II SA/Gd 276/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędzia WSA Jolanta Górska Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Miasta z dnia 11 czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego części działki nr [...] na rzecz Związku Harcerstwa Polskiego 1. stwierdza, że zaskarżona uchwała jest niezgodna z prawem; 2. określa, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu. Wojewoda zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku uchwałę Rady Miasta z dnia 11 czerwca 2010 r. nr [[...]] w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego nieruchomości na rzecz A. Z treści skargi oraz z przedłożonej przez Radę dokumentacji wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne. W dniu 11 czerwca 2010 r. podczas sesji Rady Miasta zgłoszono wniosek w sprawie uzupełnienia porządku obrad o dodatkowy punkt w sprawie podjęcia uchwały dotyczącej przekazania w użytkowanie wieczyste działki nr [[...]] o obszarze 0,48 ha z nieruchomości objętej KW nr [[...]] prowadzonej przez Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w [[...]] Sądu Rejonowego w [[...]] na rzecz A. Projekt uchwały nie był opiniowany przez radcę prawnego pod względem jej zgodności z prawem. W wyniku głosowania (4 głosy "za", 2 "przeciw", 8 wstrzymujących się) podjęto decyzję o uzupełnieniu porządku obrad o w/w punkt. Następnie, po odczytaniu projektu przedmiotowej uchwały, poddano go głosowaniu. Uchwała Rady Miasta z dnia 11 czerwca 2010 r. nr [[...]], wydana w oparciu o art. 232 § 1 k.c., w przedmiocie ustanowienia wieczystego użytkowania części działki nr [[...]] o obszarze 0,48 ha z nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [[...]] prowadzonej przez Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych [[...]] Sądu Rejonowego w [[...]] na rzecz A., została przyjęta 4 głosami "za" i 10 wstrzymującymi się. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Wojewoda wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem przedmiotowej uchwały w całości, jako podjętej z istotnym naruszeniem prawa. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 20 ust. 1 a oraz art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich (Dz. U. z 2010 r. Nr 33, poz. 179 ze zm.), a także § 58 Statutu Gminy Miasta. W uzasadnieniu skargi Wojewoda wskazał, że projekt uchwały nie był opiniowany przez radcę prawnego co do jej zgodności z prawem, czym naruszono § 58 Statutu Gminy Miasta. Następnie skarżący podniósł, że zgodnie z zarządzeniem Wojewody z dnia 4 marca 2010 r. nr [[...]] w sprawie ustalenia liczby radnych wybieranych w 2010 r. do Sejmiku Województwa, rad powiatów oraz rad gmin na obszarze województwa ustawowy skład Rady Miasta wynosi 15 radnych. Na sesji obecnych było 14 radnych, wyniki głosowania w sprawie przyjęcia do porządku obrad projektu uchwały rozkładały się w następujący sposób: 4 głosy "za", 2 "przeciw" i 8 wstrzymujących się. Zdaniem skarżącego wprowadzając w taki sposób projekt uchwały do porządku obrad Rada Miasta naruszyła postanowienia art. 20 ust. 1 a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Skarżący zarzucił nadto naruszenie przez Radę Miasta przepisu art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami gdyż Rada uchwalając w pkt. 1 zaskarżonego aktu ustanowienie użytkowania wieczystego na nieruchomości gminnej przekroczyła swoje kompetencje. Dodatkowo skarżący wskazał, że również z art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że dokonanie czynności prawnej, jaką jest ustanowienie użytkowania wieczystego, leży w kompetencji Burmistrza Miasta, jako organu gospodarującego mieniem komunalnym. Wojewoda zwrócił również uwagę, że teren działki nr [[...]] położony jest w granicach Portu Morskiego, w związku z czym mają zastosowanie przepisy szczególne, to jest art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich. W odpowiedzi na skargę Rada Miasta wniosła o stwierdzenie niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały w całości, jako podjętej z istotnym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona uchwała Rady Miejskiej jest niezgodna z prawem. Przedmiotem uchwały jest ustanowienie użytkowania wieczystego nieruchomości na rzecz A. W pierwszej kolejności wskazać należy na naruszenia prawa, których dopuszczono się w trakcie jej procedowania. Rada Miasta głosowała nad przyjęciem uchwały w wyniku zgłoszenia przez jednego z radnych na posiedzeniu Rady wniosku o uzupełnienie porządku obrad o dodatkowy punkt dotyczący głosowania w sprawie przyjęcia zaskarżonej uchwały. W wyniku głosowania (4 głosy "za", 2 "przeciw", 8 wstrzymujących się) podjęto decyzję o uzupełnieniu porządku obrad. Stosownie do art. 20 ust. 1 a ustawy o samorządzie gminnym rada gminy może wprowadzić zmiany w porządku (obrad) bezwzględną większością głosów ustawowego składu rady. W skład Rady Miasta wchodzi 15 członków, z których 1 podczas głosowania nad przedmiotową uchwałą był nieobecny. Wymagana przez ustawę, bezwzględna większość głosów niezbędna do zmiany porządku obrad wynosiła zatem 8 głosów. Warunek ten nie został spełniony, ponieważ za zmianą głosowało 4 radnych. Organ procedując nad uchwałą naruszył ponadto Statut Gminy Miasta, ponieważ, inaczej niż tego wymaga jego § 58, projekt uchwały nie był opiniowany co do jej zgodności z prawem przez radcę prawnego. Już samo naruszenie przez organ art. 20 ust. 1 a ustawy o samorządzie gminnym musiałoby skutkować stwierdzeniem przez Sąd niezgodności zaskarżonej uchwały z prawem. Organ naruszył prawo w sposób obligujący Sąd do stwierdzenia jej niezgodności z prawem również wskutek tego, że zaskarżona uchwała została podjęta w przedmiocie nie należącym do kompetencji Rady Gminy. Otóż zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym do zadań wójta należy w szczególności m.in. gospodarowanie mieniem komunalnym, a więc także gminnym zasobem nieruchomości. Pewne ograniczenia w tym zakresie, dotyczące czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, przewiduje art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości oraz ich wydzierżawiania lub wynajmowania na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej; do czasu określenia zasad wójt może dokonywać tych czynności wyłącznie za zgodą rady gminy. Z przytoczonego przepisu nie wynika w żaden sposób, że rada gminy ma kompetencje do ustanawiania użytkowania wieczystego jako do czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu. Kompetencję taką ma bowiem wyłącznie organ wykonawczy gminy, rada gminy ma jedynie uprawnienia kontrolne wyrażające się wydaniem zgody na dokonanie takiej czynności przez wójta w sytuacji, gdy rada nie podjęła uchwały w sprawie zasad dokonywania czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu w sprawach majątkowych gminy, dotyczących nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości. Podzielić należy również opinię Wojewody, że z treści protokołu z sesji z dnia 11 czerwca 2010 r. wynika, że teren działki nr [[...]], na której ma zostać ustanowione użytkowanie wieczyste, położony jest w granicach Portu Morskiego, wobec czego mają zastosowanie przepisy szczególne, czyli art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich. Stosownie do tego przepisu przeniesienie użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego położonych w granicach portów i przystani morskich wymaga zgody ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa, udzielonej w drodze decyzji administracyjnej, wydanej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki morskiej. Z akt sprawy nie wynika, by właściwy minister taką zgodę wyraził. Uznając zatem zarzuty skargi za zasadne Sąd obligowany był stwierdzić niezgodność zaskarżonej uchwały z prawem na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) w związku z art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Stosownie do art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określono, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu.