II SA/Gd 1719/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2004 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. M. na decyzję Wojewody z dnia 14 listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 16 października 2003 r. nr [...]. Skarżący S. M. wniósł skargę na decyzję Wojewody z dnia 14 listopada 2003 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Starosty z dnia 16 października 2003 r. nr [...]. Jak wynika z akt administracyjnych zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych. W dniu 15 lipca 1998 r. pomiędzy Kierownikiem Rejonowego Urzędu Pracy a skarżącym S. M. została zawarta umowa pożyczki w kwocie 12.000 zł z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej, którą poręczyła B. B.. Pismem z dnia 27 kwietnia 2000 r. Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy wypowiedział tą umowę z uwagi na zawieszenie prowadzania działalności gospodarczej przez skarżącego. W dniu 27 kwietnia 2001 r. Sąd Rejonowy wydał nakaz zapłaty, w którym nakazał S. M. i B. B., aby zapłacili solidarnie pożyczkodawcy kwotę 13.283,25 zł wraz z ustawowymi odsetkami tytułem zwrotu pożyczki i zapłaty odsetek. W dniu 1 sierpnia 2001 r. pomiędzy Powiatowym Urzędem Pracy a skarżącym i B. B. została zawarta ugoda stosownie, do której zadłużenie zostało rozłożone na 24 miesięczne raty. Postanowieniem z dnia 14 listopada 2002 r. Sąd Rejonowy nadał nakazowi zapłaty z dnia 27 kwietnia 2001 r. klauzulę wykonalności przeciwko małżonce dłużnika –M. M. z ograniczeniem jej odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską. Pismami z dnia 19 grudnia 2002 r., 17 marca 2003 r. i 23 września 2003 r. skarżący występował o umorzenie pożyczki, twierdząc, że przedsiębiorstwo jego, zajmujące się pracami leśnymi, upadło, gdyż Nadleśnictwo [...] niespodziewanie nie przyjęło ofert na prace leśne w okresie od 1 października 1999 r. do 30 listopada 2000 r. Skarżący podnosił też, że nie posiada majątku, że w wyniku egzekucji on oraz osoby będące na jego utrzymaniu zostałby pozbawione niezbędnych środków utrzymania, że wydatki egzekucyjne będą wyższe od egzekwowanej należności oraz że za umorzeniem pożyczki przemawiają szczególne względy gospodarcze i społeczne, mianowicie umorzenie pożyczki spowoduje, że będzie mógł zaciągnąć nowy kredyt na podjęcie kolejnej działalności gospodarczej. Skarżący zaznaczył przy tym, że prowadzenie działalności gospodarczej pozwoli mu utrzymać rodzinę w tym zapewnić leczenie chorego syna. Decyzją z dnia 16 października 2003 r. Starosta odmówił umorzenia zadłużenia w kwocie 13.086,02 zł z tytułu udzielonej skarżącemu ze środków Funduszu Pracy pożyczki. W uzasadnieniu decyzji wskazano, powołując się na treść art. 18 ust. 4a i 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, że przeprowadzone postępowanie nie dało podstaw do zastosowania powołanych przepisów i umorzenia należności. W szczególności wskazano, że poręczyciel systematycznie wpłaca na poczet zaległości 400 zł miesięcznie, że żona skarżącego M. M. otrzymuje emeryturę i nadto prowadzi działalność gospodarczą oraz że skarżący nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, z czego wynika, jak wskazano, domniemanie, iż pracuje lub prowadzi działalność gospodarczą wraz z żoną. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, iż tytułem spłat pożyczki zapłacił już 14.590 zł. Z tego wywiódł, że pożyczkę spłacił w całości, co uzasadniałoby, jego zdaniem, zgodnie z zasadami współżycia, umorzenie odsetek. Podnosił też, że pożyczkę zaciągnął w dobrej wierze oraz że powodem niespłacenia jej było bankructwo jego przedsiębiorstwa. Wskazywał również na to, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji - ma zadłużenie w spółdzielni mieszkaniowej na kwotę 30.000 zł oraz w zakładzie ubezpieczeń społecznych, zaś jego żona z otrzymywanej emerytury zwraca poręczycielowi kwotę 400 zł miesięcznie. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie zadłużenia w całości. Rozpoznając odwołanie skarżącego organ odwoławczy podjął zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że przeprowadzone postępowanie nie dało podstaw do umorzenia należności w myśl art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, gdyż poręczyciel posiada zdolność spłaty zadłużenia. Nadto, jak wskazano, możliwość dalszej spłaty zadłużenia gwarantuje też stan majątkowy żony skarżącego. W ocenie organu odwoławczego nie zachodzą także ważne względy społeczne przemawiające za umorzeniem należności. W szczególności wskazano, że te szczególne względy muszą być podyktowane szczególną sytuacją losową W takiej zaś szczególnej sytuacji losowanej nie pozostają, zdaniem organu odwoławczego, ani skarżący, ani pozostali dłużnicy. Decyzja ta została doręczona tylko skarżącemu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący ponownie podniósł, że pożyczka została spłacona w całości, zaś organ winien - w ramach pomocy osobie bezrobotnej, umorzyć odsetki od pożyczki. Twierdził też, że winny zostać uwzględnione także przyczyny, z powodu których nie mógł spłacić zaciągniętej pożyczki. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U nr 153, poz.1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych. Stronami postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia zadłużenia z tytułu udzielonej pożyczki S. M. były także poręczyciel B. B. oraz żona skarżącego M. M.. Zgodnie z art. 881 k.c. poręczyciele ponoszą wobec wierzyciela taką samą odpowiedzialność, jak współdłużnicy solidarni, to jest według zasad przewidzianych w art. 366 k.c. Przepis ten wyraża istotę solidarności biernej. Polega ona na tym, że każdy z dłużników zobowiązany jest wobec wierzyciela do spełnienia całego świadczenia, tak jakby był jedynym dłużnikiem, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Z powyższego wynika, że decyzja administracyjna w przedmiocie umorzenia pożyczki w sposób bezpośredni dotyczy interesu prawnego poręczyciela. Umorzenie pożyczki spowoduje bowiem, że poręczyciel, tak samo jak pożyczkobiorca, przestanie być dłużnikiem pożyczkodawcy. Z tego z kolei wynika, że poręczyciel jest stroną postępowania administracyjnego, w którym taka decyzja ma zapaść. Zgodnie bowiem z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Okoliczności te uzasadniają twierdzenie, że stroną postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie była B. B.. Z kolei, jeżeli chodzi o żonę skarżącego, to wskazać należy, że jest ona odpowiedzialna za dług skarżącego, wynikający z umowy pożyczki, na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czego wyrazem jest postanowienie Sądu z dnia 14 listopada 2002 r., którym nadano klauzulę wykonalności nakazowi zapłaty z dnia 27 kwietnia 2001 r., także przeciwko niej. W tej sytuacji umorzenie pożyczki udzielonej skarżącemu będzie miało również bezpośredni wpływ na sferę prawną M. M.. To zaś, podobnie jak w sytuacji B. B., uzasadnia twierdzenie, iż zgodnie z art. 28 k.p.a. była ona stroną postępowania w sprawie wydania decyzji w przedmiocie umorzenia pożyczki. B. B. oraz M. M. nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, w którym zapadły zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja. Żadna z tych decyzji nie została im bowiem doręczona. W aktach brak też jakiegokolwiek dowodu, aby osoby te zostały zawiadomione o postępowaniu w sprawie umorzenia pożyczki. Nie ulega przy tym wątpliwości, że organy obu instancji miały podstawy, aby uznać, że osoby te są stronami postępowania administracyjnego. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że B. B. i M. M. nie brały udziału w postępowaniu bez własnej winy. Fakt ten stanowi podstawę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przy podjęciu zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji doszło zatem do naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. To zaś stanowi, w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstawę do uwzględnienia skargi. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit b oraz art. 134 § 1 i art. 135 powołanej ustawy uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji zapewnią udział w postępowaniu administracyjnym wszystkim stronom postępowania. Odnosząc się do zarzutów skarżącego stwierdzić trzeba, że nie są one zasadne. Podstawy umorzenia pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy określał obowiązujący w chwili podjęcia zaskarżonej decyzji art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziała bezrobociu (Dz.U. nr 58 z 2003 r., poz. 514 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem można było umorzyć pożyczkę, jeżeli w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności, jeżeli w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania, jeżeli pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności, jeżeli wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności lub jeżeli przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Okoliczności, na które skarżący powołał się w skardze podpadają jedynie pod ostatnie zdanie powołanego przepisu, czyli dotyczą szczególnych względów gospodarczych lub społecznych, przemawiających za umorzeniem pożyczki. Okoliczności te zostały rozważone przez orzekające w sprawie organy administracji, a zajęte w tej kwestii stanowisko nie narusza prawa. Istotnie, okoliczności, na które powołuje się skarżący, nie są szczególne. Trudności gospodarcze są udziałem wielu przedsiębiorstw, zaś sytuacja osobista i majątkowa skarżącego nie jest wyjątkowo trudna. Skarżący nie zakwestionował bowiem ustaleń organów, według których jego żona ma emeryturę i prowadzi działalność gospodarczą, a on nie jest zarejestrowany jako bezrobotny. Wobec tego, że organ drugiej instancji wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a skarżący w zakreślonym terminie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 119 pkt 2oraz art, 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Uwzględniając skargę Sąd nie określił, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonywany. W ocenie Sądu art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który nakłada na sąd obowiązek zamieszczenia takiego rozstrzygnięcia w wyroku uwzględniającym skargę, nie dotyczy uwzględnienia skargi na akt odmowny. W niniejszej sprawie decyzja organu drugiej instancji jest zaś decyzją o odmowie umorzenia pozostałej do spłaty należności. Mając powyższe na uwadze, na mocy powołanych przepisów orzeczono jak w sentencji.