II SA/Gd 181/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2010r.na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie skargi na decyzje Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 lutego 2010r. nr [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych postanawia: odmówić R. B. przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 12 marca 2010r. złożonym na formularzu PPF R. B. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazał, iż jest osobą pokrzywdzoną, bezrobotną, bez dochodów. Utracił dorobek całego życia wskutek bandyckiego napadu na swoją własność. Nie posiada żadnych oszczędności i lokat bankowych. Nie korzysta z pomocy społecznej, ani pomocy swojego brata. Nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, środki na utrzymanie są wpłacane na konto skarżącego przez J. W. Nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych, nie składał żadnych zeznań podatkowych. Jest osoba schorowaną, ma 60 lat i nie jest w stanie sam sobie pomóc. Skarżący oświadczył, iż jest właścicielem mieszkania o pow. 73 m2 wraz z ogródkiem przydomowym o pow. 180 m2. Do wniosku skarżący załączył wyciąg z posiadanego rachunku bankowego, z analizy którego wynika, iż w miesiącu listopadzie 2009r. otrzymał od J. W. wpłaty na łączna kwotę 1000 zł, z kwoty tej opłacone zostały rachunki za wodę, telefon, gaz. Skarżący załączył także dokumenty dotyczące zdarzenia z dnia 27 czerwca 2009r. dotyczące pożaru jego garażu, wskutek którego zniszczeniu uległ częściowo dach i drzwi garażowe oraz samochód i pozostała zawartość garażu. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy pismem z dnia 24 marca 2010 r., zobowiązano go do przedłożenia dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń: wyciągu z posiadanych przez skarżącego rachunków i lokat bankowych – w tym konta i lokat dewizowych – z miesiąca stycznia i lutego 2010 z uwzględnieniem aktualnego salda tychże rachunków, wskazania wysokości pomocy finansowej otrzymywanej od J. W., wskazania gdzie ona zamieszkuje, z czego się utrzymuje, jaki posiada majątek, zaświadczenia z PUP o pozostawaniu osobą bezrobotną i złożenia oświadczenie czy wnioskodawca podlega ubezpieczeniu z KRUS oraz czy posiada w dzierżawie jakąkolwiek ziemię rolną, wskazania czy z tytułu zniszczenia mienia skarżący otrzymał jakąkolwiek kwotę z tytułu ubezpieczenia pojazdu; przedłożenia dokumentu obrazującego wysokość czynszu za mieszkanie i złożenia oświadczenia czy skarżący zamieszkuje sam, czy wynajmuje mieszkanie ( z akt administracyjnych wynika, iż Państwo H. twierdzą, iż skarżący nie zamieszkuje sam), przedłożenia dokumentu poświadczającego ilość osób zameldowanych w L. przy ul. Mireckiego [...]; wskazania skąd skarżący posiada środki finansowe na zakup żywności i innych rzeczy niezbędnych do codziennego gospodarowania. W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo, iż w sprawie II SAB/Gd 31/09 przyznano mu prawo pomocy w całości, jego sytuacja nie uległa zmianie od tego momentu zatem w niniejszej sprawie jego wniosek także winien zostać uwzględniony. Skarżący wskazał, iż wyciągi z rachunku bankowego przesłał razem z wnioskiem na druku PPF oraz oświadczył, iż żadnych lokat bankowych i kont dewizowych nie posiada. Przy druku PPF skarżący nadesłał wyciągi z rachunku bankowego, ale w zarządzeniu referendarz zobowiązywał do przedłożenia rachunków za miesiąc styczeń i luty br., zaś skarżący nadesłał wyciągi za listopad i grudzień ubr., zaś obecnego zarządzenie nie wykonał w pełnym zakresie. Odnośnie wykazania posiadania statusu osoby bezrobotnej skarżący złożył wniosek do PUP w L., jednak pracownik urzędu oświadczył, iż nie jest władny wystawiać tego typu zaświadczeń. Stąd też takiego zaświadczenia skarżący nie może przedłożyć. W ocenie referendarza sądowego skarżący oświadcza nieprawdę twierdząc, iż jest osobą bezrobotną, gdyż z racji dzierżawienia gruntów rolnych podlega ubezpieczeniu społecznemu jako rolnik, co zresztą sam przyznaje. Okoliczność ta wyklucza możliwość posiadania statusu osoby bezrobotnej przez R. B. Skarżący oświadczył, iż dzierżawi od 1 stycznia 2010r. ziemię rolną w gminie D. wspólnie z J. W., która opłaca podatek, czynsz dzierżawny i ubezpieczenie z własnych środków finansowych. Skarżący oświadczył, iż opłaty za media dostarczane do mieszkanie i zakupu żywności dokonuje J. W. dobrowolnie. Wskazał także, iż z tytułu zniszczenia samochodu i garażu nie otrzymał żadnego odszkodowania. Skarżący wskazał, iż nie opłaca czynszu za mieszkanie, zamieszkuje sam, czasem w mieszkaniu przebywają obce osoby, nikomu nie wynajmuje mieszkania. Bezspornie skarżący nie dąży do pełnego zobrazowania swojej sytuacji życiowej i materialnej, a wręcz przeciwnie doszukuje się złej woli po stronie referendarza sądowego i domniemywa brak obiektywizmu, tymczasem na referendarzu spoczywa obowiązek ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego, dokładnego ustalenia, gdyż takie wymagania stawiają obowiązujące przepisy prawa. Natomiast kwestia ewentualnego zamieszkiwania w mieszkaniu skarżącego innej osoby wynika z tego, iż referendarz dokładnie przeczytał całość akt administracyjnych załączonych do sprawy i tam w jednym z pism Państwa H. pojawiła się informacja, iż skarżący zamieszkuje z inną osobą. Natomiast Państwo H. nie biorą udziału w postępowaniu dotyczącym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy i nie posiadają wiedzy o tym, iż takowe się toczy. Podkreślić należy przede wszystkim, że argumenty skarżącego o tym, że przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie winno niejako odbyć się automatycznie z uwagi na okoliczność, iż w innej sprawie zawisłej ze skargi R. B. jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości został uwzględniony oraz twierdzenia o względach słuszności, które rzekomo przemawiają za udzieleniem mu pomocy z uwagi na dotychczasowe krzywdy jakich doznał skarżący oraz niezawinioną sytuacje życiową w jakiej się znalazł pozostają bezprzedmiotowe dla rozstrzygnięcia. Przesłanki przyznania prawa pomocy zostały wyczerpująco określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i jeśli skarżący chce taką pomoc otrzymać, musi wykazać spełnienie właśnie tychże przesłanek. Dlatego też polemika z żądaniem przedłożenia dokumentów obrazujących koszty utrzymania, wydatki na leki, wyciągów z rachunków bankowych czy też informacji (w formie oświadczenia skarżącego) w przedmiocie form i wysokości pomocy od J. W. jest niecelowa. Są one bowiem niezbędne dla pełnej oceny jego sytuacji materialnej i nie zastąpi ich negowanie konieczności złożenia co najmniej oświadczeń przez skarżącego w tym zakresie. Po analizie zebranego materiału dowodowego stwierdzono, że jest on niepełny, a nadto zawiera oczywiste sprzeczności. I tak w pierwszej kolejności wskazać należy, iż wnioskodawca w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym na formularzu PPF podał, że prowadzi sam gospodarstwo domowe, sam zamieszkuje a następnie – wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia w tej kwestii – wskazał, iż czasem w mieszkaniu przebywają obce osoby, nie wyjaśnił także kwestii miejsca zamieszkiwania J. W., która właściwie utrzymuje skarżącego skoro opłaca za niego rachunki i kupuje żywność, a świadczy także pomoc materialną związaną z pokrywaniem składek na ubezpieczenie skarżącego i dzierżawioną przez niego ziemią rolną. Wysokość świadczonej pomocy finansowej i rzeczowej jest istotna, gdyż tak naprawdę stanowi dochód skarżącego, którego wysokość wskutek uchylania się przez skarżącego od złożenia wyjaśnień nie może zostać ustalona. Skarżący uchylił się od przedstawienia stanu majątkowego J. W. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 246/09, żądanie przedłożenia dokumentów obrazujących koszty utrzymania, wydatki na leki, wyciągów z rachunków bankowych czy też informacji w przedmiocie form i wysokości pomocy od rodziców jest celowa ze względu na konieczność dokonania pełnej oceny sytuacji materialnej skarżącego. NSA wskazał także w powyższym postanowieniu, iż skoro skarżący oczekuje pomocy z budżetu Państwa, a więc wsparcia go z pieniędzy wszystkich podatników, oczywiste jest, że pomoc taka - będąca wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów sądowych - nie może być udzielana pochopnie i w oparciu o niepełne dane. Sytuacja materialna J. W. oraz zakres udzielanej skarżącemu przez nią pomocy finansowej i materialnej może być jednym z kluczowych elementów wpływających na jego możliwości finansowe. Brak tych danych w sposób znaczący uniemożliwia dokonanie pełnej oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Skarżący nie przedstawił także dokumentu który wskazywałby ile osób jest zameldowanych w posiadanym przez niego mieszkaniu. Pominięcie przez skarżącego faktu dzierżawienia gruntów rolnych i podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników świadczy o tym, że celowo nie ujawnia on wszystkich informacji istotnych dla oceny jego stanu majątkowego. I tu wskazać należy, iż referendarz nie ma obowiązku ustalania pełnych danych odnoszących się do sytuacji skarżącego poprzez występowanie z zapytaniami do instytucji takich jak urząd pracy czy zwracanie się do J. W. o udzielenie informacji, gdyż to w interesie skarżącego leży aby jego sytuacja była ustalona w sposób nie budzący żadnych wątpliwości co do tego, iż spełnione zostały przesłanki do przyznania prawa pomocy. Nie znajduje również potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym podkreślana przez wnioskodawcę okoliczność braku możliwości utrzymania, gdyż okoliczność wydzierżawienia gruntów rolnych może prowadzić do wniosku, iż skarżący w celu zarobkowym objął w posiadanie te grunty. I gdyby nie posiadał środków na pokrycie kosztów dzierżawy tych gruntów wówczas nie zawierałby umowy dzierżawy ponad 3 ha gruntów rolnych. Ponadto skarżący posiada mieszkanie o pow. 73 m2, które może wynająć i w ten sposób poprawić swoją sytuację finansową. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku przedłożenia wszystkich wskazanych w wezwaniu dokumentów źródłowych. Skarżący uchylił się od przedłożenia istotnych dla oceny jego sytuacji finansowej dowodów i złożenia oświadczeń odnośnie wysokości wydatków ponoszonych na własne utrzymanie. Nadto nie są znane rzeczywiste możliwości finansowe J. W., jak również jej majątek, skarżący zaś pozostaje całkowicie, jak twierdzi, na jej utrzymaniu. Takie postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym ujawnianiu okoliczności faktycznych, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a w konsekwencji czyni niemożliwym ustalenie, czy poniesienie przez wnioskodawcę kosztów sądowych spowoduje uszczerbek koniecznego utrzymania uzasadniający przyznanie prawa pomocy i czy zasadne jest ewentualne przyznanie prawa pomocy w całości. Podkreślić należy, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. Powyższego nie zmienia fakt zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w innej sprawie zawisłej przed tutejszym sądem administracyjnym. Zapadłe orzeczenie nie wiąże w niniejszej sprawie. Każdy wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznawany jest odrębnie, a jego uwzględnienie uzależnione jest m.in. od wysokości kosztów sądowych w danej sprawie. Nadto pozytywne rozpoznanie takiego wniosku uzależnione jest od wykazania jego zasadności przez wnioskodawcę (poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów), czego w niniejszej sprawie wnioskodawca nie uczynił. Podkreślić należy raz jeszcze, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia