II SA/Gd 195/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant: Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 grudnia 2002 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 kwietnia 2002 r., nr [...], 2/ orzeka, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 22 kwietnia 2002 r. nr [...], powołując się na art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane nakazał skarżącemu M. K. rozebrać parterowy budynek gospodarczy o powierzchni 250 m2 oraz przylegające do niego szambo usytuowane na działce nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skarżący użytkuje na nieruchomości będącej własnością Gminy Miasta G., do której nie ma tytułu prawnego, wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę budynek gospodarczy, przejęty wraz z działką po śmierci B. K. Wyjaśniono, że budynek gospodarczy, którego dotyczy decyzja, ma jedną kondygnację o wysokości 3,5 m, jest murowany z bloczków gazobetonowych i przykryty dachem z żelbetonowych płyt kanałowych pokrytych papą na lepiku. Natomiast szambo ma wymiary 6 m na 3 m i jest na 2,5 m głębokie. Oba obiekty budowlane są, jak ustalono, wykorzystywane do hodowli świń. Ponadto stwierdzono, że teren, na którym znajdują się te obiekty budowlane, jest w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczony na usługi sportu i rekreacji. W odwołaniu od tej decyzji skarżący m.in. podniósł, że budynek gospodarczy, którego dotyczy decyzja, został wybudowany przez B. K. w 1965 r., kiedy on miał 12 lat. Rozpoznając odwołanie skarżącego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 20 grudnia 2002 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy, jak wynika z uzasadnienia jego decyzji, przyjął, że budynek gospodarczy wraz z przylegającym do niego zbiornikiem na ścieki zostały wybudowane w 1965 r. przez B. K., który był poprzednim użytkownikiem działki. Poza tym organ odwoławczy podzielił ustalenia organu pierwszej instancji, w szczególności dotyczące konstrukcji obiektów budowlanych, sposobu ich wykorzystania i przeznaczenia terenu, na którym się znajdują, w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W tych okolicznościach uznał, że nakaz ich rozbiórki był uzasadniony treścią art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz, że nie było podstaw do nakazania tej rozbiórki na podstawie pozostałych przepisów tego artykułu. Skarżący od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniósł skargę do sądu administracyjnego. W skardze odwołał się do zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz w skardze wniesionej w sprawie II SA/Gd 3015/02, a nadto podniósł szereg zarzutów, które sprowadzają się do twierdzenia, że w sposób przestępczy skarżący, I. W. oraz szereg innych osób zostało pozbawionych majątku przez organy administracji publicznej w związku z porządkowaniem terenów pasa nadmorskiego przez Miasto G. Przed rozprawą wyznaczoną w celu rozpoznania tej sprawy oraz pozostających z nią w związku spraw II SA/Gd 3015/02 i II SA/Gd 1045/03 skarżący oraz I. W. w piśmie z dnia 6 lutego 2007 r. złożyli do wszystkich tych spraw szereg wniosków, a na rozprawie skarżący złożył wniosek o zawieszenie postępowania przed sądem administracyjnym do czasu zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia własności nieruchomości, której dotyczy sprawa, w drodze zasiedzenia. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną tam podstawą prawną. Oznacza to, że może uwzględnić skargę piorąc pod uwagę uchybienia, które w skardze nie były wskazane. Mając to na uwadze wskazać należy, że zgodnie zarówno z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229 ze zm.), jak i art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 156 z 2006 r., poz. 118 ze zm.) obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego może być nałożony na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Zatem nałożenie na skarżącego obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, którego nie był inwestorem (organ odwoławczy wyraźnie ustalił, iż obiekty budowlane, których dotyczy sprawa, zostały wybudowane przez B. K.), którego nie jest właścicielem (organy obu instancji ustaliły, że nieruchomość jest własnością Gminy Miasta G.) i którego nie jest zarządcą (żadnego tytułu zarządu organy obu instancji nie wskazały), narusza wskazane przepisy w sposób, który ma wpływ na wynik sprawy. Skarżący wprawdzie twierdzi, że jest właścicielem obiektów budowlanych, których dotyczy sprawa, a także nieruchomości, na której one się znajdują, o czym świadczy chociażby jego wniosek o zawieszenie postępowania przed sądem administracyjnym do czasu zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia, jednakże skoro organy administracji publicznej ustaliły przy wydaniu decyzji, że właścicielem nieruchomości jest Gmina Miasta G., to nie mogły nakazu rozbiórki obiektów budowlanych, jak wynika z opisu, trwale z gruntem związanych, skierować do skarżącego, gdyż zgodnie z przepisami art. 47 § 1 i § 2 k.c. oraz art. 48 k.c. budynki te stanowiły części składowe nieruchomości, co powodowało, że dzieliły one z nią jej stan prawny. Inaczej mówiąc, przy takich jak poczynione ustalenia, również budynki były własnością Gminy Miasta G. Jeżeli zaś chodzi o wykluczenie skarżącego jako zarządcy budynków, to poza tym, że organy administracji publicznej na zarząd nie wskazały, podnieść należy, że w sytuacji, w której właściciel nieruchomości (Gmina Miasta G.) domaga się od skarżącego jej wydania, to nie sposób twierdzić, iż skarżący jest zarządcą budynków na tej nieruchomości wybudowanych. Fakt, że Gmina Miasta G. domaga się wydania od skarżącego nieruchomości, której dotyczy sprawa, wynika zaś nie tylko z twierdzeń skarżącego, ale też ze znajdującego się w aktach administracyjnych odpisu pozwu z dnia 10 grudnia 1999 r. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że podejmując zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji naruszono wskazane przepisy prawa materialnego. W związku z tym, uwzględniając skargę Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił wskazane decyzje. Stosując przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mimo że skarga została wniesiona przed wejściem w życie tej ustawy Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec uwzględnienia skargi Sąd na mocy art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o wykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. Uwzględnienie skargi sprawia, że sprawa będzie ponownie rozpatrywana przez organy administracji publicznej. W dalszym postępowaniu organy administracji publicznej uwzględnią, że nakaz rozbiórki może być nałożony jedynie na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego i związku z tym w razie nakładania takiego obowiązku wskażą wyraźnie, która z trzech wskazanych sytuacji prawnych występuje. Dokonując stosownego ustalenia organy wskażą na jakiej podstawie ustaliły, że zobowiązany do rozbiórki jest inwestorem, właścicielem bądź zarządcą obiektu budowlanego. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania przed sądem administracyjnym do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości, której dotyczy sprawa, gdyż sąd administracyjny, kontrolując zgodność z prawem decyzji organów administracji publicznej, uwzględnia stan prawny i faktyczny aktualny w chwili podjęcia zaskarżonych decyzji. Z tego wynika, że ewentualne rozstrzygnięcie sądu powszechnego nie miałoby znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Takie orzeczenie będzie miało natomiast znaczenie dla przyszłych decyzji, gdyż jeżeli sąd powszechny stwierdzi, iż skarżący nabył własność nieruchomości, której dotyczy sprawa, to nakaz rozbiórki obiektów budowlanych znajdujących się na tej nieruchomości, będzie mógł być co do zasady do niego skierowany. Oddalając wnioski zawarte w piśmie z dnia 6 lutego 2007 r. Sąd miał na uwadze, co następuje. Sąd administracyjny na rozprawach orzeka w składzie trzech sędziów (art. 16 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) i z tego względu nie można było uwzględnić wniosku o "uzupełnienie składu orzekającego" o dwóch dodatkowych sędziów. Przyznanie przez sąd administracyjny prawa pomocy przez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu przez okręgową radę adwokacką adwokatowi lub wyznaczonemu przez radę okręgową izby radców prawnych radcy prawnemu, bez ponoszenia przez nią wynagrodzenia i wydatków adwokata lub radcy prawnego (art. 244 § 2 i art. 253 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) dlatego Sąd nie mógł uwzględnić wniosków o zmianę wyznaczonych w sprawie w ramach prawa pomocy adwokatów. Sąd administracyjny zgodnie z treścią art. 133 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeka na podstawie akt sprawy, a więc bierze pod uwagę także złożone do tych akt na piśmie twierdzenia, wyjaśnienia, oświadczenia stron. Nie było więc podstaw do odrębnego rozstrzygania o przyjęciu jako materiału dowodowego wyjaśnień stron. Przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują obowiązku wezwania lub zawiadomienia przez sąd administracyjny prokuratora o toczącym się postępowaniu przed sądem. Prokurator w postępowaniu przed tym sądem występuje z własnej inicjatywy, gdy wnosi skargę, skargę kasacyjną, skargę o wznowienie postępowania lub przystępuje do sprawy (art. 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Nie było więc podstaw do wezwania prokuratora, aby wziął udział w sprawie przed sądem administracyjnym. Akta administracyjne po prawomocnym zakończeniu sprawy są zwracane organowi administracji publicznej (art. 286 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) i nie mogą być przed tym organem chronione żadnymi klauzulami tajności lub poufności. Również akta sądowe nie mogą być przed organem administracji publicznej, który jest stroną postępowania, w ten sposób chronione. Dostęp do akt osób trzecich jest natomiast co do zasady wyłączony. Jeżeli natomiast skarżący uważa, że pracownicy organów administracji publicznej dopuścili się wobec niego lub jego rodziny czynów przestępczych, a dowody tego są w tych aktach, to może złożyć odpowiednie doniesienie do prokuratury lub Policji, co zresztą skarżący, jak wynika z akt sprawy, wielokrotnie czynił. Wówczas prokurator lub Policja zażądają akt administracyjnych lub sądowych jako dowodu w sprawie. Z tych przyczyn nie można było uwzględnić wniosków o nadanie aktom sprawy klauzuli akt poufnych i "ochronę dokumentów". Sąd nie uwzględnił też wniosku o rejestrację rozprawy za pomocą aparatury rejestrującej obraz i dźwięk, gdyż według art. 102 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi taka forma zapisu przebiegu czynności protokołowanych została pozostawiona do uznania sądu, zaś w niniejszej sprawie uznano, iż nie jest to konieczne z uwagi na nieskomplikowany jej stan prawny i faktyczny. Odnosząc się jeszcze do pozostałych wniosków i twierdzeń skarżącego Sąd wyjaśnia, że w postępowaniu przed sądem uwzględnia się okoliczności istotne, czyli takie, które mają wpływ na wynik sprawy i którymi sąd administracyjny może z uwagi na swoją właściwość się zająć. W związku z tym Sąd nie brał pod uwagę twierdzeń dotyczących szkód i przestępstw, które miały według skarżącego miejsce w związku z działalnością Gminy Miasta G. i organów nadzoru budowlanego. Sąd administracyjny sprawuje wprawdzie kontrolę działalności administracji publicznej, ale kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia i inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. W niniejszej sprawie kontrola ta ograniczała się zatem do oceny zgodności z prawem decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 20 grudnia 2002 r. i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 kwietnia 2002 r. a nie wszelkiej działalności tych organów oraz organów Gminy Miasta G. Z tej przyczyny Sąd nie brał pod uwagę okoliczności, które na ocenę tych decyzji nie miały wpływu, które zresztą skarżący, jak wynika z jego twierdzeń i złożonych dokumentów, poddawał pod ocenę sądu powszechnego i prokuratury, a więc organów właściwych do rozstrzygania o naprawieniu szkód i wszczynaniu postępowania dotyczącego odpowiedzialności karnej za przestępstwa. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji.