II SA/Gd 1931/97

Naruszenie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy uzasadnia wydanie nakazu wstrzymania robót tylko wtedy, gdy powoduje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia pracowników zatrudnionych przy tych robotach. Okręgowy inspektor pracy w G. działając na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy /t.j. Dz.U. 1985 nr 54 poz. 276 ze zm./ i art. 138 par. 1 Kpa uchylił - w związku z odwołaniem prezesa Zarządu Elektrociepłowni sp. z o.o. w E. - w części dotyczącej podstawy prawnej - decyzję inspektora pracy z dnia 30 lipca 1997 r. w sprawie wstrzymania wszelkich robót ziemnych na terenie zakładu w strefie niebezpiecznej linii energetycznej będącej pod napięciem i ustalił nową podstawę prawną nakazu, tj. art. 9 pkt 2 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, art. 207 par. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy /Dz.U. nr 24 poz. 141 ze zm./, par. 47 rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 28 marca 1972 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu robót budowlano-montażowych i rozbiórkowych /Dz.U. nr 13 poz. 93/. Z uzasadnienia tego wynika, że na terenie Elektrociepłowni sp. z o.o. w E. wykonywano roboty ziemne przy użyciu ładowarko-spycharki przygotowującej teren pod parking. Roboty wykonywane były bezpośrednio pod liniami energetycznymi 110 kV /między tymi liniami/, będącymi w odległości mniejszej niż wynika to z przepisów. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Elektrociepłownia E. wniosło o uchylenie decyzji okręgowego inspektora pracy w G. z dnia 10 września 1997 r. i poprzedzającego ją nakazu inspektora pracy z dnia 30 lipca 1997 r. ze względu na naruszenie prawa. Zdaniem skarżącej inspektor pracy dokonujący kontroli nie stwierdził stanu bezpośredniego zagrożenia dla życia i zdrowia pracowników zakładu /znacznego prawdopodobieństwa wystąpienia szkody dla życia lub zdrowia/, tak więc brak było podstaw do wydania nakazu wstrzymania prac. Zarówno nakaz /I instancji/, jak i zaskarżona decyzja II instancji nie wskazały bezpośredniego zagrożenia, nie określiły czasu, na jaki roboty wstrzymano ani warunków wznowienia prac. Strona skarżąca ani nie urządzała, ani nie miała zamiaru urządzać stanowiska pracy lub składowiska materiałów pomiędzy liniami energetycznymi. W całym kraju linie energetyczne biegną bądź przecinają trasy komunikacji lądowej, samochodowej, kolejowej oraz wodnej, a pod nimi wykonuje się prace m.in. przy uprawie gruntów rolnych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uzasadniony jest zarzut skarżącej, iż organy orzekające nie wykazały, na czym polegało bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia pracowników zatrudnionych przy pracach budowlanych /ziemnych/, prowadzonych na terenie Elektrociepłowni w E. w bezpośrednim sąsiedztwie energetycznej linii napowietrznej. Zarzut ten podniesiony został już w odwołaniu od nakazu z dnia 30 lipca 1997 r., co zgodnie z treścią art. 7, art. 8 i art. 9, a w szczególności art. 107 par. 1-4 Kpa, obligowało organ odwoławczy do jego rozpatrzenia. Treść art. 9 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, a w szczególności pkt 1 i 2 tego artykułu, wskazuje, że uprawnienia właściwych organów Państwowej Inspekcji Pracy są zróżnicowane w zależności od zagrożeń związanych z naruszeniem przepisów prawa pracy. Tak więc, w sytuacji opisanej w pkt 1 omawianego przepisu inspektor pracy nakazuje usunięcie stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie, a w sytuacji opisanej w pkt 2 - m.in. nakazuje wstrzymanie robót, jeżeli naruszenie powoduje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia pracowników zatrudnionych przy robotach. Innymi słowy, nakaz wstrzymania robót /skierowania do innych prac itd./ wydany może zostać jedynie w sytuacji stwierdzenia i naruszenia przepisów i zasad bhp i spowodowania przez to bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia pracowników. Inne rozumienie przepisów omawianego art. 9 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, tj. przyjęcie, iż naruszenie przepisów i zasad bhp powoduje w każdym przypadku /automatycznie/ bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia pracowników, jest, wobec różnych stanów faktycznych przewidzianych w tych przepisach, nieuzasadnione. Wobec braku rozważań organów orzekających na ten temat w niniejszej sprawie, sąd nie był uprawniony do oceny, czy zagrożenie takie wystąpiło. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Okręgowego Inspektoratu Pracy.