II SA/Gd 283/17
WyrokWSA w Gdańsku2017-11-08
Skład orzekający: Katarzyna Krzysztofowicz, Dorota Jadwiszczok, Mariola Jaroszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zmiany stanu wody na gruncie, będące następstwem legalnie wykonanych (zalegalizowanych) robót budowlanych, mogą stanowić podstawę do nałożenia przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy obu instancji błędnie przyjęły, iż zmiany stanu wody na gruncie będące następstwem legalnie wykonanych (zalegalizowanych) robót budowlanych nie mogą stanowić podstawy do zastosowania art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Przepis ten ma na celu doraźną ochronę stanu wód na gruncie, a nie ustalanie zgodności prac z pozwoleniem na budowę. Zastosowanie tego przepisu jest możliwe niezależnie od legalności wykonanych robót, jeśli prowadzą one do szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie.Stan faktyczny
Skarżący domagali się nałożenia na sąsiednich właścicieli obowiązku przywrócenia stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, wskazując na zalewanie ich działki wodami opadowymi spływającymi z działki sąsiedniej. Organy administracji odmówiły nałożenia obowiązku, uznając, że zmiany stanu wody nie nastąpiły lub nie miały szkodliwego wpływu, a wykonane roboty budowlane (utwardzenie terenu) zostały zalegalizowane. Skarżący zarzucili organom błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi W. W. i T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza z 20 października 2015 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących W. W. i T. W. kwotę 48,80 zł (czterdzieści osiem złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów dojazdu na rozprawę.
W. W. i T. W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 marca 2017 r., utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza z dnia 20 października 2015 r. o odmowie nałożenia na właścicieli działki nr [..] w G. – D. i B. K. oraz U. R. obowiązku przywrócenia stanu wody na gruncie bądź wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na gruncie nr [..] w G.
Zaskarżoną decyzję podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia 26 maja 2014 r., wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. i art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, Burmistrz umorzył postępowanie w sprawie odprowadzania wód opadowych z położonej w miejscowości G. działki nr [..], której właścicielami są D. i B. K., na położoną w tej samej miejscowości działkę nr [..], której właścicielami są W. i T. W. Organ uznał postępowanie prowadzone w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego za bezprzedmiotowe wobec działań podjętych w następstwie ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 29 czerwca 2012 r., nakładającej na właścicieli działki nr [..] obowiązek wykonania robót budowlanych związanych z wykonanym samowolnie w 2010 r. utwardzeniem części terenu działki nr [..] w G., polegających na wykonaniu ciągłego cokołu ograniczającego z krawężników betonowych na ławie betonowej i podbudowie z kruszywa naturalnego w części zlokalizowanej w bezpośrednim sąsiedztwie granicy z działką nr [..] o wysokości 15 cm i z działką nr [..] o wysokości 20 cm.
Powyższą decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 8 grudnia 2014 r. uchyliło i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji wskazując, że nie przeprowadził on postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący, nie ustalił okoliczności faktycznych sprawy, a w konsekwencji podjął wadliwe, przedwczesne rozstrzygnięcie.
Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Burmistrz decyzją z 20 października 2015 r., na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, odmówił nałożenia na właścicieli działki położonej w miejscowości G. nr [.] – D. K., B. K. i U.R. obowiązku przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie bądź wybudowania urządzeń zapobiegających szkodom na gruncie działki nr [..].
Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że organ uzupełnił postępowanie dowodowe o dowód z oględzin przeprowadzonych w dniu 27 marca 2015 r. i 24 czerwca 2015 r., dowód z opinii biegłego mgr inż. J. R., dowód z zeznań świadka geodety T. K., pisma Starosty z 13 maja 2015 r. dotyczącego warunków przeprowadzenia rekultywacji po nieczynnej kopalni gliny, wyjaśnień świadka A. K. z 2 lipca 2015 r. oraz wyjaśnień Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Oddział w K. zawartych w piśmie z dnia 31 sierpnia 2015 r.
W oparciu o wskazane dowody organ uznał, że właściciele działki nr [..] nie dokonali na jej gruncie zmiany stanu wody, które mogą być przyczyną szkód na działce nr [..]. W ocenie organu przyczyną okresowego zalewania położonych niżej i nieutwardzonych gruntów jest znaczny spadek terenu, naturalny kierunek spływu wód powierzchniowych oraz niewłaściwe zagospodarowanie wód opadowych z dachu budynku mieszkalnego posadowionego na działce nr [..]. Odnosząc się do wniosków i zastrzeżeń zgłoszonych w toku postępowania organ wskazał na zlecone i wykonane porównania pomiarów geodezyjnych na przestrzeni 10 lat, z których wynika, że rzędne terenu zmieniły się nieznacznie, a przyczyn tych zmian nie należy upatrywać w działaniach właścicieli działki nr [..], lecz w procesach geomorfologicznych, takich jak rozmywanie i przemieszczanie gruntu niezadarnionego w okresach obfitych opadów i wiosennych roztopów.
W odwołaniu od powyższej decyzji W. W. i T. W. wnieśli o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zarzucili wyprowadzenie z zebranego materiału dowodowego wniosków z niego nie wynikających, a nadto sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania i doświadczeniem życiowym, poprzez uznanie, że podmurówka betonowa nie wpływa na zmianę stanu wody oraz że u strony występuje jedynie obawa wystąpienia szkody. Wskazali również na:
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że ułożenie na działce nr [..], wzdłuż drogi, płyt typu YUMBO oraz ustabilizowanie na tej działce skarpy za pomocą płyt typu MEBA nie spowodowało zmiany naturalnego spływu wód, a płyty te przyjmują wody opadowe i tylko ulewne deszcze nie są przez nie wchłaniane;
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu prawdziwości sporządzonej w przedmiotowej sprawie ekspertyzy w zakresie, w jakim wskazuje ona, że woda z dachu budynku położonego na działce nr [..] nie jest należycie zagospodarowana, co przyczynia się do zwiększenia ilości wód płynących wzdłuż betonowej podmurówki i obniża skuteczność konstrukcji, podczas gdy rynna odprowadzająca deszczówkę nie jest skierowana ku tej podmurówce;
- pominięcie zarzutów i przedstawionych przez stronę dowodów w postaci dokumentacji fotograficznej, potwierdzających fakt nawożenia przez D. i B. K. kruszywa celem podnoszenia rzędnych terenu;
- niepodjęcie przez organ odpowiednich działań po stwierdzeniu, że z terenu działki [..] w G. na działkę nr [..] spływają wody opadowe z powodu niewystarczającego światła podmurówki lub jej braku w niektórych miejscach, co powoduje zalewanie działki nr [..];
- sprzeczność w treści uzasadnienia decyzji, w której organ wskazuje na zaniżenie rzędnych terenu na działce [..] wskutek działania skarżących, podczas gdy wzrost rzędnych na działce [..] tłumaczy wyłącznie zmianami geomorfologicznymi;
- naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 29 ustawy Prawo wodne, polegające na jego niezastosowaniu i nienałożeniu na właścicieli gruntu powodującego szkodę na gruncie sąsiednim określonych tym przepisem obowiązków pomimo wystąpienia pozytywnych ku temu przesłanek.
