II SA/Gd 167/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. SKO Gd/8/23 w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W dniu 2 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał wyrok o sygn. II SA/Gd 167/24 oddalający skargę L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 grudnia 2023 r. o sygn. SKO Gd/8/23 w przedmiocie warunków zabudowy. Wyrok wydano na rozprawie. Pismem z dnia 25 października 2024 r., nadanym do Sądu w dniu 28 października 2024 r., skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie ww. wyroku wraz z wnioskiem o sporządzenie tego uzasadnienia. Do wniosku załączono dowód uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł. Wobec braku podpisu skarżącego na ww. wniosku (vide: k. nr 69 akt) zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 5 listopada 2024 r. wezwano skarżącego do podpisania wniosku znajdującego się w aktach sprawy bądź do nadesłania wniosku zawierającego własnoręczny, oryginalny podpis – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (vide: k. nr 73 akt). Jak wynika ze zwróconej do Sądu koperty zawierającej powyższe wezwanie przesyłkę awizowano dwukrotnie: w dniu 18 listopada 2024 r. oraz w dniu 26 listopada 2024 r. (vide: zwrócona przesyłka k. nr 75). W konsekwencji, na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a. przesyłkę uznano za doręczoną w dniu 2 grudnia 2024 r. A zatem 7-dniowy termin do usunięcia braku formalnego pisma upłynął 9 grudnia 2024 r. W tym terminie skarżący nie usunął braku swojego pisma. Zarządzeniem z dnia 17 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku pozostawił bez rozpoznania wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. W piśmie z dnia 10 stycznia 2025 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe zarządzenie, a także załączył własnoręcznie podpisany wniosek z dnia 25 października 2024 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r. sygn. II OZ 446/25 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 grudnia 2024 r. wskazując, że na pierwszej stronie przesyłki zawierającej przedmiotowe wezwanie znajdują się adnotacje o jej awizowaniu odpowiednio w dniach 18 listopada 2024 r. i 26 listopada 2024 r., a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajduje się informacja o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej (nazwa placówki). Brak jest natomiast informacji o miejscu, w którym w dniu 18 listopada 2024 r. umieszczono zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w tej placówce. Powyższe koresponduje z podnoszoną w zażaleniu okolicznością braku awizowania przedmiotowej przesyłki pod adresem skarżącego. Ze względu na doniosłe skutki procesowe powiązane z tzw. zastępczym trybem doręczenia nie może być żadnych wątpliwości, że wszystkie warunki określone w art. 73 p.p.s.a. zostały spełnione. W niniejszej sprawie takie wątpliwości zachodzą, zatem istnieje obawa ograniczenia stronie prawa do sądu z uwagi na uchybienia, których strona dopuściła się bez własnej winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku, jednakże wobec braku formalnego nie można było nadać mu biegu. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w powołanym postanowieniu z dnia 2 kwietnia 2025 r., skoro istnieją poważne wątpliwości co do tego, czy doszło do próby doręczenia skarżącemu wezwania do usunięcia braku formalnego jego wniosku, należało uznać, że doręczenie było nieskuteczne i nie może wywołać skutków prawnych. W związku z faktem, iż wraz z otrzymanym odpisem zarządzenia z dnia 17 grudnia 2024 r. (co nastąpiło w dniu 3 stycznia 2025 r. – vide: zwrotne potwierdzenie odbioru, k. nr 84 akt) skarżący dowiedział się o wezwaniu i w terminie 7 dni, tj. w dniu 10 stycznia 2025 r., nadał do tutejszego Sądu zażalenie oraz dokonał czynności, której nie wykonał w pierwotnym terminie (tj. nadesłał podpisany wniosek z dnia 25 października 2024 r.), należy uznać, że skarżący usunął brak formalny swojego wniosku z dnia 25 października 2024 r., co skutkowało możliwością rozpoznania go. Przechodząc do rozstrzygnięcia wniosku skarżącego należy przypomnieć, że zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z treści art. 87 p.p.s.a. wynika natomiast, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: wniesienie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane przesłanki były spełnione łącznie. W braku spełnienia którejkolwiek z przesłanek następuje odmowa przywrócenia terminu, bądź też, w przypadku wniosku spóźnionego lub z mocy ustawy niedopuszczalnego, odrzucenie. W rozpoznawanej sprawie w ocenie Sądu należy uznać, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie wyroku zapadłego w dniu 2 października 2024 r. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się bowiem, że przesłanka braku winy w uchybieniu terminu powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04, orzeczenia.nsa.gov.pl). Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można więc mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu natomiast zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (zob. wyrok NSA z 16 maja 2024 r. sygn. I OZ 239/24, orzeczenia.nsa.gov.pl). Kryterium braku winy wymaga uprawdopodobnienia, że pomimo dołożenia szczególnej staranności przy prowadzeniu własnej sprawy, wystąpiły okoliczności od strony niezależne, które uniemożliwiły dochowania tej staranności. Zatem strona wnioskująca o przywrócenie terminu powinna przedstawić okoliczności, poparte argumentacją lub dokumentami źródłowymi, na podstawie których możliwe będzie uznanie, że powołane we wniosku okoliczności faktycznie wystąpiły. W przypadku choroby należy zatem wykazać, że choroba była takiego rodzaju, że uniemożliwiała wyręczenie się inną osobą, a tym bardziej, że jej rodzaj, czy objawy uniemożliwiały osobiste działanie (zob. wyrok NSA z 25 października 2023 r. sygn. III OZ 522/23, orzeczenia.nsa.gov.pl). Choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i uniemożliwiła dokonanie czynności, a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą. W odróżnieniu od nagłej choroby, która często nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do dokonania konkretnej czynności procesowej, ponieważ nie wyklucza możliwości sporządzenia oświadczenia na piśmie i nadania tego pisma przez pocztę - osobiście lub przez domownika (zob. wyrok WSA w Warszawie z 5 października 2022 r. sygn. VI SA/Wa 1750/22, orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżący upatruje braku swojej winy w dochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w tym, że jest osobą w podeszłym wieku, z czego wynika jego obniżona zdolność koncentracji i zwiększona podatność na błędy. Jak sam przyznaje omyłkowo odłożył zawiadomienie o rozprawie wśród innych dokumentów i zaniechał dalszych czynności opierając się na wierze, że jego sprawa zostanie rozpoznana w innym terminie. Skarżący stwierdził, że opóźnienie wynikało wyłącznie z jego stanu zdrowia, wieku oraz nieuwagi (vide: wniosek skarżącego, k. nr 68-69 akt). Tymczasem, co nie jest kwestionowane w sprawie, skarżący odebrał zawiadomienie o rozprawie w dniu 16 sierpnia 2024 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru, k. nr 61 akt), w którym zawarto pouczenie, które w punkcie 2 wyraźnie wskazuje, że w sprawach, w których skargę oddalono uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku (vide: k. nr 45 akt). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że skarżący nie spełnił przesłanki z art. 86 § 1 p.p.s.a., bowiem jako inicjator niniejszego postępowania sądowego, pomimo prawidłowego zawiadomienia, nie dochował należytej staranności i tym samym uchybił terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 86 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.