II SA/Gd 207/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz SO Jolanta Górska /spr./ Protokolant - Agnieszka Januszewska po rozpoznaniu w dniu 04 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A.N. na decyzję Wojewody z dnia 03 stycznia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 12 listopada 2001 r. nr [...] 3 II SA/Gd 207/02 U z a s a d n i e n i e Starosta decyzją z dnia 12 listopada 2001 r., działając na podstawie art. 37j ust. 1, art. 6 pkt 6 lit.b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednol. Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.), odmówił przyznania A.N. prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że A.N. zarejestrował się w dniu 1.09.2000 r. dokumentując 30 lat 9 miesięcy i 1 dzień okresu uprawniającego do zasiłku. Przedstawił również świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach na łączny okres 7 lat 2 miesięcy i 17 dni. Z dniem 09.09.2000 r. nabył on prawo do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 120% kwoty zasiłku. Z dniem 09.09.2001 r. utracił prawo do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania. W dniu 2.11.2001 r. złożył wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego załączając świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach w Przedsiębiorstwie "A", Przedsiębiorstwie "B", Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "C" i Spółdzielni "D". Organ pierwszej instancji stwierdził, że okres pracy w Rolniczej Spółdzielni nie może być uznany za pracę w szczególnych warunkach ponieważ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) ma zastosowanie wyłącznie do pracowników zatrudnionych na umowę o pracę. W konsekwencji organ uznał, że A.N. nie udokumentował 15 lat wykonywania pracy w szczególnych warunkach, skutkiem czego brak jest podstaw do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. W odwołaniu od tej decyzji A.N. wniósł o przyznanie mu prawa do zasiłku z uwzględnieniem pracy w szczególnych warunkach wykonywanej przez niego w Przedsiębiorstwie "E", Przedsiębiorstwie "F" oraz Przedsiębiorstwie "G". Wskazał przy tym, że zakłady te zostały zlikwidowane, wobec czego nie może przedłożyć świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Wojewoda decyzją z dnia 3 stycznia 2001 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że A.N. legitymuje się łącznym okresem zatrudnienia (okresem uprawniającym do zasiłku) w wymiarze 30 lat 9 m-cy 1 dzień i nie posiada 15-letniego okresu wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Co prawda Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "C" wystawiła mu świadectwo pracy w szczególnych warunkach, lecz przepisy w kwestii uznania prac wykonywanych w szczególnych warunkach odnoszą się do pracowników w rozumieniu Kodeksu pracy. Organ drugiej instancji odwołał się nadto do treści art. 37j ust. 1a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i stwierdził, że nie jest właściwy do oceny czy rodzaj wykonywanej pracy spełnia wymogi warunków wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Stosownych stwierdzeń może dokonać tylko pracodawca. Dlatego też okresów zatrudnienia w zakładach wskazanych w odwołaniu bez przedstawienia odpowiednich świadectw wystawionych przez pracodawcę nie można uznać za zatrudnienie dostatecznie udokumentowane. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.N. wniósł o uchylenie decyzji kwestionując odmowę uznania okresów zatrudnienia w Przedsiębiorstwie "E", Przedsiębiorstwie "F" oraz Przedsiębiorstwie "G- jako okresów pracy w szczególnych warunkach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadza-jące ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administra- cyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 75 § l k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Reguły tej nie może ograniczać art. 37j ust. la ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.). Niniejszy przepis stanowi, że okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, są uwzględniane po przedłożeniu dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Cytowany przepis nie stanowi jednakże, że organ uwzględnia wskazane w nim okresy pracy wyłącznie na podstawie określonych w jego treści dokumentów lub prawomocnych orzeczeń sądu. Wobec tego brak jest podstaw do uznania, że omawianym przepisem ograniczone zostało postępowanie dowodowe przed organem, którego zasady uregulowane zostały w Kodeksie postępowania administracyjnego. Przepis art. 37j ust. la cytowanej ustawy określa jedynie jakiego rodzaju dokumenty stanowią podstawę do zaliczenia wskazanych w nim okresów pracy jako pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego. Nadto dla uwzględnienia przez starostę okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wystarczy jedynie istnienie podstawy w postaci prawomocnego orzeczenia sądu. Zatem z treści art. 37j ust. la ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wynika, że przewiduje on dwie formy wykazywania okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Jedną z nich jest postępowanie przed starostą, który stosownie do przepisu art. 37o ust. l ustawy ustala prawo do zasiłków przedemerytalnych i je przyznaje w oparciu o określonego rodzaju dokumenty oraz wszelkie inne środki dowodowe (art. 75 § l k.p.a.). Drugą formę natomiast stanowi prawomocny wyrok sądu powszechnego wydany w sprawie o ustalenie faktu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Taki wyrok stanowi wówczas wystarczającą podstawę dla uwzględnienia wskazanego w nim okresu jako okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wobec powyższego należy stwierdzić, że nieposiadanie przez stronę wyroku sądu powszechnego ustalającego okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze skutkuje tym, że organy administracji publicznej ustalają prawo do zasiłków przedemerytalnych i przyznają je po przeprowadzeniu postępowania zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym konieczne jest ustalenie istnienia wszystkich przesłanek niezbędnych dla przyznania tego prawa. Oznacza to, że w razie braku dokumentów, stanowiących podstawę do uznania okresów pracy jako okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, łącznie z przesłuchaniem wskazywanych przez stronę świadków. Okresy zatrudnienia nie muszą być dowodzone tylko za pomocą dokumentów. Zadaniem organu administracji jest przeprowadzenie w tym względzie wszechstronnego postępowania wyjaśniającego, w szczególności gdy strona podnosi takie argumenty. W przedmiotowej sprawie takie wszechstronne, pełne postępowanie przed organem odwoławczym nie zostało przeprowadzone. Jak wynika z uzasadnienia decyzji oraz odpowiedzi na skargę organ odwoławczy niezasadnie przyjął, że w świetle art. 37j ust. la ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu tylko przed sądem powszechnym możliwe jest ustalenie czy wykonywana przez stronę praca była pracą wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wobec powyższego doszło do naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Stwierdzone naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego można będzie ocenić, jaką pracę faktycznie wykonywał skarżący w spornym okresie i czy była to praca wykonywana w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Uzasadnia to uchylenie decyzji organu II oraz organu I instancji, gdyż zachodzi w sprawie konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego oraz dokonania kompleksowej oceny pełnego materiału dowodowego, który będzie stanowił podstawę wydania decyzji w sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty . MK