W odpowiedzi D. i B. K. oraz U. R. w piśmie z 17 grudnia 2015 r. wnieśli o utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza oraz przeprowadzenie dowodu z załączonej do tego pisma dokumentacji w postaci opinii technicznej P. Ć. z 23 marca 2012 r., dotyczącej utwardzenia dojść i dojazdu na działce [..] w G., opisu dokumentacji fotograficznej załączonej do odwołania, protokołu oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu 9 marca 2009 r. w toku postępowania I Ns [..] o ustanowienie drogi koniecznej, decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 grudnia 2013 r. W ocenie stron zarzuty odwołania są nieuzasadnione, albowiem organ pierwszej instancji oparł swoją decyzję na ustaleniach specjalistów, zeznaniach świadków, wyjaśnieniach stron i wielokrotnych oględzinach. Zebrane dowody potwierdzają, że na działce [..] nie wykonano niwelacji terenu (specjalista z Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych), niewielkie różnice rzędnych na działce nr [..] związane są z procesami geomorfologicznymi (porównanie map sytuacyjno-wysokościowych przez geodetę inż. G. K.), spływ wód na tych terenach jest naturalny i trwa nieprzerwanie od co najmniej 2002 r. (oświadczenie przedstawiciela Starosty A. M. złożone podczas oględzin). Wskazali, że w oparciu o zebrany materiał dowodowy organ prawidłowo ustalił, że wykonana podmurówka i utwardzenie terenu działki [..] nie wpłynęły na zmianę stosunków wodnych na przedmiotowym terenie. Wskazali, że dom mieszkalny Państwa W. nie jest podpiwniczony, a zatem nie istnieje zagrożenie wybuchu pieca c.o. wskutek zalania usytuowanej w nim piwnicy. W ocenie stron prowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie wykazało, że na nieruchomości nr [..] w G. nie doszło do zmiany stanu wód ze szkodą dla gruntów sąsiednich działki nr [..] w G.
Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 1 marca 2017 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium wyjaśniło cel i zasady gospodarowania wodami określone w ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne. Na podstawie art. 29 Prawa wodnego wskazało, że głównym obowiązkiem właściciela gruntu jest powstrzymywanie się przed zmianami stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej i kierunku odpływu ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich, oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód oraz zmian powstałych na jego działce, jeżeli szkodliwie wpływają one na grunty sąsiednie.
W przekonaniu organu II instancji prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie Burmistrz wykazał, że na nieruchomości nr ew. [..] w G. nie doszło do zmiany stanu wód ze szkodą dla gruntów sąsiednich - działki nr [..] w G. W przekonaniu Kolegium potwierdzają to dowody przeprowadzone przez organ I instancji
Zwłaszcza analiza kierunku spływu powierzchniowego wód wykazała, że nie wystąpiły warunki do zastosowania sankcji z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. W celu ich ustalenia na mapie sytuacyjno-wysokościowej w skali 1:500, sporządzonej przez geodetę inż. G. K., naniesiono metodą interpolacji warstwice o zagęszczeniu 1,0 m. Analizując naniesione na mapę zasadniczą punkty wysokościowe z pomiarów wykonanych w czerwcu 2005 r. oraz z pomiarów wykonanych w lipcu 2015 r. stwierdzono, że na terenie działki nr [..] nie wykonano niwelacji terenu. Niewielkie różnice mogą być związane z procesami geomorfologicznymi takimi jak rozmywanie i przemieszczanie gruntu niezadarnionego w okresie obfitych opadów deszczu czy wiosennych roztopów.
Przy tym podkreślono, że skutki samowolnego wykonania przez właścicieli działki nr [..] podjazdów utwardzonych betonowymi płytami typu YOMB oraz MEBA zostały zalegalizowane ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 grudnia 2013 r., stwierdzającą wykonanie obowiązku nałożonego decyzją z dnia 29 czerwca 2012 r. Podkreślono, że za zmianę stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 29 ust 1 Prawa wodnego nie mogą być uznane zmiany będące następstwem legalnie wykonanych robót budowlanych (legalnego zagospodarowania terenu), w tym bowiem zakresie sprawa ma charakter sprawy rozpatrywanej przez organy właściwe zgodnie z prawem budowlanym.
W skardze na powyższą decyzję W. W. i T. W. wnieśli o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Burmistrza, a także przeprowadzenie dowodu z ekspertyzy inż. Z. B. z dnia 28 marca 2017 r. oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [..] na okoliczność konieczności wykonania studni przepływowej szczelnej D1600 ze zbiornikiem osadowym odprowadzającym wody opadowe z działki nr [..] w G.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie wskazując, że zarzuty w niej sformułowane nie wpływają na zmianę stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 18 sierpnia 2017 r. właściciele działki nr [..] wnieśli o oddalenie skargi wskazując na prawidłowość zaskarżonej decyzji i na fakt, że ekspertyza przedłożona wraz ze skargą stanowi dokument sporządzony na zlecenie skarżących i zgodny z ich oczekiwaniami, co podważa walor dowodowy takiej opinii.
