, a także z naruszeniem art. 107 § 3 kpa rozważone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Budzi to poważne wątpliwości, czy opuszczenie przedmiotowego lokalu przez skarżącą miało charakter trwały - nie wyjaśniono bowiem czy w lokalu znajdują się rzeczy uczestniczki a także czy partycypuje ona w utrzymaniu mieszkania czemu przeczy skarżąca i czy było ono dobrowolne, a zatem, czy rzeczywiście spełniona została ustawowa przesłanka wymeldowania jej z miejsca stałego pobytu, jaką jest opuszczenie lokalu bez wymeldowania się. Natomiast wbrew skarżącej dla oceny zaistnienia przesłanek koniecznych dla uwzględnienia wniosku nie ma znaczenia kto w przedmiotowym lokalu wszczyna awantury a zatem zawarte w skardze wnioski dowodowe nie są trafne w niniejszym postępowaniu. Z przytoczonych względów, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Rozpoznając sprawę ponownie, organy administracji ocenią przesłankę dobrowolności w opuszczeniu przez K. P. miejsca zameldowania, uwzględniając wszystkie elementy stanu faktycznego, tj. również fakt partycypacji przez K. P. w kosztach utrzymania mieszkania. W celu usunięcia wskazanych wyżej wątpliwości w stanie faktycznym sprawy organy rozważą również konieczność przesłuchania świadków i skarżącej na okoliczności wskazane w konkluzji skargi a istotne dla oceny przesłanki wymeldowania z pobytu stałego. Wobec uwzględnienia skargi, Sąd na mocy art. 200 i 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądził od Wojewody na rzecz M. Z. kwotę 265 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.