II SA/Gd 19/10
WyrokWSA w Gdańsku2010-11-18
Skład orzekający: Dorota Jadwiszczok, Mariola Jaroszewska, Jan Jędrkowiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę budynku gospodarczego wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia może zostać utrzymana w mocy pomimo zarzutów dotyczących przedwczesności postanowienia oraz oczekiwania na zmianę planu zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nakaz rozbiórki budynku gospodarczego wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia jest prawidłowy, gdyż inwestorzy nie wykonali obowiązków umożliwiających legalizację obiektu. Postępowanie legalizacyjne musi poprzedzać nakaz rozbiórki, a brak spełnienia wymogów legalizacyjnych skutkuje obowiązkiem rozbiórki. Zarzuty dotyczące przedwczesności postanowienia oraz oczekiwania na zmianę planu zagospodarowania przestrzennego są niezasadne, gdyż prawo budowlane nie przewiduje zawieszenia postępowania w takich okolicznościach.Stan faktyczny
D. S. i M. S. wybudowali w 2005 r. na działce w O. murowany budynek gospodarczy o wymiarach 3,55 m x 6,90 m bez wymaganego zgłoszenia. Organ nadzoru budowlanego nałożył na nich obowiązek przedłożenia dokumentów umożliwiających legalizację obiektu, których nie wykonali. Wobec tego wydano decyzję nakazującą rozbiórkę budynku. Skarżący kwestionowali decyzję, podnosząc m.in. zarzuty przedwczesności postanowienia oraz oczekiwania na zmianę planu zagospodarowania przestrzennego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 31 sierpnia 2009 r. Nr [...], nakazał D. S. i M. S. wykonanie (pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności) rozbiórki budynku gospodarczego o wymiarach 3,55 m x 6,90 m wybudowanego bez zgłoszenia do organu administracji architektoniczno – budowlanej na działce nr [...] w O. oraz uporządkowanie terenu po wykonanej rozbiórce.
D. i M. S. – działający przez pełnomocnika - odwołali się od decyzji organu pierwszej instancji wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia lub o "zmianę decyzji i zawieszenie postępowania do czasu zakończenia procesu o drogę konieczną, który warunkuje uzyskanie pozwolenia na budowę domku letniskowego", a także o rozważenie możliwości zalegalizowania samowoli budowlanej w inny sposób niż rozbiórka. Ponadto, zdaniem pełnomocnika, zaskarżona decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 49b, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust.1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 5 listopada 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy opisaną decyzję PINB. Decyzja organu odwoławczego została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z 2000 r. z późn. zm.) oraz art. 49b ust. 1 w związku z art. 49b ust. 3, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156 poz. 1118 z późn. zm.).
WINB opisał stan faktyczny podając, iż wcześniejszą decyzją z dnia 26 września 2008 r. Nr [...] uchylił decyzję PINB Nr [...] z dnia 17 lipca 2008 r., nakazującą D. i M. S. w trybie art. 49b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach 3,55 m x 6,90 m, wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia na działce nr [...] w O. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Uchylenie było skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt P 37/06 (Dz. U. z 29 grudnia 2007 r.) uznającego, iż art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyjęto, że art. 49b ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego, w części zawierającej sformułowanie "w dniu wszczęcia postępowania", należy traktować analogicznie z przywołanymi powyżej przepisami. Wskazano również, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym postanowieniem z dnia 15 czerwca 2009 r. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 824/08 odrzucił skargę D. S. i M. S. na decyzję WINB z dnia 26 września 2008 r.
Rozpatrując sprawę ponownie PINB postanowieniem Nr [...] z dnia 2 października 2008 r., na podstawie art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nałożył na D. S. i M. S., obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni następujących dokumentów: oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; wykonanych przez uprawnioną osobę szkiców lub rysunków; zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy budynku z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
Inwestorzy nie wykonali w wymaganym terminie nałożonych na nich obowiązków i nie dostarczyli wymaganych dokumentów.
WINB wskazał, iż budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 25 m2 jest zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, lecz wymaga zgłoszenia właściwemu organowi (art. 29 ust.1 pkt 2 oraz art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane). Ponieważ organ I instancji ustalił naruszenie przepisu art. 30 ust. 1 pkt 1 przez fakt wybudowania w 2005 r. na działce nr [...] w O. murowanego wolno stojącego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy nieprzekraczającej 25 m2 bez wymaganego zgłoszenia, wydał postanowienie nr [...] z dnia 2 października 2008 r., oparte o art. 49b ust. 2 ustawy, w którym nałożył obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni wyszczególnionych w jego osnowie dokumentów. W związku z niespełnieniem tego obowiązku organ pierwszej instancji zaskarżoną decyzją nakazał rozbiórkę budynku, bowiem w myśl art. 49b ust. 3 ustawy, w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1, stanowiący, że właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.
W ocenie organu odwoławczego, orzeczenie nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego było zasadne.
Odnosząc się do treści odwołania organ wyjaśnił, iż jedyną konieczną okolicznością do wszczęcia postępowania w trybie art. 49b jest budowa albo wybudowanie obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia (bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ). Ustawodawca ściśle sformułował rygory trybu, które umożliwiają "zalegalizowanie" obiektu. W postępowaniu tym nie ma miejsca na analizowanie przyczyn popełnienia samowoli budowlanej. Możliwość zmiany przeznaczenia terenu w opracowywanym planie zagospodarowania przestrzennego nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania (wyrok NSA z 24 września 1987 r. sygn. akt IV SA 502/87, ONSA 1988 nr 1 poz. 10). Z oczywistych względów nie jest też taką przesłanką fakt ubiegania się stron o pozwolenie na budowę innego obiektu.
Ponadto organ wskazał, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji podjął w dniu 2 października 2008 r. postanowienie o nałożeniu na inwestorów obowiązku przedłożenia określonych dokumentów, przed wniesieniem przez nich skargi z dnia 28 października 2008 r. do WSA w Gdańsku na decyzję kasacyjną organu odwoławczego, jednakże decyzję wydał w dniu 31 sierpnia 2009 r., tj. po odrzuceniu tej skargi przez Sąd postanowieniem z dnia 15 czerwca 2009 r., prawomocnym od dnia 22 lipca 2009 r.
D. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 5 listopada 2009 r., domagając się ponownego przeanalizowania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w kierunku zawieszenia postępowania administracyjnego wszczętego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 2 października 2008 r. do czasu zmiany planu zagospodarowania przestrzennego przez Radę Gminy O. i uzyskania pozwolenia na budowę lub uchylania zaskarżonej decyzji i zawieszenia postępowania.
Skarżąca podtrzymała dotychczasowe zarzuty dodatkowo zarzucając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 49 b ust. 1 w zw. z art. 49b ust. 3 i art. 80 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przez ich złą interpretację i niewłaściwe zastosowanie. Skarżąca podniosła, że organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, całkowicie pominięto zarzuty zawarte w odwołaniu z dnia 15 sierpnia 2008 r. a decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 lipca 2008 r. została uchylona jedynie z przyczyn formalnoprawnych bez wnikania w istotę zarzutów. Zdaniem skarżącej postanowienie PINB z dnia 2 października 2008 r. było nieprawidłowe i przedwczesne, zostało bowiem wydane zaledwie 6 dni od wydania zaskarżonej decyzji, której jeszcze w tym czasie nie doręczono. Skarżąca wskazała również, iż organy naruszyły przepisy postępowania przez uznanie za skuteczne postanowienia PINB z dnia 2 października 2008 r. i decyzji z dnia 31 sierpnia 2009 r., skoro były one przedwczesne w aspekcie skargi do WSA w Gdańsku z dnia 28 października 2008 r. Skarga kasacyjna złożona przez skarżącą została odrzucona jedynie wobec jej nieopłacenia na skutek odmowy zwolnienia jej od opłat bez wnikania w meritum sprawy.
Dodatkowo, zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 5 kodeksu cywilnego, bowiem jest ona sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i obecnie obwiązującym przepisami prawa. Skarżąca wskazała, iż budynek gospodarczy na działce nr [...] w O. został pobudowany bez zgłoszenia, bowiem rodzice skarżącej zostali do tego zmuszeni sytuacją życiową w szczególności bezczynnością Urzędu Gminy, który miała przekwalifikować tę działkę z rolniczej na budowlaną. Czekali na to 6 lat, co więcej zmuszono ich do wpłaty darowizny Gminie w kwocie 3500 zł. z uwagi na koszty przekwalifikowania i warunków zabudowy w planie zagospodarowania przestrzennego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm.) - dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Ponadto, zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 5 listopada 2009 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 sierpnia 2009 r. Nr [...], którą nakazano D. i M. S.wykonanie rozbiórki budynku gospodarczego o wymiarach 3,55 m x 6,90 m wybudowanego na działce nr [...] w O.
Jak wynika z prawidłowo ustalonego przez organy nadzoru budowlanego stanu faktycznego sprawy D. S. i M. S. wybudowali w 2005 r. na działce nr [...] w O. murowany budynek gospodarczy o wymiarach 9,30 m x 3,55 m. Dokonując dowodu z oględzin przeprowadzonych w dniu 26 marca 2008 r. przez pracownika PINB ustalono, że M. S. dokonał rozbiórki tarasu i zadaszenia tarasu, skutkiem czego przedmiotowy obiekt ma obecnie wymiary 3,55 m x 6, 90 m.
Organy słusznie w związku z powyższym ustaleniem wskazały, iż przedmiotowa budowa podlega regulacji art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z poźn. zm.). Zgodnie z tym przepisem budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki, wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Niesporne w sprawie jest, iż sporny budynek gospodarczy wybudowany bez wymaganego prawem zgłoszenia, a więc w warunkach samowoli budowlanej. Fakt ten potwierdza sama skarżąca zarówno w skardze jak i w toku postępowania przed organami nadzoru budowlanego, usprawiedliwiając się motywami, które w kontrolowanym postępowaniu, jak słusznie zauważa organ II instancji, nie mogą mieć rozstrzygającego znaczenia prawnego.
Samowolą budowlaną, w rozumieniu obowiązujących w dacie rozstrzygnięcia przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994 r., jest zarówno wybudowanie lub budowa obiektu lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę jak i bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Skutki prawne samowoli w obu przypadkach są takie same, pewne różnice występują tylko w trybie postępowania.
Osoba dopuszczająca się samowoli budowlanej musi liczyć się z tym, że Państwo nie będzie respektować bezprawnie dokonanych faktów. Naruszającego prawo obciąża ryzyko skutków w postaci przywrócenia stanu poprzedniego, czyli stanu poprzedzającego naruszenie prawa. W wyroku z dnia 26 marca 2002 r. SK 2/01 OTK – A 2002/2/15 Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż nakaz rozbiórki jest środkiem nadzoru rozumianym jako instytucja materialnego prawa administracyjnego, gwarantująca poszanowanie porządku prawnego i przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Nakaz rozbiórki jest sankcją prawną najdalej idącą w ramach przepisów Prawa budowlanego, rodzącą nieodwracalne bądź trudne do odwrócenia skutki. Z tego względu nie można nadużywać tego przepisu bądź stosować go w sytuacjach, w których istnieje możliwość doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem.
Wprowadzoną w aktualnym stanie prawnym przez ustawodawcę zasadą jest poprzedzenie obowiązku rozbiórki w przypadku wybudowania (budowy) obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo sprzeciwu właściwego organu architektoniczno-budowlanego oceną możliwości jej legalizacji, po ustaleniu, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Nakaz rozbiórki może być bowiem orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości legalizacji. Oczywiście legalizacja nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora.
Podstawę mateialnoprawną zaskarżonej decyzji PWINB stanowi art. 49b ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Wprawdzie jak wynika z okoliczności sprawy organ odwoławczy uwzględnił w swoim wcześniejszym rozstrzygnięciu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt P 37/06 dotyczący art. 48 Prawa budowlanego, w ślad za orzecznictwem wojewódzkiego sądu administracyjnego stosującego wykładnię prokonstytucyjną w sprawach nakazu rozbiórki z art. 49b tej ustawy, jednakże w dacie zaskarżonego rozstrzygnięcia zapadł kolejny wyrok Trybunału Konstytucyjnego - z dnia 21 września 2009 r., sygn. akt P 46/08 (Dz. U. z dnia 29 września 2009 r., Nr 160, poz. 1276). W wyroku tym TK uznał, iż art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane, w części obejmującej wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", jest niezgodny z art. 32 ust 1 Konstytucji RP. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie zastosowanie wskazanego przepisu w okolicznościach niniejszej sprawy i zaaprobowanie postanowienia organu I instancji z dnia 2 października 2008 r. nakładającego na właścicieli w szczególności obowiązek alternatywnego przedstawienia decyzji o warunkach zabudowy w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, należy ocenić jako prawidłowe.
Stosownie do treści art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane (w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji, a więc uwzględniającym wyrok TK z dnia 21 września 2009 r., w sprawie P 46/08) właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Zgodnie z ust. 2, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej (...) decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni:
1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4;
2) projektu zagospodarowania działki lub terenu;
3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostateczne (...) decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
Dopiero w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2 (stanowiącego o możliwości legalizacji), stosuje się przepis ust. 1 (nakazujący rozbiórkę). Ponadto, według powyższego unormowania, wymagane do legalizacji dokumenty są co do zasady takie same jak do zgłoszenia, przy czym należy je złożyć w terminie określonym w ustawie, to jest trzydziestu dni.
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle ustaleń organu oraz materiału dowodowego znajdującego się w aktach administracyjnych Sąd orzekający w niniejszej sprawie, doszedł do przekonania, iż organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały dyspozycję wynikającą z art. 49b ust. 1 w związku z ust. 3, nakazując rozbiórkę budynku gospodarczego wybudowanego na działce nr [...] w O., z uwagi na niewykonanie przez zobowiązanych obowiązków umożliwiających legalizację obiektu.
Jak wynika bowiem z niespornych okoliczności sprawy Wójt Gminy postanowieniem z dnia 26 lutego 2008 r. nr [...] stwierdził, iż wybudowany budynek gospodarczy na działce nr [...] w O. jest niezgodny z ustaleniami zawartymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego fragmentów gminy Osiek uchwalonego przez Radę Gminy Osiek uchwałą z dnia 9 grudnia 2003 r. nr IX/65/2003 (Dz. Urz. Woj. Pom. Nr 25 z dnia 3 marca 2004 r., poz. 546). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w celu legalizacji samowoli budowlanej dokonanej przez D. i M. S., zgodnie z treścią art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, postanowieniem z dnia 2 października 2008 r. nr PINB/7141/140/10/07, nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia, w terminie 30 dni: 1) oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; 2) szkiców, rysunków budynku gospodarczego sporządzonych przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane; 3) zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Przedmiotowe postanowienie zawierało pouczenie, że niespełnienie w wyznaczonym terminie wymienionych obowiązków skutkuje wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę, stosownie do art. 49b ust. 3, natomiast wykonanie obowiązków spowoduje ustalenie, zgodnie z art. 49b ust. 5 pkt 2, kolejnym postanowieniem opłaty legalizacyjnej w kwocie 5.000 zł (vide: postanowienie k. 23 akt administracyjnych I instancji). Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi D. i M. S. – A. S. w dniu 7 października 2008 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych organu I instancji). Pomimo upływu ustawowo określonego terminu wskazanego w postanowieniu zobowiązani zachowali postawę bierną. Jak podaje skarżąca przedłożenie dokumentów nie było możliwe, gdyż postawiony budynek gospodarczy jest niezgodny z "absurdalnym planem zagospodarowania przestrzennego" a urząd Gminy zwodzi ich zmianą planu od 2 lat". Okoliczności te nie mają jednak znaczenia dla sprawy. Należy przy tym podkreślić, iż wynik postępowania legalizacyjnego pobawiony jest znamion uznania administracyjnego. Oznacza to, że zawsze, gdy nie zostaną spełnione przesłanki legalizacji, organ zobowiązany jest do wydania decyzji rozbiórkowej na podstawie art. 49b ust. 1.
Sąd ponownie pragnie zwrócić uwagę na fakt, iż ustawodawca tak ukształtował przepisy odnoszące się do samowoli budowlanej, że rozbiórka musi być poprzedzona postępowaniem legalizacyjnym, co oznacza w istocie, że zasadą jest legalizacja, a nakaz rozbiórki wyjątkiem. Celem wprowadzenia do ustawy – Prawo budowlane przepisów regulujących procedurę legalizacji samowoli budowlanej, polegającej zarówno na wybudowaniu (budowie) obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, jak również bez wymaganego zgłoszenia, było urzeczywistnienie, w szerszym zakresie, niż czyniło to poprzednie unormowanie, zasad wynikających z art. 2, art. 21 ust. 1, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, to jest zasad sprawiedliwości społecznej, równości wobec prawa i ochrony własności, a także optymalizacja polskiego modelu reglamentacji budowlanej w świetle unormowań innych państw Unii Europejskiej. Celem wprowadzenia instytucji legalizacji samowoli budowlanej było więc umożliwienie uniknięcia rozbiórki obiektu budowlanego wzniesionego zgodnie z zasadami sztuki budowlanej i nie naruszającego przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego w niniejszej sprawie jest jednak konsekwencją niewykonania obowiązków nałożonych na właścicieli przez PINB w postępowaniu, którego celem była legalizacja obiektu budowlanego. W szczególności zaś niewykazana została przez zobowiązanych zgodność samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Powyższe uniemożliwia przeprowadzenie procedury legalizacyjnej, czego oczywistą konsekwencją, zgodnie z art. 49 b ust 3 w związku z art. 49 b ust 1, jest nakaz rozbiórki.
Zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia wymienionych wyżej przepisów nie są zatem trafne. Sąd nie dopatrzył się także naruszeń przepisu art. 80 kpa, organ prawidłowo ustalił i ocenił zebrany w sprawie materiał, słusznie także oceniając, że przyczyny samowolnej budowy są obojętne prawnie dla niniejszego postępowania administracyjnego. Organy w postępowaniu w sprawie samowoli budowlanej, czy to na podstawie art. 48 czy art. 49b ustawy Prawo budowlane, nie biorą pod uwagę strony podmiotowej tego czynu a zwłaszcza stopnia zawinienia sprawcy samowoli budowlanej, ponieważ już naruszenie obowiązku administracyjnego skutkuje koniecznością nałożenia sankcji administracyjnej (por. także wyroki WSA w Gdańsku z dnia 26 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 10/08 oraz z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 783/7 dostępne w Internecie, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zarzut obrazy art. 5 kc nie może zostać uwzględniony, ponieważ ani organy nadzoru budowlanego ani kontrolujący decyzje tych organów sąd administracyjny nie stosuje wymienionego przepisu Kodeksu cywilnego. Wojewódzki sąd administracyjny jest sądem prawa i nie orzeka o zgodności aktu administracyjnego z "zasadami współżycia społecznego", co zostało dopuszczone w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Niezasadny jest również zarzut przedwczesności postanowienia PINB z dnia 2 października 2008 r. oraz decyzji tego organu z dnia 31 sierpnia 2009 r. w sytuacji zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji kasacyjnej PWINB z dnia 26 września 2008 r. Nr [...]. Jak prawidłowo ustalił organ II instancji, przedmiotowa skarga została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym (z dniem 27 lipca 2009 r.) postanowieniem z dnia 15 czerwca 2009 r. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 824/08. Stosownie zaś do treści art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zaskarżona wówczas decyzja kasacyjna PWINB z dnia 26 września 2008 r. Nr [...] nie została także wstrzymana przez sąd na podstawie art. 61 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpatrujący sprawę ponownie organ I instancji uprawniony był do ponowienia zakwestionowanych przez organ odwoławczy czynności, w tym wydania postanowienia nakładającego obowiązki w trybie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego. Podniesione w skardze zarzuty odnośnie wskazanej wyżej decyzji kasacyjnej nie mają znaczenia w kontrolowanej sprawie. Niemniej konieczność ponowienia postępowania poprzez nałożenie obowiązków określonych w art. 49b ust. 2 była w ocenie Sądu uzasadniona, a wykazane to zostało w sposób niewątpliwy w stanie prawnym z daty zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji, w związku z wydaniem wyroku przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 46/08.
Jednocześnie należy wskazać, że brak jest podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej w celu oczekiwania na zmianę obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie przewidują takiej możliwości ani takiego obowiązku przepisy ustawy Prawo budowlane.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę jako niezasadną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło