II SA/Gd 1978/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Protokolant Barbara Kroczak po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 czerwca 2001 r. Nr [...] w przedmiocie renty socjalnej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 14 maja 2001 r., nr [...]. Decyzją z dnia 1 czerwca 2001 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 14 maja 2001 r. Nr [...] odmawiającą przyznania I. S. renty socjalnej. W uzasadnieniu obu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 27a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 414 ze zm.) osoba, której przysługuje renta socjalna nie może osiągać wynagrodzenia z tytułu pracy przekraczającej wysokość renty socjalnej, która wynosi obecnie kwotę 364 zł. I. S. w okresie od grudnia 2000 r. do marca 2001 r. uzyskiwał wynagrodzenie w kwocie 380 zł brutto, a więc przekraczającej wysokość renty socjalnej. W związku z tym renta socjalna nie może być mu wypłacana. I. S. wniósł na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosząc, że jest ona dla niego krzywdząca. Skarżący wskazał, że spełnia przesłanki niezbędne dla przyznania renty socjalnej, a wysokość uzyskiwanego przez niego wynagrodzenia wynosi 350 zł brutto. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej stanowi, iż renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia, niezależnie od dochodu, z zastrzeżeniem ust. 5 stanowiącego, iż renta socjalna nie przysługuje za miesiąc, w którym osoba uprawniona osiągnęła wynagrodzenie z tytułu pracy lub dochód z działalności gospodarczej przekraczającej wysokość renty socjalnej. I. S. jest osobą pełnoletnią, niezdolną do pracy w rozumieniu art. 2a ust. 1 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia, co potwierdza orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności zaliczające I. S. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Spełnia on zatem wskazaną w art. 27 a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przesłankę nabycia uprawnienia do renty socjalnej, a rozpoznanie sprawy sprowadza się do oceny zaistnienia przesłanki wyłączającej prawo do świadczenia wynikającego z art. 27a ust. 5 tej ustawy. Podniesiony w skardze zarzut, iż uzyskiwane wynagrodzenie wynosi kwotę 350 zł brutto, a nie jak przyjął organ 380 zł jest niezasadny. Z zaświadczenia pracodawcy z dnia 19 kwietnia 2001 r. o wysokości zarobków I. S. w okresie od grudnia 2000 r. do marca 2001 r. wynika bowiem jednoznacznie, że uzyskał on wynagrodzenie w wysokości 380 zł brutto, 267 zł 80 gr. Netto (dowód: zaświadczenie znajdujące się w aktach administracyjnych). Treść przedłożonej przez skarżącego umowy o pracę z dnia 21 grudnia 2001 r. nie stanowi dowodu na okoliczność wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia brutto w kwocie 350 zł, bowiem z umowy tej wyraźnie wynika, że kwota ta dotyczy wyłącznie płacy zasadniczej. W tej sytuacji za wiarygodny dowód rzeczywistej wysokości wynagrodzenia skarżącego uznać należy wystawione przez pracodawcę zaświadczenie z dnia 19 kwietnia 2001 r. Ustalenia organu administracji odnośnie wysokości wynagrodzenia skarżącego są zatem prawidłowe. Skarga podlega natomiast uwzględnieniu z innych przyczyn. Organy administracji oceniając zaistnienie przesłanki wskazanej w art. 27a ust. 5 ustawy o pomocy społecznej przyjęły, że wynagrodzenie, o którym jest mowa w tym przepisie jest wynagrodzeniem brutto, a uprawnionemu do renty socjalnej nie wypłaca się świadczenia, jeżeli jego wynagrodzenie brutto przekracza wysokość renty socjalnej. Art. 27 a ust. 5 ustawy o pomocy społecznej stanowi, iż renta socjalna nie przysługuje za miesiąc, w którym osoba uprawniona osiągnęła wynagrodzenie z tytułu pracy lub dochód z działalności gospodarczej przekraczającej wysokość renty socjalnej. Przepis ten nie posługuje się pojęciem wynagrodzenia brutto ani netto, a pojęcie wynagrodzenia oraz dochodu z działalności gospodarczej nie zostało w ustawie o pomocy społecznej wprost zdefiniowane. Wprowadza to konieczność interpretacji treści tego przepisu. Interpretacja ta winna uwzględniać cel ustawy oraz treść jej pozostałych zapisów. Prawo do wsparcia wynikające z ustawy o pomocy społecznej uzależnione jest od sytuacji materialnej ubiegającego się o pomoc. Przy ustalaniu prawa do wsparcia ma zastosowanie zasada potrzeby udzielania wsparcia ze względu na niewystarczające dochody uprawnionego, by osoby o rzeczywiście niskich dochodach mogły otrzymać odpowiednią pomoc. Celem ustawodawcy wprowadzającego świadczenie w postaci renty socjalnej było udzielenie pomocy osobom niezdolnym do pracy z powodu inwalidztwa, nie posiadającym odpowiednich środków na swoje utrzymanie. Ustawodawca uznał, że osoby takie winny uzyskiwać na utrzymanie kwotę równą wysokości renty socjalnej – w tym przypadku kwotę 364 zł wynikającą z ust. 2 pkt 4 Obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 kwietnia 2000 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji i kwot po waloryzacji oraz wysokość świadczeń z pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2000 r. (M.P.Nr 11 poz. 234). Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 79 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 1 poz. 176 ze zm.) świadczenia z pomocy społecznej są zwolnione z podatku dochodowego. Otrzymując świadczenie z tytułu renty socjalnej skarżący uzyskiwałby zatem na utrzymanie kwotę 364 zł. Interpretacja, zgodnie z którą uzyskanie renty socjalnej wyłącza osiągnięcie dochodu lub wynagrodzenia brutto równego rencie socjalnej, prowadzi do sytuacji, w której uprawnionemu odmawia się świadczenia, mimo iż uzyska on na utrzymanie kwotę niższą od renty socjalnej. Tak jak w przypadku skarżącego, który otrzymuje wynagrodzenie brutto w kwocie 380 zł, a wynagrodzenie netto w kwocie znacznie niższej – 267 zł 80 gr. i nie posiada na swoje utrzymanie kwoty równej rencie socjalnej. Zgodnie z zasadą przewidzianą w art. 27a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej uprawnionemu przysługuje renta socjalna niezależnie od dochodu, z zastrzeżeniem wyłączenie polegającego na uzyskiwaniu wynagrodzenia lub dochodu z działalności gospodarczej równego rencie socjalnej. W ocenie Sądu intencją ustawodawcy wprowadzającego wyłączenie prawa do renty było pozbawienie świadczenia jedynie tych osób niezdolnych do pracy z powodu inwalidztwa, które pracując uzyskują środki na utrzymanie równe świadczeniu rentowemu. Pozbawienie prawa do świadczenia nie może zatem dotyczyć osób, których rzeczywisty przychód z tytułu pracy jest niższy. Prowadzi to do wniosku, że wynagrodzenie o jakim jest mowa w treści art. 27a ust. 5 ustawy o pomocy społecznej nie jest wynagrodzeniem brutto, lecz wynagrodzeniem rzeczywiście uzyskiwanym przez uprawnionego, które może on przeznaczyć na pokrycie swych potrzeb. Podkreślić należy, że ustawa o pomocy społecznej określając w art. 2a ust. 1 pkt 2 pojęcie dochodu rodziny definiuje je jako sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki z tytułu ubezpieczeń: emerytalnego, rentowego i chorobowego określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o kwotę wysokości alimentów świadczonych przez osoby w rodzinie na rzecz innych osób, jednorazowe pieniężne świadczenia socjalne oraz świadczenia w naturze, a także kwotę zwiększenia zasiłku rodzinnego na trzecie i kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki, uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego; w odniesieniu do osób prowadzących działalność gospodarczą oraz osób z nimi współpracujących za dochód przyjmuje się wysokość podaną w oświadczeniu, nie niższą jednak niż zadeklarowana przez te osoby kwota dochodu stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a jeżeli osoby nie podlegają ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowym – nie niższą od kwoty najniższej podstawy wymiaru składek obowiązujących osoby ubezpieczone na podstawie odrębnych przepisów; nie stanowią dochodu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne płacone przez ośrodki pomocy społecznej. Zasadą jest więc ocena rzeczywistych przychodów uprawnionego. W ocenie Sądu brak jest uzasadnionych podstaw do rozumienia wynagrodzenia i dochodu z tytułu działalności gospodarczej o jakich jest mowa w art. 27a ust. 5 ustawy o pomocy społecznej w kategoriach odmiennych od dochodu rodziny z art. 2a ust. 1 pkt 2 tej ustawy, jako wynagrodzenia i dochodu brutto. W wyroku z dnia 16 czerwca 1998 r. w sprawie sygn. akt I SA 262/98 (Lex Nr 45732) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że mimo iż przepis art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej mówi o dochodzie rodziny, nie oznacza to, że dochód osoby samotnie gospodarującej jest liczony inaczej. Interpretacja, zgodnie z którą wynagrodzenie i dochód z art. 27a ust. 5 ustawy o pomocy społecznej winny być ustalane w wysokości brutto, skutkowałaby pokrzywdzeniem części osób niezdolnych do pracy z powodu inwalidztwa, a podejmujących aktywność zawodową. Prowadziłaby ona bowiem do sytuacji, w której osoby podejmujące pracę i uzyskujące wynagrodzenie brutto równe lub wyższe od renty socjalnej, a wynagrodzenie netto niższe od kwoty renty socjalnej uzyskiwałyby na utrzymanie środki niższe niż w razie pobierania renty socjalnej. Przewidziane w art. 27a ust. 5 ustawy o pomocy społecznej wyłączenie prawa do renty winno zatem dotyczyć osiągnięcia wynagrodzenia i dochodu w wysokości netto. Wynagrodzenie netto skarżącego wynosi kwotę niższą niż 364 zł. Skarżący spełnia zatem kryteria przyznanie renty socjalnej. Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają treść art. 27a ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, a zaistniałe naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji winien mieć na uwadze, że ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. Nr 135 poz. 1268), która weszła w życie 1 października 2003 r. w art. 27 ust. 1 stanowi, iż do spraw o przyznanie renty socjalnej wszczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, a w razie ustalenia po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy prawa do renty socjalnej na podstawie dotychczasowych przepisów ośrodki pomocy społecznej nie dokonują wypłaty renty socjalnej za okres do dnia 30 września 2003 r. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne tylko w przypadku, gdy zaskarżona decyzja może podlegać wykonaniu. Ponieważ zaskarżona i uchylona decyzja dotyczyła odmowy przyznania renty socjalnej i nie podlegała wykonaniu, orzekanie o możliwości jej wykonania było bezprzedmiotowe.