W uzupełnieniu skargi w piśmie procesowym z dnia 25 sierpnia 2017 r. pełnomocnik skarżących zarzucił naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w toku postępowania następujących okoliczności:
1) obecnego stanu technicznego prac wykonanych przez D. i B. K. w związku z nałożeniem na nich obowiązku doprowadzenia zrealizowanych w 2010 r. robót budowlanych polegających na utwardzeniu działki nr [..] w G.;
2) konieczności wykonania studni przepływowej szczelnej D1600 na działce nr [..], co wynikało wprost z treści uzasadnienia decyzji organu nadzoru z dnia 17 grudnia 2013 r.
Zarzucono również naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza w zakresie konieczności wykonania studni przepływowej na działce nr [..] oraz wpływu obecnego stanu technicznego podmurówki betonowej z osadzonymi słupkami metalowymi i płotem z siatki na przepływanie wód opadowych oraz utwardzeniem działki nr [..] na teren działki nr [..].
Pełnomocnik wyjaśnił, że Kolegium prowadząc postępowanie w trybie przepisów Prawa budowlanego nie zwróciło uwagi na fakt, że decyzje legalizujące samowolę budowlaną na działce nr [..] zostały wydane 4 lata temu, i że obecny stan na tej działce jest inny i winien podlegać szczegółowemu ustaleniu. Zignorowano wnioski wynikające z opinii technicznej mgr inż. J. R. z marca 2015 r., z której wynikało, że zły stan techniczny podmurówki pomiędzy działkami nr [..] i nr [..] wymaga wykonania konkretnych robót budowlanych. Taki ich stan z kolei wymagał ustalenia, czy nie jest konieczne wykonanie określonych prac w celu zapobieżenia przedostawaniu się wody na grunt nr [..]. Na konieczność podjęcia określonych robót w zakresie doprowadzenia cokołu ogrodzenia pomiędzy działkami do pożądanego stanu technicznego zwróciła uwagę również ekspertyza inż. Z. B.
W piśmie procesowym z dnia 6 listopada skarżący przedłożyli dokumentację fotograficzną obrazującą obecny stan części działki nr [..] prowadzącej wzdłuż działki nr [..] oraz drogi nr [..] i ulicy R., które są okresowo zalewane wodami spływającymi z terenu działki nr [..] wskutek działań podjętych na tej działce. Wskazali i potwierdzili to zdjęciami, że woda przedostająca się na ich działkę nr [..] zagraża bezpieczeństwu mieszkańców, albowiem dostaje się do pomieszczeń piwnicznych, w których umieszczony jest piec c.o., co grozi wybuchem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów prawa obowiązujących w dniu rozstrzygnięcia. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 marca 2017 r., utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza z dnia 20 października 2015 r. o odmowie nałożenia na właścicieli działki nr [..] w G. – D. i B. K. oraz U. R. obowiązku przywrócenia stanu wody na gruncie bądź wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na gruncie nr [..] w G.
Podstawa materialnoprawną powyższych decyzji stanowił przepis art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. 2012, poz. 145), który ustanawia zakaz zmiany stanu wody i odprowadzania wody z gruntu. Przepis art. 29 stanowi, że
1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.
2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.
3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.
Zatem przesłankami istotnymi dla rozpoznania przedmiotowej sprawy są ustalenia dotyczące zmiany stanu wód na gruncie oraz szkodliwego wpływu tych wód na grunty sąsiednie.
Bezsporne jest, że właściciele działki [..] wykonali bez pozwolenia na budowę w 2010 r. roboty budowlane polegające na utwardzeniu części terenu tej działki płytami typu YOMB oraz MEBA celem polepszenia dojazdu do istniejącego na tej działce budynku mieszkalnego. Ze znajdującej się w aktach sprawy opinii technicznej z grudnia 2011 r., sporządzonej przez K. J. wynika, że powstała w ten sposób droga dojazdowa na działce [..] usytuowana jest zbyt wysoko w stosunku do wjazdu na działkę [..], a nieprawidłowe jej nachylenie powoduje zalewanie niżej położonych działek. Jako zakres prac naprawczych autor opinii proponował wówczas rozebranie dotychczasowej drogi i wykonanie nowej według projektu uwzględniającego kierunek spływu wód deszczowych. Natomiast z opinii z marca 2012 r. sporządzonej przez P. Ć. (k. 38-40 akt administracyjnych) wynika, że w miejscu wykonania utwardzenia pod miejsca postojowe wykonano także niwelację dla wyrównania terenu i zminimalizowania spadków.
Następnie inwestorzy zgłosili wykonane prace do Starosty, który 20 września 2012 r. wniósł sprzeciw od tego zgłoszenia oraz nałożył na inwestorów obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę "dla realizacji zamierzonego przedsięwzięcia z uwzględnieniem rozwiązania spływających wód deszczowych". W konsekwencji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 29 czerwca 2012 r., po przeprowadzeniu postępowania nałożył na właścicieli działki nr [..] celem legalizacji wykonanych robót w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego obowiązek wykonania ciągłego cokołu ograniczającego z krawężników betonowych na ławie betonowej i podbudowie z kruszywa naturalnego w części zlokalizowanej w bezpośrednim sąsiedztwie granicy z działką nr [..] o wysokości 15 cm i z działką nr [..] o wysokości 20 cm, a następnie decyzją z 17 lutego 2013 r. stwierdził wykonanie tego obowiązku.
Jednakże w przekonaniu Sądu organy obu instancji błędnie przyjęły, że za zmianę stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 29 ust 1 Prawa wodnego nie mogą być uznane zmiany będące następstwem legalnie wykonanych (w tym przypadku zalegalizowanych) robót budowlanych, w tym bowiem zakresie sprawa ma wyłącznie charakter sprawy rozpatrywanej przez organy właściwe zgodnie z prawem budowlanym. Przyjęcie takiego stanowiska doprowadziło do ograniczenia postępowania dowodowego, które zostało poprowadzone wyłącznie w kierunku ustalenia, czy na działce [..] wykonano taką niwelację terenu, która mogłaby powodować zmianę kierunku odpływu wód opadowych z terenu tej działki. W rezultacie błędnie przyjęto, że skoro taka niwelacja nie została wykonana, brak jest przesłanek do zastosowania przepisu art. 29 ust 3 Prawa wodnego.
Należy w tym miejscu wskazać, że z przepisu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego wynika wyłączna kompetencja organu właściwego w sprawie stosunków wodnych do samodzielnego nałożenia na właściciela gruntu obowiązków o charakterze naprawczym, a więc przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania obowiązków zapobiegających szkodom. Spowodowane przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie są to natomiast wszystkie takie działania, które ingerują w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi. Zmiany dokonane przez właściciela na jego gruncie mogą być różnego rodzaju. W orzecznictwie wymienia się liczne przypadki takich działań m.in.: zmiana naturalnego ukształtowania terenu (przykładowo: nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu), wykonanie robót budowlanych (wybetonowanie działki, wzniesienie murowanego ogrodzenia), a także wykonanie innego rodzaju prac, powodujących określone zmiany na gruncie właściciela nieruchomości (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 lutego 2008 r., II SA/Lu 880/07, publ. LEX nr 466028). Nie ma przy tym znaczenia, wbrew temu co przyjęły organy, czy roboty te zostały wykonane zgodnie z pozwoleniem na budowę lub skutecznym zgłoszeniem, ewentualnie czy zostały zalegalizowane. Zastosowanie przedmiotowego przepisu ma bowiem na celu doraźną ochronę stanu wód na gruncie, nie zaś ustalanie, czy prace zostały wykonane zgodnie z uzyskanym zezwoleniem.
W rezultacie przyjętych założeń postępowanie wyjaśniające, do którego przeprowadzenia organy były zobowiązane wykazuje uchybienia, które spowodowały przedwczesną, a tym samym wadliwą decyzję o odmowie zastosowania przepisu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. W toku postępowania nie rozważono bowiem wszystkich okoliczności sprawy.
Organy obu instancji pominęły zawarte w sprzeciwie organu względem robót polegających na utwardzaniu terenu wskazanie na konieczność wdrożenia kompleksowego rozwiązania dla wód spływających z działki nr [..]. Pominięto także znajdujące się w aktach sprawy opinie K. J. i P. Ć.
Nie została także wzięta pod uwagę opinia biegłego Z. B. przedłożona wraz ze skargą z 2017 r., która w gruncie rzeczy potwierdza i ponawia wnioski i zalecenia z opinii z 2013 r., którą biegły ten sporządził na zlecenie organu nadzoru budowlanego i którą organy dysponowały i z której wynikało, że wobec braku przepuszczalności podłoża na części działki nr [..] przebiegającej wzdłuż działki nr [..] oraz w związku z częściowym brakiem infiltracji wody na płytach betonowych ułożonych na działce nr [..] wody opadowe spływają w większej ilości i zalewają działkę nr [..] oraz drogę. Sprzyja temu różnica wysokości pomiędzy działkami, gdyż działka nr [..] położona jest niżej.
Wreszcie nie uwzględniono ekspertyzy technicznej sporządzonej w marcu 2015 r. przez J. R. z której jednoznacznie wynika, że miedzy działką [..] i [..] znajduje się "słabej jakości podmurówka betonowa" nie spełniająca norm dla tego typu obiektów. Z punktu 3.2. tego opracowania wynika natomiast zakres prac do wykonania celem naprawy aktualnej sytuacji, w której "następuje naruszenie praw osób trzecich poprzez spływ wód opadowych z terenu działek [..] i [..]".
Także w piśmie Zarządu Melioracji Wodnych z 2015 r., na które powołują się organy obu instancji w zakresie, w którym stwierdzono w nim o braku niwelacji terenu, podkreślono, że teren działki nr [..] jest zadarniony, porośnięty drzewami i krzakami, co powoduje, że wody wsiąkają w grunt, a tylko w okresach nawalnych opadów i roztopów spływają powierzchniowo po terenie Podkreślono jednak, że jedynym fragmentem działki nr [..], gdzie nie występuje infiltracja wód (wsiąkanie do gruntu) jest utwardzony płytami betonowymi typu Yomb oraz MEBA podjazd do zabudowań.
Z tych ustaleń nie wyciągnięto odpowiednich wniosków i nie podjęto inicjatywy dowodowej w celu jednoznacznego ustalenia, jakie działania przyczyniłyby się do prawidłowego odprowadzania wód opadowych z działki nr [..], zalewanie działki nr [..] potwierdza bowiem dokumentacja fotograficzna
Kwestia szkód spowodowanych zaburzeniem spływu wód opadowych z działki nr [..] na działkę nr [..] i drogę – ul. S. obejmuje hipoteza przepisu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, który w takich sytuacjach zobowiązuje do skonkretyzowania działań mających doprowadzić do stanu prawidłowego.
W przekonaniu Sądu zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co spowodowało przedwczesną odmowę zastosowania konsekwencji prawnych przewidzianych w art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne.
Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny przeprowadzić wnikliwe postępowanie dowodowe uwzględniające wszystkie zgromadzone dowody, w szczególności znajdujące się w aktach sprawy opinie biegłych. Dopiero wyniki tak przeprowadzonego postępowania dowodowego pozwolą bowiem na prawidłowe zastosowanie przepisu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza.
Zwrot kosztów postępowania w kwocie 48,80 zł, stanowiącej równowartość kosztów dojazdu skarżących na rozprawę nastąpił na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło