II SA/Gd 1726/01
WyrokWSA w Gdańsku2005-02-18
Skład orzekający: Zdzisław Kostka, Jolanta Górska, Wiesław Czerwiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istnieje podstawa prawna do wypłaty odszkodowania za grunty przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, w sytuacji gdy przepisy tej ustawy nie przewidywały odszkodowania, a przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. również nie dają takiej możliwości?Ratio decidendi
Skarga nie jest zasadna, ponieważ brak jest przepisu prawa materialnego, który pozwalałby na uwzględnienie roszczenia o odszkodowanie za grunty przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych. Ustawa ta nie przewidywała odszkodowania, a obecna ustawa o gospodarce nieruchomościami również nie daje takiej podstawy. W związku z tym postępowanie w sprawie odszkodowania jest bezprzedmiotowe, co uzasadnia umorzenie postępowania i oddalenie skargi.Stan faktyczny
Skarżąca domagała się odszkodowania za grunty przejęte na rzecz Skarbu Państwa w 1970 r. na podstawie ustawy z 1958 r. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając, że przepisy prawa nie przewidują wypłaty odszkodowania w takiej sytuacji. Skarżąca wniosła skargę do sądu, kwestionując umorzenie i podnosząc zarzuty dotyczące późniejszego zbywania działek przez Skarb Państwa.Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska, Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.), Protokolant Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2005 r. na rozprawie ze skargi G. W. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 12 kwietnia 2001 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
II SA/Gd 1726/01
Uzasadnienie
\Wojewoda Kujawsko-Pomorski decyzją z dnia 12 kwietnia 2001 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania K. W., utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 01.02.2001 r. orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomości położone w I. przy ul. Wierzbińskiego, przejęte na rzecz Skarbu Państwa w wyniku podziału nieruchomości, zatwierdzonego decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w I. - Wydział Gospodarki Komunalnej Mieszkaniowej z dnia 16 lutego 1970 r.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgłoszone roszczenie dotyczy nieruchomości zapisanej do 1970 r. w księdze wieczystej KW nr [...], której część przejęto na rzecz Skarbu Państwa w wyniku podziału geodezyjnego zatwierdzonego decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w I., wydaną na podstawie ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138). Obecnie obowiązująca ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie przewiduje wypłaty odszkodowań za grunty przejęte na rzecz Skarbu Państwa we wskazanym wyżej trybie. Uzasadnia to umorzenie postępowania.
W ocenie organu II instancji, zasadnie uznano, że prowadzone postępowanie jest bezprzedmiotowe. Ustawa z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, stanowiąca podstawę decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w I. z dnia 16 lutego 1970 r. nie przewidywała wypłaty odszkodowania za przejęcie na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości objętej podziałem. Podstawą do wypłaty takiego odszkodowania nie są także przepisy obecnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.).
Wskazano, że żądanie zawarte we wniosku dotyczące odszkodowania oraz zwrotu nieruchomości stały się przedmiotem dwóch odrębnych postępowań prowadzonych przez organ I instancji. Poza zakresem sprawy o odszkodowanie są kwestie dotyczące prawidłowości zbywania przez Skarb Państwa przejętych nieruchomości na rzecz osób fizycznych oraz ocena prawidłowości przejęcia na rzecz Skarbu Państwa powierzchni większej niż 33% nieruchomości objętej podziałem. To samo dotyczy oceny zgodności z prawem decyzji Prezydium MRN w I. z 16.02.1970 r. orzekającej o zatwierdzeniu planu podziału nieruchomości oraz o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa części dzielonej nieruchomości.
K. W. złożyła skargę na powyższą decyzję. Stwierdziła, że nie zgadza się z umorzeniem postępowania w sprawie odszkodowania za przejęte grunty w 1970 r. Ustawa z 1958 r. nie dawała prawa zbywania zabranych gruntów na działki budowlane bez powiadamiania pierwotnych właścicieli o możliwości ich zwrotu. Dlatego nie zgadza się z tym, że w późniejszym terminie działki sprzedano prywatnym właścicielom nie mającym nic wspólnego z podziałem. Wskazuje na zastrzeżenia co do ilości właścicieli działek wskazanych w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zasada ta, w przełożeniu na okoliczności powyższej sprawy wskazuje, że należałoby znaleźć przepis prawa materialnego, który pozwoliłby spełnić żądania skarżącej. Przepisu takiego nie znalazły orzekające w sprawie organy, nie wskazała go skarżąca ani nie dopatrzył się ich Sąd. Decyzja zatwierdzająca plan podziału nieruchomości zapadła 35 lat temu, bo 16 lutego 1970 r. Decyzją tą, wydaną przez Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w I., zatwierdzono plan podziału nieruchomości. Jednocześnie właściciele wskazanych działek zobowiązani byli do ich bezpłatnego odstąpienia na rzecz Skarbu Państwa. Decyzja ta została podjęta na podstawie art. 11 ustawy z 22.05.1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138), który przewidywał, że z gruntów objętych podziałem 33% ogólnej powierzchni przechodzi na własność Państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydium rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Przejście tych gruntów na własność Państwa następuje w stanie wolnym od wszelkich obciążeń z dniem uprawomocnienia się decyzji o zatwierdzeniu podziału. Decyzja ta stanowi podstawę do ujawnienia prawa własności w księgach wieczystych. Przepisy tej ustawy nie przewidywały odszkodowania za przejęte działki.
Należy także podzielić pogląd Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, że przepisy aktualnie obowiązującej ustawy z 21.80.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) nie dają podstaw do wypłaty odszkodowania. W rezultacie za trafny należy uznać wniosek o konieczności umorzenia postępowania ze względu na brak przepisu dającego podstawę do uwzględnienia roszczenia odszkodowawczego i wydania decyzji co do jego istoty.
Uzasadnia to, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalenie skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło