II SA/Gd 2334/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Skrzycka - Pi Ich Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Przybielski Asesor WSA Krzysztof Retyk (spr.) Protokolant Barbara Kroczak po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi U. i S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 czerwca 2001 r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości działek gruntu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 15 marca 2000 r. nr [...]. 2. określa, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji nie mogą być wykonywane. Wójt Gminy, decyzją z dnia 15 marca 2000 r. nr [...], ustalił jednorazową opłatę w wysokości 1 527, 17 zł z tytułu zbycia działki nr [...] o powierzchni 1243 m , położoną we wsi D., której przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego gminy uległo zmianie: z terenów upraw rolnych na cele budownictwa jednorodzinnego. Opłatą tą Organ obciążył S. i U. Z.. W decyzji powołano się na zmianę w planie zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzoną uchwałą Rady Gminy nr [...] z dnia 17 czerwca 1998 r., powodującą, iż wartość wspomnianej działki wzrosła o 7 635, 84 zł, co wynika z wyceny biegłego. W związku z tym ustalono jednorazową opłatę w wysokości 20% wzrostu wartości nieruchomości. Od tej decyzji odwołali się S. i U. Z. podnosząc, iż w dniu 12 października 1999 r. darowali gospodarstwo rolne na rzecz syna i jego żony. Działka powyższa wchodziła w skład tego gospodarstwa rolnego. W aktach administracyjnych znajduje się akt notarialny z dnia 12 października 1999 r. repertorium A Nr [...] na rok 1999, z którego wynika, że skarżący darowali działkę nr [...] na rzecz bratanka M. F.oraz jego żony K. do majątku wspólnego. Działka powyższa powstała w wyniku podziału nieruchomości oznaczonej nr [...] zapisanej w Księdze wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego (decyzja zatwierdzająca podział Wójta Gminy z dnia 23 kwietnia 1999 r. nr [...]). Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 11 czerwca 2001 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § l pkt 1 k.p.a. w związku z art. 36 ust. 3 i ust. 9 oraz 10 i ust. 14 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 15, poz.139, z póź.zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, iż odwołujący się w dniu 12 października 1999 r. darowali bratankowi M.F. i jego żonie K. do ich wspólnego majątku działkę nr [...], która powstała w wyniku podziału działki nr [...], o powierzchni 1243 m, położoną we wsi D., której przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego gminy uległo zmianie z terenów upraw rolnych na cele budownictwa jednorodzinnego, na podstawie uchwały Rady Gminy nr [...] z dnia 17 czerwca 1998 r. Kolegium wskazało, iż Organ I instancji zasadnie i w odpowiedniej wysokości ustalił jednorazową opłatę w kwocie l 527, 17 zł co stanowi 20 % wzrostu wartości nieruchomości określonej przez biegłego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący S. i U. Z. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji. W uzasadnieniu skarżący wskazali, iż zaskarżona decyzja w sposób rażący narusza prawo, w szczególności ustawę z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, albowiem oni nie sprzedali działki lecz ją darowali osobom najbliższym. Skarżący podnieśli, iż uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r. w sposób jednoznaczny wyjaśniła, że przekazanie umową darowizny osobom najbliższym działki gruntu nie podlega jednorazowej opłacie z tytułu wzrostu wartości działek gruntu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, a odnosząc się do zarzutów skarżących stwierdziło, że wykładnia przepisu art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym prowadzi do wniosku, iż w pojęciu "zbycie" mieści się również nieodpłatne zbycie nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, jeżeli wartość nieruchomości wzrosła w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wysokość tej opłaty nie może być większa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości. Tym samym jedną z koniecznych przesłanek zaistnienia obowiązku uiszczenia jednorazowej opłaty jest zbycie nieruchomości przed upływem 5 lat od dnia, w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiana stały się obowiązujące (art. 36 ust. 7 ustawy). Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym posługuje się niezdefiniowanym w tej ustawie pojęciem "zbycie" nieruchomości. Sąd przyjął i podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r., iż ustawa posługując się tym terminem nadała mu swoistą, odpowiednią do materii treść, zgodnie z którą przez pojęcie "zbycia" należy rozumieć czynność prawną wzajemną i odpłatną na podstawie której następuje przeniesienie prawa własności nieruchomości. Dlatego też bez znaczenia jest dla wymierzenia jednorazowej opłaty fakt wzrostu wartości nieruchomości w wyniku uchwalenia lub zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu natomiast ma znaczenie jej zbycie w wyniku, którego sprzedający odniósł wymierne korzyści w postaci różnicy wartości nieruchomości przed i po zmianie planu. Wskazać należy również, iż aby nie była wymierzana jednorazowa opłata z tytułu wzrostu wartości nieruchomości darowizna musi być wykonana na rzecz osób bliskich. (Uchwała Składu Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r. OPK 16/00). Bezspornym w sprawie jest to, iż darowizna przedmiotowej nieruchomości została dokonana na rzecz bratanka skarżących oraz jego żony do majątku wspólnego. Zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z póź.zm.) z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca ich dorobek. Jako nie kwestionowane można określić także zapatrywanie, że o zaliczeniu nabytego przez jednego z małżonków przedmiotu do obowiązującego małżonków ustroju wspólności majątkowej nie rozstrzyga treść tej czynności lub wola działającego małżonka. Skutek taki następuje z mocy samego prawa i stanowi rezultat wynikający z samej istoty ustawowej wspólności majątkowej. Charakterystycznymi istotnymi cechami różniącymi wspólność ustawową, która jest współwłasnością łączną, od współwłasności w częściach ułamkowych jest to, że jest to wspólność bezudziałowa a w czasie jej trwania małżonkowie nie mogą rozporządzać swoimi prawami do majątku wspólnego. W czasie trwania wspólności niedopuszczalny jest podział majątku wspólnego, a także niedopuszczalne jest rozporządzenie przez jednego z małżonków w czasie wspólności majątkowej na rzecz osoby trzeciej udziałem, który miałby mu przypaść w razie ustania wspólności w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku. Tym samym darowizna nieruchomości do majątku wspólnego małżonków oznacza, iż w nieruchomości tej do czasu ustania małżeństwa nie można określić udziałów małżonków. Z chwilą ustania wspólności ustawowej wspólność ta - dotychczas bezudziałowa - ulega przekształceniu. Od tej chwili małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym, stanowiącym ich dorobek, niezależnie od tego, w jakim stopniu każdy z nich przyczynił się do jego powstania (art. 43 § 1 k.r. i op.). Należy zwrócić uwagę, iż nie jest wykluczona sytuacja, kiedy to mimo istnienia ustawowej wspólności małżeńskiej dojdzie pomiędzy małżonkami do współwłasności w częściach ułamkowych, a mianowicie wówczas gdy jakiś składnik majątkowy nabędą jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego albo już po, ale ze środków pochodzących z majątków odrębnych bądź z majątku wspólnego i odrębnego choćby jednego z nich. Jednakże w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zaszła. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym nie definiuje pojęcia "osób bliskich" taką definicję zawiera ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami zgodnie z którą przez osobę bliską rozumie się zstępnych, wstępnych, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, osoby przysposabiające i przysposobione, małżonka, który nie pozostaje we wspólności ustawowej ze sprzedającym nieruchomość lub prawo użytkowania wieczystego, oraz osobę, która pozostaje ze sprzedającym faktycznie we wspólnym pożyciu. Z uwagi na powyższe rozważania Sąd uznał, iż skoro darowizna nieruchomości dokonana została na rzecz bratanka oraz jego żony do majątku wspólnego, czyli nie można określić jaka jest część ułamkowa przynależna bratankowi, wyłącza to zastosowanie jednorazowej opłaty, o której mowa wart. 36 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, spowodowanej zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z póź.zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Organu I instancji. Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku.