II SA/Gd 280/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski po rozpoznaniu w dniu 3 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 lutego 2025 r. nr SKO Gd/4799/24 w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 18 września 2024 r. A. J. (dalej jako: "skarżący", "strona") wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku skargę na brak działań Wójta Gminy Kosakowo w przedmiocie zasypania rowu melioracyjnego w S. wzdłuż ul. [...] W uzasadnieniu wskazał, że pomimo wszczęcia postępowania od blisko 3 miesięcy nic się w sprawie nie dzieje. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej jako: "Kolegium", "organ") postanowieniem z dnia 28 lutego 2025 r. odmówiło wskazania, że organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że przedmiotowa sprawa dotyczy naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...] w S. poprzez zasypanie rowu melioracyjnego wzdłuż ul. [...]. Postępowanie zostało wszczęte na skutek złożenia przez skarżącego w dniu 8 lipca 2024 r. zgłoszenia w przedmiocie zasypywania rowu melioracyjnego. Następnie, przywołując treść przepisu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1087 ze zm.) organ wyjaśnił, że stroną postępowania w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływającej na grunty sąsiednie jest przede wszystkim podmiot, który dokonał takiej zmiany, a także właściciele gruntów, na które zmiana ta wpływa. Skarżący nie wykazał natomiast, że zasypywanie rowu doprowadziło do zmiany stanu wody na gruntach w sposób niekorzystnie wpływający na grunty będące jego własnością. Kolegium nie podzieliło jednocześnie stanowiska strony, że jej interes prawny wynika z faktu, że sprawa dotyczy stosunków wodnych we wsi S., w której skarżący zamieszkuje i to jest także jego dobro.. Reasumując Kolegium wyjaśniło, że skoro ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną postępowania, to brak jest podstaw by stwierdzić, że organ I instancji dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania i wyznaczyć temu organowi dodatkowy termin do załatwienia sprawy. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej odrzucenie wskazując, że przedmiotowe postanowienie nie jest zaskarżalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako nienależąca do właściwości sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem (legalności). Stosownie natomiast do treści art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg m. in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. A contrario przyjąć należy, że skarga jest niedopuszczalna, gdy postanowienie jest niezaskarżalne, nie kończy postępowania ani nie rozstrzyga istoty sprawy. W przypadku niezałatwienia sprawy w terminie bądź przewlekłości postępowania stronie postępowania administracyjnego służy środek prawny w postaci ponaglenia, stosownie do art. 37 § 1 k.p.a., który wnosi się - co do zasady - do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (art. 37 § 3 k.p.a.). Organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie (art. 37 § 6 k.p.a.). W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, że na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, gdy Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi (art. 141 § 1 k.p.a.) lub gdy przepis szczególny tak stanowi. Należy wskazać, że art. 37 § 6 k.p.a. przewiduje wydanie postanowienia rozpatrującego ponaglenie, a unormowanie to służy zwalczaniu bezczynności lub przewlekłości w załatwianiu danej sprawy, przy czym - co istotne - przepis ten nie zawiera normy, która uprawniałaby adresata postanowienia do wniesienia na nie zażalenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że postanowienie wydane w wyniku rozpatrzenia ponaglenia jest rozstrzygnięciem podejmowanym w ramach nadzoru organu wyższego stopnia nad organami niższego stopnia. Nie jest zatem postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty, jako że jego celem jest jedynie spowodowanie, aby tego rodzaju rozstrzygnięcie (co do istoty) zostało podjęte w sytuacji, gdy organ administracji pozostaje w bezczynności lub w sposób przewlekły prowadzi postępowanie, albo też poinformowanie strony, że jej zarzuty w tym zakresie ocenione zostały jako niezasadne. Postanowienie wydane na podstawie art. 37 § 6 k.p.a. nie jest także postanowieniem kończącym postępowanie administracyjne w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a., ponieważ na skutek wniesienia ponaglenia nie toczy się żadne nowe postępowanie administracyjne, a jedynie - jak już wcześniej wskazano - postępowanie w trybie nadzoru organu wyższego stopnia nad organem niższego stopnia. Omawianego postanowienia nie można również zakwalifikować do innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a., aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Postanowienie wydane w odpowiedzi na ponaglenie nie stwarza bowiem po stronie adresata jakichkolwiek uprawnień lub obowiązków, a tym samym nie można go zaliczyć do aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Możliwość poddania postanowienia wydanego w trybie art. 37 § 6 k.p.a. kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne nie wynika także z żadnego przepisu szczególnego w rozumieniu art. 3 § 3 P.p.s.a., w szczególności z żadnego przepisu k.p.a. (por. postanowienia: WSA w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 261/21, WSA w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Gd 716/19, WSA w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Po 1139/18; wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na marginesie należy wskazać, że podobne stanowisko prezentowano przed zmianą treści art. 37 k.p.a., który do dnia 1 czerwca 2017 r. przewidywał środek prawny w postaci zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, a także na gruncie wcześniej obowiązujących przepisów o postępowaniu sądowoadministracyjnym. W niniejszej sprawie skarżący uczynił przedmiotem skargi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 28 lutego 2025 r. o odmowie wskazania, że organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Na postanowienie to nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a., ani też na podstawie żadnego innego przepisu, co wskazuje na niedopuszczalność zaskarżenia tego postanowienia do sądu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 P.p.s.a.). Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., odrzucił skargę.